Ngày 23-3, Bộ Tư pháp tổ chức Họp Tổ soạn thảo lần thứ nhất dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN).
Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Phó Tổ trưởng Tổ soạn thảo Lê Vệ Quốc thông tin quá trình và một số định hướng lớn xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TNBTCNN (dự thảo Luật).
3 định hướng chính
Dự thảo Luật tập trung vào một số định hướng chính. Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung để thể chế hóa quy định về quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tại điểm 1.3 khoản 1 Điều 5 Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17-1-2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Thứ hai, sửa đổi, bổ sung các quy định cho phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các luật mới ban hành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước và việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực bồi thường nhà nước.
Thứ ba, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong tổ chức thực hiện Luật.
Theo báo cáo tại cuộc họp, trong quá trình triển khai thi hành, Luật TNBTCNN năm 2017 đã bộc lộ một số hạn chế về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Khi áp dụng trên thực tiễn đã phát sinh một số trường hợp có hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ, có thiệt hại xảy ra nhưng không được bồi thường bởi không thuộc các trường hợp được Luật quy định.
Ví dụ, trường hợp cấp, thu hồi giấy phép hoặc các giấy tờ có giá trị tương tự như giấy phép trái pháp luật thuộc trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhưng trường hợp hủy bỏ các giấy tờ trên trái pháp luật thì không được bồi thường do Luật chưa quy định.
Trường hợp cấp, thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và các tài sản khác gắn liền với đất trái pháp luật thuộc trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhưng đối với trường hợp không cấp giấy tờ trên trái pháp luật thì Luật chưa quy định.
Về trình tự, thủ tục giải quyết bồi thường, một số quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, còn quy định nhiều loại giấy tờ, tài liệu trong quá trình yêu cầu bồi thường.
Một số quy định về trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường chưa khắc phục được những hạn chế, bất cập trong thực tiễn hoặc chưa có các quy định để xử lý những trường hợp đã xảy ra trong thực tiễn, chẳng hạn như các quy định về: tạm ứng kinh phí bồi thường, việc thương lượng thành, hậu quả pháp lý của việc cử người giải quyết bồi thường không đúng quy định nhưng chưa đến giai đoạn ban hành quyết định giải quyết bồi thường...
Bổ sung về người đấu tranh chống tham nhũng tiêu cực
Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung một số quy định theo hướng mở rộng, bổ sung các trường hợp được Nhà nước bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc áp dụng không kịp thời gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tinh thần của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân
Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định về trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường để đáp ứng yêu cầu về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Thực hiện phân cấp, phân quyền cho địa phương trong công tác bồi thường nhà nước; bổ sung một số trường hợp được bồi thường trong lĩnh vực quản lý hành chính.
Sửa đổi, bổ sung các quy định về cấp phát kinh phí bồi thường và thủ tục chi trả tiền bồi thường để phù hợp với các quy định của văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và thực tiễn phát sinh.
Các quy định này đều hướng tới mục tiêu bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích của người bị thiệt hại, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và phù hợp với những chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước trong tình hình mới.
Tại cuộc họp, các thành viên tổ soạn thảo cơ bản nhất trí với các nội dung được đề xuất. Bên cạnh đó, để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, các thành viên cũng đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật để thể hiện rõ hơn chủ trương đơn giản hóa, thủ tục hành chính, tăng cường thực hiện chuyển đổi số, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cả người dân và cơ quan quản lý nhà nước trong công tác bồi thường nhà nước.
