Đề xuất Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ 30-4-2026

Chiều 14-4, tiếp tục phiên họp thứ Nhất, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét nhiều nội dung quan trọng liên quan việc tổ chức lại đơn vị hành chính tại Đồng Nai, gồm thành lập 10 phường, cho ý kiến về Đề án thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương và thông qua về nguyên tắc việc thành lập TAND, VKSND TP Đồng Nai.

Đây là những quyết sách được đánh giá là bước đi có ý nghĩa trong việc mở rộng không gian phát triển, hoàn thiện mô hình quản trị đô thị và tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương cũng như vùng Đông Nam Bộ.

Trước mắt cơ bản giữ nguyên trạng cán bộ, công chức, viên chức

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình nhấn mạnh việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Về cơ sở chính trị, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập TP Đồng Nai, Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV cũng đã thống nhất chủ trương trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Về cơ sở pháp lý, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 cùng các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính, phân loại đô thị quy định cho phép xem xét trường hợp đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tạo động lực liên kết với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia.

Theo Chính phủ, Đồng Nai hội tụ nhiều điều kiện để chuyển sang mô hình TP trực thuộc Trung ương.

Đồng Nai là đầu mối liên kết trực tiếp giữa TP.HCM với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và ĐBSCL. Cùng với hệ thống hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics ngày càng đồng bộ, hiện đại, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ và dự kiến khai thác thương mại vào cuối năm 2026, Đồng Nai được xác định có tiềm năng phát triển thành đô thị lớn, đa trung tâm, đa chức năng, có sức lan tỏa mạnh đối với vùng phía Nam và cả nước.

Chính phủ cho rằng việc thành lập TP Đồng Nai sẽ tạo bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và quản trị địa phương, góp phần hình thành một cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế.

Tờ trình của Chính phủ cũng cho biết về tổ chức bộ máy và nhân sự, trước mắt sẽ cơ bản giữ nguyên trạng trụ sở, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có. Ngoài ra, tỉnh Đồng Nai cũng đã xây dựng phương án, lộ trình sắp xếp, kiện toàn nhân sự phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.

Chính phủ khẳng định tỉnh Đồng Nai và 10 xã dự kiến thành lập phường đã bảo đảm các điều kiện theo luật định; trong đó 10 xã đều đạt 5/5 tiêu chuẩn của phường.

Đối với TP Đồng Nai, địa phương đã đạt và vượt 5/7 tiêu chuẩn, hai tiêu chuẩn còn lại là tỷ lệ số phường trực thuộc và phân loại đô thị loại I dự kiến sẽ hoàn thành sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập 10 phường và cho phép áp dụng cơ chế đặc thù trong phân loại đô thị.

Liên quan nội dung này, Chính phủ kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép phân loại đô thị đối với tỉnh Đồng Nai mà không phải áp dụng quy định tại điểm a khoản 2 Điều 2 Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15. Nói cách khác là không bắt buộc hoàn tất trên cơ sở quy hoạch đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhằm kịp công nhận đô thị loại I trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định Đề án thành lập TP Đồng Nai.

Sau khi có ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ chỉ đạo ban hành quyết định công nhận đô thị loại I đối với tỉnh Đồng Nai.

Đồng Nai đáp ứng 6/7 tiêu chuẩn của đô thị loại I

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập 10 phường và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng diện tích, dân số của các đơn vị hành chính liên quan.

Thông tin thêm, cơ quan thẩm tra cho biết các đề án đã được lấy ý kiến cử tri, ý kiến HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỉ lệ tán thành cao; hồ sơ bảo đảm đầy đủ, đúng quy định, đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Đối với việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận định các khu vực dự kiến thành lập phường đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Đối với việc thành lập TP Đồng Nai, cơ quan thẩm tra cho biết theo hồ sơ do Chính phủ trình, TP dự kiến thành lập đáp ứng 6/7 tiêu chuẩn, còn một tiêu chuẩn chưa bảo đảm là đã được công nhận là đô thị loại I.

Đa số ý kiến thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc cho phép xử lý theo cơ chế đặc thù để hoàn tất thủ tục công nhận đô thị loại I. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị nghiên cứu áp dụng khoản 6 Điều 12 của Nghị quyết 112 để trình Quốc hội xem xét, quyết định đối với trường hợp đặc thù này.

Cạnh đó, một số ý kiến trong cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan trình đề án tiếp tục bổ sung thuyết minh, làm rõ hơn việc xác định vị trí, chức năng, phân loại đô thị và số liệu về quy mô dân số đô thị của các khu vực dự kiến thành lập phường, nhằm tăng tính đầy đủ, chặt chẽ và sức thuyết phục của hồ sơ.

Theo cơ quan thẩm tra, các nội dung này đã được đại diện lãnh đạo Bộ Nội vụ, Bộ Xây dựng và tỉnh Đồng Nai báo cáo, giải trình cụ thể tại phiên họp.

Về tổ chức bộ máy tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với đề xuất của TAND Tối cao, VKSND Tối cao về việc thành lập TAND, VKSND TP Đồng Nai trên cơ sở kế thừa TAND, VKSND tỉnh Đồng Nai.

Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh việc thành lập 10 phường và thành lập TP Đồng Nai không ảnh hưởng đến tên gọi cũng như phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của các TAND, VKSND khu vực hiện có trên địa bàn.

Tại Phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua về nguyên tắc Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai; thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương; thành lập TAND, VKSND TP Đồng Nai.

Trên cơ sở thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai, tán thành với đề nghị thành lập TP Đồng Nai để trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Cơ quan thẩm tra cũng kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua về mặt nguyên tắc Nghị quyết về việc thành lập TAND, VKSND TP Đồng Nai mà không cần tổ chức họp để xem xét lại.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị các nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 30-4-2026 theo nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai.

Đồng thời, Chính phủ được đề nghị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, gửi đến đại biểu Quốc hội chậm nhất 16-4 để trình Quốc hội xem xét, quyết định ngay tại Kỳ họp thứ Nhất.

Cơ quan thẩm tra kiến nghị tỉnh Đồng Nai cần sớm hoàn thành quy hoạch đô thị, xây dựng lộ trình khắc phục các tiêu chuẩn còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức thấp, bảo đảm mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân và phát huy vai trò chiến lược của địa phương đối với vùng Đông Nam Bộ và cả nước.