Hiện nay, một số trang mạng xã hội thông tin, trao đổi, mua bán thiết bị chuyển đổi gas dành cho xe máy với mức giá khoảng 1 triệu đồng/bộ, bảo hành hai năm. Thiết bị này bao gồm một bộ chuyển đổi, hai van, sạc gas từ bình lớn sang bình nhỏ, có thể dễ dàng lắp đặt và sử dụng được cho nhiều dòng xe máy cũ đã sử dụng hàng chục năm.

Sáng kiến từ nhiều năm trước

Sáng chế chuyển đổi xe chạy bằng xăng sang chạy bằng gas được Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng triển khai từ nhiều năm trước và hiện được Công ty CP Thương mại kỹ thuật Đà Nẵng (Datechco) kết hợp với Trung tâm Nghiên cứu bảo vệ môi trường triển khai, lắp đặt cho người có nhu cầu. Tuy nhiên, đến nay việc chuyển đổi này vẫn chưa được nhiều người dân quan tâm do rất ít trạm cung cấp gas khiến người dùng thấy bất tiện.

Công ty Datechco cho rằng bộ chuyển đổi đã được lắp đặt cho nhiều dòng xe máy và ghi nhận hoạt động hiệu quả. Theo đó, xe số hoạt động với vận tốc 45 km/giờ tiêu hao 0,8 kg gas/100 km, vận tốc 60 km/giờ tiêu hao 0,75 kg gas/100 km. Xe ga hoạt động với vận tốc 45 km/giờ tiêu hao 0,79 kg gas/100 km.

Khó thực hiện chuyển đổi  xe máy cũ sang chạy bằng gas - ảnh 1
Sáng kiến chuyển đổi xe chạy bằng xăng sang xe chạy bằng gas nhằm mục đích cải tạo xe cũ, giảm ô nhiễm và tiết kiệm nhưng thực tế khó thực hiện. Ảnh: HOÀNG GIANG

Việc sử dụng bộ chuyển đổi gas giúp chủ xe tiết kiệm 30%-40% chi phí so với sử dụng xăng. “Bộ phận khó chế tạo nhất trong bộ chuyển đổi gas là kim gas và cách khoan lỗ trong buồng đốt. Kim gas quyết định khả năng tăng tốc, tiết kiệm nhiên liệu và vấn đề an toàn cháy nổ; còn cách khoan lỗ trong buồng đốt sẽ quyết định vị trí kim phun có chính xác hay không” - đại diện Datechco cho hay.

GS-TS Bùi Văn Ga, giảng viên Khoa cơ khí giao thông Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, cho hay nguyên lý hoạt động của bộ chuyển đổi gas cho xe máy là khí gas qua áp cung cấp cho bộ chế hòa khí nhằm điều chỉnh lượng gas phù hợp với chế độ làm việc của động cơ.

“Lợi ích của xe máy chạy bằng gas rất rõ là mục đích tiết kiệm hơn xe máy chạy bằng xăng, đồng thời giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Cái khó không nằm ở kỹ thuật mà khó vì chưa có sự đồng bộ, đòi hỏi trạm cấp gas giống như trạm sạc pin của xe điện” - ông Ga nói.

Cũng theo GS-TS Bùi Văn Ga, so với xe chạy bằng điện thì xe chạy bằng gas có những ưu điểm riêng. Xe chạy bằng gas chủ yếu cải tạo trên những chiếc xe cũ đang vận hành. Vì xe cũ có lượng khí thải lớn gây ô nhiễm không khí, do đó sáng kiến chuyển đổi xe chạy bằng xăng sang xe chạy bằng gas mục đích là cải tạo xe cũ giảm ô nhiễm và tiết kiệm hơn.

Ông Ga cho biết thêm trước đây khi cải tạo xe mẫu đã được Cục Đăng kiểm Việt Nam thông qua. Cục kiểm tra độ an toàn và các tính năng kỹ thuật, sau đó xe được cải tạo chỉ cần đưa tới trung tâm kiểm định. “Gas này là sử dụng loại gas nấu bếp nên có áp suất thấp và độ an toàn cao hơn. Khi cải tạo, bình gas được lắp đặt trên xe có độ dày phù hợp, ngay cả khi tai nạn cũng không bị ảnh hưởng và không sợ cháy nổ” - GS-TS Bùi Văn Ga nói.

Cục Đăng kiểm nói gì?

Chuyên gia Nguyễn Minh Đồng chia sẻ xe chạy bằng gas có hàm lượng khí thải giảm 60%-70% so với xe máy chạy bằng xăng. Trong đó, chất NOx và Cco giảm rất nhiều. Do đó, khi Việt Nam áp dụng chương trình kiểm định xe máy, các xe máy chạy bằng xăng đời cũ sẽ khó vượt qua được khâu kiểm tra khí thải, đặc biệt xe khoảng 10-15 năm trước. Cải tạo xe chạy bằng gas là một cách tiết kiệm mà không bỏ phí xe, đồng thời đạt tiêu chuẩn chặt chẽ về khí thải của xe mới hiện nay.

Cũng theo ông Đồng, khoảng 20 năm nay, tại Bangkok (Thái Lan) có khoảng 60% xe taxi chạy bằng gas vì chi phí rẻ và giảm thiểu khí thải. Đồng thời, xe chạy bằng gas sẽ có thiết kế bộ phận đựng gas nhỏ gọn hơn, nên khu vực để hành lý rộng hơn. Ngoài ra, xe tải cũng chạy bằng gas vì các loại xe này có khu vực gắn bình gas rất tốt giữa cabin và bộ phận kéo phía sau.

“Ở châu Âu, họ không cho các loại xe chạy bằng gas đậu ở khu vực tầng hầm của tòa nhà mà chỉ đậu nơi thoáng, sợ khí gas rò rỉ” - ông Đồng cho hay.

Tuy nhiên, người dân muốn hoán đổi thì phải do kỹ sư có bằng cấp thực hiện, những người thợ không có tay nghề thực hiện dẫn đến khả năng rủi ro cao. Ngoài ra, xe chạy bằng gas cũng không nguy hiểm khi gặp tai nạn.

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết hiện việc kiểm định định kỳ khí thải mô tô, xe máy tham gia giao thông chưa thực hiện được do chưa có quy định trong Luật Giao thông đường bộ. Tuy nhiên, Cục Đăng kiểm khuyến cáo người dân không tự ý thay đổi thông số kỹ thuật, đặc tính làm việc của các chi tiết, hệ thống trên xe.

“Mỗi chiếc xe trước khi được sản xuất, bán ra thị trường đến người dân đều trải qua quy trình thiết kế, kiểm tra, thử nghiệm nghiêm ngặt phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thông lệ quốc tế” - vị đại diện cho biết.

Cũng theo vị này, để đảm bảo hiệu quả sử dụng xe an toàn và bảo vệ môi trường, tiết kiệm nhiên liệu, người dân hãy quan tâm tốt đến việc bảo dưỡng định kỳ xe. Qua nhiều nghiên cứu, thử nghiệm thực tế, Cục Đăng kiểm nhận thấy các xe được bảo dưỡng định kỳ đúng theo quy định, khuyến cáo của nhà sản xuất thì đều đảm bảo có mức phát thải khí thải và tiêu hao nhiên liệu phù hợp thông số kỹ thuật của nhà sản xuất.

Hà Nội thí điểm thu hồi xe máy cũ nát

Từ tháng 9-2021 đến tháng 6-2022, TP Hà Nội dự kiến thực hiện kế hoạch kiểm tra khí thải đối với 3.000-5.000 xe máy cũ đang lưu hành của các hãng Honda, Yamaha, Suzuki, Piaggio, SYM.

Theo UBND TP Hà Nội, hiện cả TP có hơn 5,7 triệu xe máy, trong đó có khoảng 2,5 triệu xe máy cũ (đăng ký trước năm 2000), chưa tính nhiều xe biển số ngoại tỉnh thường xuyên tham gia giao thông trên địa bàn. Khí thải từ các xe cũ nát, bao gồm các dạng hạt bụi lơ lửng, khí oxit carbon (CO), hydrocarbon (HC), các dạng oxit nitơ (NOx) và các chất khác gia tăng theo thời gian và ngày càng vượt quá giới hạn cho phép. Các chất ô nhiễm này ảnh hưởng tới chất lượng môi trường không khí đô thị, đồng thời là nguyên nhân gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của cộng đồng dân cư trên địa bàn Hà Nội.

TP Hà Nội sẽ lựa chọn tám đại lý để lắp đặt bộ thiết bị kiểm định khí thải hoàn chỉnh (thiết bị phân tích khí thải, máy tính, camera...) để phục vụ việc kiểm tra khí thải. Người dân có xe máy cũ đăng ký tham gia chương trình kiểm tra khí thải, nếu xe quá cũ nát có thể tự nguyện nộp xe cho đại lý. Sau đó, đại lý sẽ phân loại và không tái sử dụng đối với xe này, đồng thời hỗ trợ người dân tiền mua xe mới, tối đa không quá 4 triệu đồng, tùy từng loại xe và hãng xe.