Theo số liệu từ Cục Thống kê, kinh tế quý I-2026 đạt mức tăng trưởng 7,83%. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh tình hình thế giới vẫn đang có nhiều diễn biến phức tạp. Tuy nhiên, để hướng tới mục tiêu cả năm đạt mức tăng trưởng hai con số, áp lực cho giai đoạn còn lại là rất lớn.
Theo tính toán, nền kinh tế phải duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10,5% trong các quý tiếp theo mới có thể hoàn thành kế hoạch. Trước bối cảnh này, các doanh nghiệp và chuyên gia đã chủ động đề xuất nhiều nhóm giải pháp căn cơ.
Bà Lâm Thúy Ái, Tổng Giám đốc, Công ty CP Mebi Farm, Chủ tịch CLB Doanh nghiệp Mekong:
Khơi thông chuỗi cung ứng thông qua hỗ trợ tài chính
Hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có.
Giá dầu tăng kéo theo chi phí nguyên liệu nhập khẩu leo thang. Khi hàng hóa về đến Việt Nam, doanh nghiệp tiếp tục gánh thêm thuế, phí, vận chuyển nội địa... Ước tính, mỗi công đoạn làm chi phí tăng thêm từ 25% đến 30%.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ buộc phải thu hẹp sản xuất, thậm chí tạm ngừng hoạt động vì càng làm càng lỗ. Các doanh nghiệp lớn cố gắng duy trì hoạt động và chờ thị trường hồi phục bởi chỉ cần chậm một tháng, doanh nghiệp có thể mất thêm ba tháng để lấy lại đà tăng trưởng.
Đáng chú ý, khoảng 90% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lớn không có quỹ dự phòng rủi ro do luôn phải dồn lực tái đầu tư. Khi thị trường biến động, họ lập tức rơi vào tình trạng thiếu hụt vốn lưu động.
Hiện nay, tình trạng thiếu vốn đang diễn ra trên diện rộng. Tuy nhiên, lãi suất huy động và cho vay vẫn ở mức cao khiến doanh nghiệp khó tiếp cận. Để giảm chi phí vận hành, xu hướng tất yếu là đẩy mạnh tự động hóa và đầu tư công nghệ nhưng bài toán vốn cho chuyển đổi vẫn là rào cản lớn. Doanh nghiệp phải trông chờ vào nguồn tín dụng từ hệ thống ngân hàng để thực hiện các bước nâng cấp này.
Do đó, cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị các ngân hàng cần sớm triển khai các gói tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù sản xuất kinh doanh, nhằm hỗ trợ các đơn vị vượt qua giai đoạn khó khăn. Song song đó, thủ tục hành chính cần được đẩy nhanh hơn nữa. Tình trạng chậm trễ hiện nay đang làm ách tắc dòng tiền và cơ hội kinh doanh.
Đáng chú ý, thời gian qua, thông qua các hiệp hội và câu lạc bộ, doanh nghiệp đã dần hình thành các chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, khi các mắt xích trong chuỗi đều gặp khó khăn về tài chính, vai trò hỗ trợ của Nhà nước và hệ thống ngân hàng trở nên đặc biệt quan trọng.
Việc hỗ trợ kịp thời sẽ giúp khơi thông dòng vốn trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi doanh nghiệp ở khâu đầu nâng cao năng lực sản xuất, hàng hóa sẽ được lưu chuyển nhanh hơn qua các khâu phân phối, rút ngắn thời gian cung ứng và kích cầu thị trường.
GS TS Lã Văn Kính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam
Kiến nghị hỗ trợ lãi suất cho người chăn nuôi
Xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp, gây áp lực lớn lên giá dầu, logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo đó, các doanh nghiệp thức ăn và người chăn nuôi trong nước đang phải đối mặt với nhiều khó khăn.
Giá nguyên liệu đầu vào sản xuất thức ăn chăn nuôi đã tăng bình quân ở mức 15%. Do nhiều doanh nghiệp chủ động dự trữ nguyên liệu từ trước nên giá sản phẩm trên thị trường chưa tăng đáng kể.
Mức điều chỉnh giá thức ăn chăn nuôi sau chế biến hiện chỉ duy trì khoảng 3% đến 5%. Đây là nỗ lực lớn của các đơn vị sản xuất nhằm ổn định thị trường. Nếu tình trạng này kéo dài, người chăn nuôi chắc chắn sẽ rơi vào cảnh thua lỗ.
Thức ăn chăn nuôi chiếm khoảng 60% tổng chi phí sản xuất trong ngành chăn nuôi Việt Nam.
Ngành này hiện phải nhập khẩu hơn 65% nguyên liệu thô. Đặc biệt, khoảng 90% phụ gia và thức ăn bổ sung như vitamin, axit amin và khoáng chất đều phải mua từ nước ngoài. Do đó, mọi biến động về giá thức ăn chăn nuôi đều tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và giá thực phẩm.
Để hỗ trợ người chăn nuôi, nhất là trang trại chăn nuôi vừa và nhỏ, chúng tôi mong rằng Nhà nước sẽ xem xét chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn. Mức hỗ trợ đề xuất khoảng 4% đến 5% so với lãi suất thương mại hiện hành.
Song song đó, cơ quan quản lý cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ. Việc tiết kiệm năng lượng sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho đơn vị sản xuất. Đồng thời, tăng cường liên kết chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ sẽ giúp ổn định đầu ra và giảm thiểu rủi ro.
Nhà nước cũng cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học nhằm tối ưu chi phí. Việc sử dụng enzyme, phụ gia sinh học và các giải pháp phối trộn thông minh giúp giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.
Xung đột địa chính trị là thách thức nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc và nâng cao năng lực nội tại. Khi người chăn nuôi vượt qua khó khăn, ngành mới có thể duy trì tăng trưởng bền vững và đóng góp tích cực vào nền kinh tế.
TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành
Miễn phí BOT để hỗ trợ doanh nghiệp vận tải
TS Huỳnh Thanh Điền
Thực tế, xung đột Trung Đông hiện nay chủ yếu gây gián đoạn nhẹ trong chuỗi cung ứng dầu mỏ, dẫn đến giá dầu và chi phí vận tải tăng cao. Tuy nhiên, Chính phủ đã có những can thiệp kịp thời như sử dụng quỹ bình ổn giá, giảm thuế và phí liên quan đến xăng dầu.
Trong ngắn hạn, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn về chi phí đầu vào và vận chuyển tăng trong quý II-2026. Kết quả kinh doanh giai đoạn này có thể không thuận lợi nhưng dự báo sẽ tích cực trở lại từ quý III.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Nhà nước cần tập trung vào các giải pháp thiết thực như kéo dài thời hạn nộp thuế để hỗ trợ dòng tiền. Với những đơn vị gặp khó khăn do hàng hóa giao chậm, ngân hàng có thể xem xét giãn nợ.
Đặc biệt là gánh nặng phí đường bộ đối với ngành vận tải khi hiện nay tuyến đường nào cũng có trạm BOT, gây áp lực lớn cho các đơn vị vận tải vốn phải chạy nhiều chuyến mỗi ngày.
Cơ quan quản lý nên xem xét miễn phí sử dụng đường bộ từ 3 đến 6 tháng để nuôi dưỡng nguồn thu. Mục tiêu tăng trưởng hai con số bao gồm nhiều yếu tố, trong đó đầu tư công đóng vai trò quan trọng nhất để kích cầu, tạo việc làm và thu nhập cho người dân, từ đó thúc đẩy tiêu dùng.
Bên cạnh đó, việc kiến tạo không gian phát triển mới như kinh tế tầm thấp hay kinh tế dưới lòng đất là hướng đi cần thiết. Doanh nghiệp cần chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị và năng suất thay vì chỉ tập trung vào số lượng.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững, giải pháp quan trọng nhất vẫn là đảm bảo việc làm và thu nhập cho người lao động trong dài hạn.
Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), hiện nay khoảng 70% nguyên liệu polyester và các hóa chất phục vụ dệt nhuộm là sản phẩm từ hóa dầu và phải nhập khẩu.
Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, xung đột có thể khiến người tiêu dùng Mỹ thắt chặt chi tiêu, tương tự giai đoạn dịch bệnh, làm giảm nhu cầu đối với các mặt hàng không thiết yếu như quần áo. Ngoài ra, sự biến động của đồng USD cũng là một rủi ro lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.
Để thích ứng, VITAS khuyến nghị doanh nghiệp nên chuyển đổi hình thức giao hàng từ CIF sang FOB hoặc FCA tại cảng đi để giảm bớt rủi ro vận tải. Về lâu dài, ngành dệt may cần tăng tỉ lệ sử dụng nguyên liệu trong nước và chuyển dịch sang các sản phẩm xanh, nguyên liệu tự nhiên hoặc tái chế như cotton.
Giải pháp này vừa đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường châu Âu, vừa giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu polyester vốn nhạy cảm với giá dầu và xung đột tại Trung Đông.
Hiệp hội cũng kiến nghị Bộ Công Thương và các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài thường xuyên cập nhật "bản đồ rủi ro". Đồng thời, doanh nghiệp mong muốn các ngân hàng đồng hành thông qua các gói tín dụng ưu đãi với lãi suất phù hợp để hỗ trợ dòng tiền trong bối cảnh đơn hàng dài hạn khó dự báo. Nếu không có xung đột, ngành dệt may kỳ vọng đạt mục tiêu xuất khẩu 48-49 tỉ USD trong năm nay, nhưng hiện tại con số này khó đoán định.
