Giáo dục đạo đức học sinh: Trừng phạt thể hiện sự bất lực!

“Giáo dục đạo đức lối sống bằng phương pháp kỷ luật tích cực là một trong những biện pháp hữu hiệu trong công tác giáo dục toàn diện, đồng thời góp phần xây dựng môi trường học tập, môi trường sống thân thiện, an toàn cho học sinh” - TS Ngũ Duy Anh, Vụ trưởng Vụ Công tác HS-SV (Bộ GD&ĐT), kết luận như trên tại Hội thảo Giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh bằng phương pháp kỷ luật tích cực được Bộ GD&ĐT tổ chức vào sáng 26-5, tại TP.HCM.

Giáo viên phải biết chế ngự căng thẳng

PGS-TS Nguyễn Thị Tính (ĐH Thái Nguyên) cho rằng: Phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực là giáo viên dựa trên cơ sở nắm vững đặc điểm của từng học sinh, lựa chọn biện pháp giáo dục nhằm tập trung khuyến khích mặt tích cực và ngăn chặn sự không tích cực. Việc này đòi hỏi giáo viên trang bị kiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp với chuẩn mực đạo đức cho học sinh, giúp trẻ luôn tự nhận thức đúng về bản thân, đánh giá đúng ưu, nhược điểm của mình.

Ông Lương Quang Hưng (Tổ chức Plan tại Việt Nam) chỉ ra thực tế: Hiện nay, giáo viên luôn chịu áp lực từ nhiều phía như yêu cầu chất lượng dạy và học, những khúc mắc trong quan hệ thầy-trò, đồng nghiệp hay những khó khăn trong cuộc sống hằng ngày... Ai cũng hiểu tức giận, căng thẳng có thể làm chúng ta có những hành vi nóng giận nhất thời và gây hậu quả tai hại. Tuy nhiên, không phải ai cũng có khả năng kiềm chế những phút nóng giận, căng thẳng như thế. Theo ông Hưng, để hạn chế tình trạng căng thẳng trên, giáo viên nên tự rèn luyện bản thân với chế độ ăn uống, ngủ nghỉ phù hợp, hạn chế hút thuốc hoặc dùng chất kích thích. Các thầy cô có thể giảm căng thẳng bằng việc trau dồi khả năng hài hước, tinh thần lạc quan bằng cách đọc những câu chuyện tiếu lâm…

Sự gần gũi, thân thiện của thầy sẽ giúp trò cởi mở hơn, chia sẻ, hành xử đúng đắn hơn trong học tập và cuộc sống. Trong ảnh: Một giờ học đạo đức ở Trường Tiểu học Nguyễn Thượng Hiền, quận Gò Vấp, TP.HCM. Ảnh: QV

Kỷ luật tích cực là không bạo lực

PGS-TS Nguyễn Dục Quang (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) phân tích: “Lâu nay, “kỷ luật” khiến người ta liên tưởng đến “hình phạt”, những lời quở trách nặng nề, thậm chí là những trận đòn roi vì còn nặng quan niệm “thương cho roi cho vọt”. Thường khi nói đến kỷ luật là người ta nghĩ tới những cái xấu là tiêu cực, cần phải có những biện pháp trừng phạt thích đáng”.

PGS-TS Nguyễn Dục Quang cho rằng kỷ luật tích cực là phi bạo lực về cả thể xác lẫn tinh thần, là một quá trình thường xuyên, liên tục và nhất quán, thông qua đó khuyến khích khả năng tư duy, lựa chọn của trẻ. Từ đó hình thành cho trẻ những hành động đúng đắn, phù hợp. Đối nghịch với kỷ luật tích cực là kỷ luật tiêu cực, sử dụng hình phạt bằng trừng phạt thân thể như đánh, bạt tai… trừng phạt tinh thần như chửi mắng, sỉ nhục, lăng mạ, bêu rếu… những cách này ảnh hưởng tiêu cực tới trẻ, ảnh hưởng lâu dài với trẻ.

Đồng quan điểm, bà Tạ Thúy Hạnh (Tổ chức Cứu trợ trẻ em Thụy Điển) phản đối việc trừng phạt học sinh bằng hình thức đuổi học vì biện pháp này thể hiện sự bất lực của nhà giáo dục. Vô tình chúng ta “đẩy” ra ngoài xã hội những “sản phẩm kém chất lượng” vì đó chính là “mầm mống” của các hiện tượng tiêu cực gây rối loạn trật tự xã hội. Quan điểm giáo dục kỷ luật tích cực, việc mắc lỗi của học sinh được coi như lỗi tự nhiên của quá trình học tập và phát triển. Nhiệm vụ quan trọng của nhà giáo dục là làm thế nào để học sinh nhận thức được bản thân, tự kiểm soát hành vi, thái độ. Khi học sinh mắc lỗi, thầy cô giáo phải là người bạn, người anh, người chị, người mẹ, người cha - chỉ cho các em nhận ra lỗi của mình để tự điều chỉnh. Ngược lại, sự trừng phạt về thân thể hay tinh thần đều không phải là giáo dục kỷ luật tích cực. Trừng phạt làm đánh mất sự tự tin của học sinh, suy giảm ý thức kỷ luật và khiến cho học sinh không thích, thậm chí căm ghét thầy cô giáo, trường học. Trừng phạt về thân thể và việc làm mất danh dự của học sinh có thể để lại những vết sẹo trong tâm hồn các em, khiến các em luôn có thái độ thù địch.

QUỐC VIỆT