20 năm sau chiến tranh Kuwait, mặc cho Iraq xem đó là sai lầm của chế độ Saddam Hussein và hai nước nỗ lực hàn gắn quan hệ lân bang, chiến tranh Kuwait vẫn để lại vết thương lòng khó quên.
3 giờ sáng ngày 2-8 cách đây 20 năm, hãng tin AFP loan báo: “Quân đội Iraq vừa vượt biên giới tiến vào Kuwait. Hiện chưa rõ quân số bao nhiêu”. Theo sau 350 xe tăng Iraq là 100.000 quân đã từng tôi luyện sau 10 năm xung đột Iraq-Iran.
Chỉ bốn tiếng sau khi Iraq tấn công, trung tâm thủ đô Kuwait City đã bị chiếm đóng. Quân đội Kuwait với quân số 20.000 quân không thể nào chặn đứng nổi cuộc chiến chớp nhoáng. 10 giờ sáng, Hội đồng Bảo an LHQ họp khẩn cấp theo yêu cầu của Mỹ và Kuwait, sau đó thông qua Nghị quyết 660 yêu cầu quân đội Iraq rút khỏi Kuwait.
Đến đêm 7-8-1990, vệ tinh gián điệp của Lầu Năm Góc ghi nhận bốn sư đoàn Iraq có xe tăng yễm trợ chuẩn bị vượt biên giới từ Kuwait sang Saudi Arabia. Tổng thống Mỹ George Bush lập tức điều động hải, lục, không quân đến vùng Vịnh. Chiến dịch Lá chắn sa mạc bắt đầu. Đứng sau Mỹ là hơn 30 nước đồng minh.
Biếm họa của MIKE LUCKOVICH, Mỹ (Iraq Memorial=Đài tưởng niệm Iraq)
Giữa tháng 1-1991, Mỹ và các nước đồng minh mở chiến dịch Bão sa mạc. Trong sáu tuần, 80.000 tấn bom dội xuống Iraq, tương đương số bom ném xuống Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Và ngày 26-2-1991, Tổng thống Saddam Hussein buộc phải tuyên bố rút quân khỏi Kuwait.
Để trả giá cho bảy tháng chiếm đóng Kuwait, đến nay Iraq vẫn phải oằn lưng trả tiền bồi thường chiến tranh trong khi phải tái thiết kinh tế và cơ sở hạ tầng đổ nát. Hồi tháng 5, Bộ trưởng Bộ Dầu hỏa Iraq Hussein Chahristani khẳng định Iraq không còn đủ sức trả tiền nữa và kêu gọi Kuwait hãy quên đi quá khứ.
| Ngày 29-7, Ủy ban Bồi thường của LHQ thông báo LHQ đã chuyển cho Kuwait 650 triệu USD tiền Iraq bồi thường chiến tranh. Phần lớn trong số này được dùng để bồi thường cho các công ty Kuwait, chính phủ các nước bị thiệt hại trong chiến tranh (chủ yếu là các đại sứ quán) và các tổ chức quốc tế. Từ năm 1994, khi LHQ thành lập quỹ bồi thường chiến tranh, đến nay Iraq đã bồi thường cho Kuwait 30,15 tỉ USD và vẫn còn nợ 22,3 tỉ USD. Nguồn lợi dầu hỏa và khí đốt của Iraq bị trích 5% để đưa vào quỹ. Iraq đang đề nghị giảm còn 2,5%. |
Hai nước đến nay vẫn hợp tác tốt trong các vấn đề người mất tích và hoàn trả tài sản, tài liệu cho Kuwait. Tuy nhiên, vấn đề mắc mứu lớn nhất là biên giới. Ngày trước, Tổng thống Saddam Hussein đã chấp nhận đường biên giới do LHQ vạch ra theo Nghị quyết 833 năm 1993. Chính phủ Iraq hiện nay lại bác bỏ vấn đề này.
Gần đây nhất là ngày 14-7, Bộ Ngoại giao Kuwait đã trao cho đại sứ Iraq Mohammad Bahr al-Ulloum công hàm phản đối vì lẽ đại sứ Qais Al-Azzawi (đại diện Iraq tại Liên đoàn A Rập) đã phát biểu Iraq không thừa nhận biên giới Iraq-Kuwait do LHQ xác lập sau chiến tranh vùng Vịnh năm 1991.
Mong muốn hiện nay của Iraq vẫn là chấm dứt cấm vận và đưa Iraq ra khỏi diện xem xét theo chương VII của Hiến chương LHQ về các nước đe dọa hòa bình thế giới.
HOÀNG DUY (Theo AFP)
