Ngày 24-4, tại Lễ khởi động chương trình "Ký ức COVID-19 tại TP.HCM", TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP.HCM, nhận định TP.HCM là trung tâm kinh tế, đầu mối giao lưu quốc tế và có mật độ dân cư cao nên là địa phương chịu tác động sớm của đại dịch COVID-19.
Trước một đại dịch mới có tốc độ lây nhiễm rất cao, tỉ lệ tử vong cao, gây khủng hoảng lớn về kinh tế - xã hội, TP.HCM và Việt Nam cũng như các nước trên thế giới đều rơi vào tình trạng bị động trong triển khai các biện pháp kiểm soát đại dịch.
Tuy nhiên, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự dấn thân của lực lượng y tế và toàn xã hội, TP đã triển khai đồng bộ các biện pháp phòng chống dịch như xét nghiệm, truy vết, phong tỏa, giãn cách, tiêm vaccine, đảm bảo điều trị, an sinh và cứu trợ.
Sau đại dịch, TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp như biên soạn sách về phòng chống COVID-19; triển khai chính sách như củng cố trạm y tế phường xã; xây dựng mạng lưới cộng tác viên sức khỏe cộng đồng; kiện toàn Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM.
Đại dịch đã qua đi, mọi sinh hoạt dần trở lại bình thường, toàn TP phải tập trung cho sự phát triển kinh tế - xã hội nên mọi ký ức về COVID-19 có nguy cơ sẽ đi dần vào quên lãng. Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều tổ chức quốc tế trên toàn cầu đã cảnh báo khả năng sẽ có một đại dịch mới bùng phát trên toàn cầu, nguy hiểm hơn COVID-19.
“Cần xem cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 như một đợt tổng diễn tập để nhớ lại, suy nghĩ một cách khoa học và thực tiễn về cái được, cái hạn chế của các chiến lược, biện pháp, hành động đã thực hiện nhằm kiểm soát đại dịch COVID-19. Từ đó đề ra các việc cần làm để sẵn sàng đối phó một cách chủ động và hiệu quả hơn đối với đại dịch mới cũng như các dịch bệnh đang lưu hành” – BS Giang nhấn mạnh.
Theo BS Giang, TP.HCM là một trong số ít địa phương trên thế giới xây dựng Công viên tưởng niệm nạn nhân COVID-19, mang ý nghĩa tri ân và tưởng nhớ sâu sắc.
Hội Y tế Công cộng TP.HCM đề xuất xây dựng chương trình "Ký ức COVID-19" nhằm thu thập, xây dựng kho dữ liệu về hoạt động phòng chống dịch; đồng thời triển khai các nghiên cứu khoa học để rút ra bài học kinh nghiệm và nhận diện hạn chế trong ứng phó đại dịch.
Chủ tịch Hội Y tế công cộng TPHCM cũng cho biết, chương trình hướng tới kiến nghị các chương trình, dự án can thiệp nhằm nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó với dịch bệnh trong tương lai, đồng thời tham gia triển khai một số hoạt động liên quan của TP.
Chương trình được triển khai theo ba mục tiêu cốt lõi: "Nhớ lại – Suy nghĩ – Hành động". Trong đó, "nhớ lại" tập trung xây dựng kho dữ liệu từ các tư liệu, hình ảnh, câu chuyện về giai đoạn 2019–2023; "suy nghĩ" là quá trình nghiên cứu, phân tích để rút ra bài học; còn "hành động" là từ các kết quả nghiên cứu, xây dựng đề án, giải pháp nhằm nâng cao năng lực ứng phó với dịch bệnh trong tương lai.
Theo kế hoạch, năm 2026, chương trình tập trung tổ chức lễ khởi động; thu thập tài liệu, hình ảnh giai đoạn 2020–2023; tổng hợp các nghiên cứu, đề án liên quan; xây dựng nền tảng công nghệ với sự hỗ trợ của Đại học Khoa học Sức khỏe và đối tác quốc tế.
Bên cạnh đó, các hội thảo về tiêm ngừa COVID-19 cũng sẽ được tổ chức nhằm xác định các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu cho tương lai.
Trong khuôn khổ chương trình, Viện Ký ức COVID-19 (Pháp) đã ký kết hợp tác với Hội Y tế Công cộng TP.HCM và hỗ trợ chương trình Ký ức COVID-19 TP.HCM triển khai thực hiện các hoạt động theo kế hoạch của TP.HCM.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Gilles Angles, Tham tán Y tế Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, nhận định dù đại dịch COVID-19 đã lắng xuống nhưng toàn xã hội vẫn đang phải hàng ngày ứng phó với những hậu quả để lại. Đây là thời điểm vô cùng phù hợp để bước vào giai đoạn hồi tưởng và phân tích những gì đã diễn ra.
Theo ông Gilles Angles, những trải nghiệm và bài học được rút ra từ TP.HCM không chỉ có giá trị nội tại, mà còn có thể đóng góp to lớn vào kinh nghiệm chung của thế giới trong việc xây dựng một hệ thống y tế có khả năng thích ứng cao hơn. Ký ức không chỉ là quá khứ, mà chính là nền tảng để suy nghĩ và chuẩn bị cho tương lai.
