Những năm gần đây thế giới chứng kiến một loạt xung đột có cường độ cao và phạm vi ảnh hưởng rộng, chi phối tình hình toàn cầu ở quy mô chưa từng thấy trong nhiều thập niên. Bước sang năm 2026, nhiều cuộc xung đột vẫn tiếp diễn trong bối cảnh các nỗ lực đàm phán hòa bình cho đến nay vẫn chưa mang lại kết quả.
Những cuộc xung đột lớn trong năm 2025
Cuộc chiến thu hút sự quan tâm nhất của toàn cầu trong năm 2025 vẫn là xung đột Nga - Ukraine – cuộc xung đột lớn nhất ở châu Âu kể từ Chiến tranh Thế giới thứ hai và sắp bước sang năm thứ năm vào tháng 2-2026.
Năm 2025 mở ra với nhiều bất định đối với phía Ukraine khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng và thường xuyên chỉ trích sự hỗ trợ của Washington dành cho Kiev. Dù vậy, Mỹ vẫn là nước ủng hộ lớn nhất của Ukraine trên trường quốc tế.
Song song đó, các quốc gia phương Tây khác đã gia tăng hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Khi chiến tranh kéo dài, một số nước đã dỡ bỏ các hạn chế về vũ khí tầm xa, cho phép Ukraine sử dụng các vũ khí này để tấn công mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga. Liên minh châu Âu (EU) khép lại năm 2025 bằng việc đồng ý cho Kiev vay 105 tỉ USD.
Năm 2025 chứng kiến cả hai bên mở rộng quy mô các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người (UAV). Cường độ gia tăng này được cho là dấu hiệu cho thấy cả hai phía muốn tìm cách giành lợi thế trước các cuộc đàm phán hòa bình, vốn trở nên nổi bật hơn trong năm 2025. Các nỗ lực ngoại giao mang lại một lệnh ngừng bắn kéo dài 3 tuần đối với hạ tầng năng lượng và khu vực Biển Đen, cùng một lệnh ngừng bắn 30 giờ dịp Lễ Phục Sinh, song vẫn chưa có dấu hiệu về một thỏa thuận lâu dài.
Tại Trung Đông, Dải Gaza vẫn là chiến trường đẫm máu nhất trong năm qua. Dù Israel và Hamas hồi tháng 10-2025 đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ đề xuất, các cuộc tấn công của Israel vẫn xảy ra gần như mỗi ngày ở Gaza, theo Dự án Dữ liệu Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED, Mỹ).
Song song đó, trên khắp Trung Đông, hàng nghìn người đã thiệt mạng và hàng chục nghìn người bị thương trong các cuộc xung đột của Israel với Lebanon, Syria và Yemen. Diễn biến quan trọng nhất trong năm 2025 là cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran với sự tham gia của Mỹ.
Năm 2025 khép lại bằng cuộc gặp giữa Tổng thống Trump với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào ngày 29-12. Nhà lãnh đạo Mỹ bày tỏ sự ủng hộ đối với khả năng Israel tấn công Iran nếu Tehran tiếp tục mở rộng chương trình tên lửa đạn đạo.
Tại khu vực Đông Nam Á, từ ngày 24 đến 28-7-2025, các cuộc đụng độ dữ dội đã nổ ra giữa Thái Lan và Campuchia dọc biên giới gần chùa Ta Muen Thom, sau khi cả hai bên cáo buộc nhau nổ súng trước. Xung đột nhanh chóng leo thang, kéo theo sự tham gia của pháo phản lực, xe tăng, UAV và thậm chí cả tiêm kích F-16. Dù sau đó Mỹ và Malaysia - nước Chủ tịch ASEAN năm 2025 - nhanh chóng đưa hai bên đến một thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 26-10, giao tranh giữa hai nước láng giềng Đông Nam Á đã tái bùng phát vào ngày 7-12-2025.
Sau 20 ngày giao tranh, đến ngày 27-12, hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn sau cuộc họp của Ủy ban Biên giới chung (GBC). Tuy nhiên, trong thời gian ngừng bắn, Bangkok cáo buộc Phnom Penh triển khai UAV xâm nhập không phận Thái Lan và tăng cường lực lượng dọc biên giới. Tương lai của 18 binh sĩ Campuchia bị phía Thái Lan bắt giữ cũng là điểm căng thẳng lớn trong quan hệ song phương.
Năm 2025 ghi nhận hơn 56.000 vụ bạo lực nhắm trực tiếp vào dân thường. Đây là mức cao nhất của loại hình bạo lực này trong vòng năm năm qua. Ngoài ra, ước tính có 831 triệu người, tương đương 16% dân số thế giới, đã chịu tác động của xung đột trong năm vừa qua, theo ACLED.
Hy vọng vào những nỗ lực hòa bình trong năm 2026
Sau nhiều tuần làm việc liên tục với Mỹ và châu Âu, Ukraine ngày 24-12-2025 đã công bố dự thảo kế hoạch hòa bình 20 điểm, mở ra triển vọng chấm dứt cuộc chiến với Nga. Washington được cho là đã chuyển dự thảo này cho Moscow. Tuy nhiên Nga đến nay vẫn tránh bình luận trực tiếp về dự thảo, cộng với việc văn bản này không đề cập vấn đề lãnh thổ – trọng tâm của cuộc xung đột – khiến giới quan sát lo ngại về tương lai của kế hoạch này.
ACLED dự đoán rằng nếu nỗ lực lần này không mang lại kết quả, Ukraine sẽ phải đối mặt cả sức ép quân sự lẫn ngoại giao trong năm 2026. Trận chiến giành khu đô thị Slovyansk–Kramatorsk (Donetsk) được cho là có thể quyết tương lai của chiến trường Ukraine trong năm sau. Bên cạnh đó, Nga cũng sẽ gia tăng sức ép dọc theo các đoạn khác của tiền tuyến để tạo thêm quân bài mặc cả trên bàn đàm phán.
Thách thức ngoại giao then chốt của Ukraine là duy trì sự ủng hộ của các đồng minh châu Âu, đặc biệt sau khi Mỹ cắt giảm viện trợ quân sự, nhiều lần đình chỉ việc bàn giao vũ khí và thông tin tình báo.
Tại Trung Đông, theo ông Sanam Vakil - Giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi thuộc viện Chatham House (Anh), năm 2026 sẽ là phép thử xem liệu các lệnh ngừng bắn tại Trung Đông có thể trở thành nền tảng cho ngoại giao thực chất và các thỏa thuận hòa bình bền vững hay không.
“Sự can dự của Mỹ vào ngoại giao khu vực đã tạo ra sức ép cần thiết lên cả Israel lẫn Hamas, song tiến trình này vẫn bị bao phủ bởi nhiều bất định, khi thiếu một khuôn khổ chi tiết, một lộ trình thời gian rõ ràng và các cam kết cụ thể từ hai phía” - ông Vakil nhận định.
Bên cạnh đó, Lebanon và Syria vẫn mắc kẹt trong tình trạng mong manh về thể chế, khiến cả hai dễ tổn thương trước nguy cơ xung đột tái bùng phát và các đòn tấn công tiếp theo của Israel. Ngoài ra, bóng mây của một cuộc đối đầu Israel-Iran vẫn hiện hữu sau cuộc chiến hồi tháng 6.
“Bất chấp việc Israel tỏ ra ít mặn mà với đàm phán, một vòng ngoại giao mới với Tehran là điều thiết yếu để ngăn chặn việc Iran nối lại chương trình hạt nhân” - theo ông Vakil.
Trở lại với Đông Nam Á, theo giới quan sát, căng thẳng âm ỉ giữa Thái Lan và Campuchia trong suốt nhiều thập niên khó có thể giải quyết ngay lập tức. Tuy nhiên, tín hiệu tích cực là cả Bangkok và Phnom Penh vẫn sẵn sàng đối thoại, cũng như ủng hộ các nỗ lực trung gian. Ngoài nỗ lực từ Tổng thống Trump, Trung Quốc mới đây đã tổ chức họp ba bên với Thái Lan và Campuchia tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).
Philippines - nước chủ tịch ASEAN 2026 - cũng tuyên bố sẵn sàng đảm nhận nhiệm vụ điều phối hoặc trung gian giữa Campuchia và Thái Lan, nếu hai bên quyết định sử dụng vai trò thiện chí của Chủ tịch ASEAN khi Philippines tiếp quản cương vị này vào tháng 1-2026
Top 15 quốc gia và vùng lãnh thổ có chỉ số xung đột cao nhất thế giới năm 2025
Vào tháng 12-2025, Dự án Dữ liệu Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED) đã công bố dữ liệu chỉ số xung đột ACLED - một đánh giá toàn cầu về cách thức và địa điểm xảy ra xung đột ở mọi quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, dựa trên bốn chỉ số: mức độ nguy hiểm, mối nguy hiểm đối với dân thường, sự lan rộng về mặt địa lý và số lượng các nhóm vũ trang.
Dưới đây là 15 quốc gia và vùng lãnh thổ có mức độ xung đột cao nhất năm 2025.
