Lãi suất cho vay một số lĩnh vực lên đến 15%, đề xuất giảm

Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) vừa gửi UBND TP.HCM báo cáo tình hình doanh nghiệp trong quý I-2026.

Gần 80% doanh nghiệp tin tưởng quý sau khả quan hơn

Theo HUBA, từ cuối tháng 2, do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông, doanh nghiệp Việt Nam phải chịu nhiều áp lực lớn.

Giá nhiên liệu và nguyên vật liệu gốc dầu mỏ tăng từ 30% đến 40% trong khi chi phí vận chuyển logistics cho hàng xuất khẩu tăng gấp hai đến ba lần. Việc tiền bán hàng về chậm đã làm kéo dài vòng quay vốn của các đơn vị, đồng thời tình trạng khó xác định thời gian nhập khẩu thiết bị ảnh hưởng trực tiếp tới kế hoạch giao hàng, dẫn đến việc nhiều hợp đồng bị hủy hoặc bị phạt ngoài dự kiến.

Đáng chú ý, ngành vận tải biển chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do gián đoạn các tuyến đường qua khu vực xung đột. Các hãng tàu lớn phải chuyển hướng qua mũi Hảo Vọng làm tăng thời gian vận chuyển thêm từ 10 đến 18 ngày. Chi phí nhiên liệu và phí bảo hiểm đẩy giá vận chuyển lên cao từ 30%-60%.

Đối với vận tải hàng không, cước phí các tuyến đi EU và Châu Phi tăng 20%-40%, tuyến Mỹ tăng 10%-25%. Nhìn chung, rủi ro hệ thống là biến động cước phí khó dự báo, biên lợi nhuận của doanh nghiệp co hẹp và rủi ro công nợ tăng cao.

Ngành dệt may và thời trang cũng đối mặt với áp lực chi phí logistics tăng gấp hai, ba lần. Việc kéo dài thời gian giao hàng 14-20 ngày gây khó khăn lớn cho phân khúc thời trang nhanh vốn đòi hỏi vòng đời ngắn. Sự tháo chạy của một số nhãn hàng thời trang truyền thống đang đặt ngành dệt may Việt Nam vào một cú sốc mang tính cấu trúc.

Thêm vào đó, khi giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng, giá các loại sợi tổng hợp và hóa chất nhuộm tăng mạnh. Đồng thời, đồng USD tăng giá làm chi phí nhập khẩu nguyên liệu đắt đỏ hơn, bào mòn lợi thế xuất khẩu của doanh nghiệp.

Đối với ngành chế biến lương thực thực phẩm, giá nhiên liệu tăng, kéo theo chi phí vận tải, logistics đồng loạt tăng gấp đôi đã làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp xuất khẩu. Một số doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Đông đối mặt nguy cơ bị hoãn hoặc hủy đơn hàng mà không được bồi thường do điều kiện bất khả kháng.

Kiến nghị giảm lãi suất xuống dưới 6%/năm

Theo HUBA, xung đột tại Trung Đông làm kéo dài chu kỳ quay vòng vốn lưu động trong khi điều kiện tiếp cận tín dụng có xu hướng thắt chặt. Hiện nay, lãi suất vay phổ biến ở mức trên 8,5%/năm. Riêng một số lĩnh vực như bất động sản, lãi suất có thể lên tới 14% đến 15%/năm, gây áp lực lớn cho sản xuất kinh doanh, đặc biệt đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Hiệp hội kiến nghị hệ thống ngân hàng có cơ chế tín dụng linh hoạt hơn, bao gồm việc nới lỏng điều kiện vay và kéo dài thời gian vay đối với hàng xuất khẩu. Đặc biệt, HUBA đề xuất xem xét giảm mặt bằng lãi suất xuống dưới 6%/năm đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Đây là giải pháp cần thiết để chia sẻ rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì dòng tiền.

Bên cạnh đó, hiệp hội kiến nghị Nhà nước hỗ trợ giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và đẩy nhanh công tác hoàn thuế. Các quy định về kiểm tra chuyên ngành cần hoàn thiện theo hướng áp dụng quản lý rủi ro và tăng cường hậu kiểm.

HUBA kiến nghị thành phố sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hệ thống logistics theo hướng đồng bộ và hiện đại. Tăng cường kết nối liên vùng, tập trung đầu tư hạ tầng và phát triển các trung tâm logistics.

Trong ngắn hạn, Hiệp hội đề xuất nghiên cứu áp dụng các công cụ hỗ trợ như cơ chế bình ổn chi phí logistics. Quỹ hỗ trợ vận chuyển cũng là giải pháp cần thiết trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Hiệp hội cũng kiến nghị thành phố đẩy nhanh tiến trình giải phóng nguồn lực từ đất, đưa đất đai vào khai thác hiệu quả. Cho phép người dân, doanh nghiệp được chuyển mục đích ngay với đất không còn khả năng nông nghiệp, không cần chờ đăng ký hàng năm.

Trong bối cảnh TP.HCM bước vào giai đoạn già hóa dân số, Hiệp hội kiến nghị thành phố thúc đẩy phát triển kinh tế bạc. Việc này thực hiện thông qua xây dựng hệ sinh thái dịch vụ dành cho người cao tuổi gồm y tế, chăm sóc sức khỏe, tài chính, du lịch và dịch vụ tại nhà.

Đồng thời, thành phố khuyến khích doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ chuyên biệt và nghiên cứu thí điểm một số mô hình đô thị, cộng đồng thân thiện với người cao tuổi. Qua đó, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường và tạo thêm động lực tăng trưởng mới.