Đầu tuần này, Nga đơn phương tuyên bố một lệnh ngừng bắn kéo dài hai ngày từ ngày 8 đến 9-5 để kỷ niệm Ngày Chiến thắng. Sau đó, Ukraine đã đáp trả bằng đề xuất ngừng bắn riêng của nước này từ ngày 6-5 nhưng không đặt ra hạn chót, lập luận rằng khung thời gian đó đủ để kiểm tra xem liệu một lệnh ngừng bắn thực sự có thể được thiết lập hay không.
Tuy nhiên, ngay khi thời điểm lệnh ngừng bắn do phía Ukraine đề xuất có hiệu lực, cả Moscow và Kiev cáo buộc nhau vi phạm. Diễn biến này đẩy chiến sự Nga-Ukraine leo thang căng thẳng khi Ukraine tuyên bố sẽ có "phản ứng chính đáng" còn Moscow cảnh báo sẽ trả đũa mạnh mẽ.
Lệnh ngừng bắn của Ukraine “chết yểu”?
Ngày 6-5, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha viết trên mạng xã hội X rằng Nga đã vi phạm lệnh ngừng bắn do Ukraine khởi xướng, cáo buộc lực lượng Moscow tấn công Ukraine xuyên đêm 5-5 và tới sáng 6-5, theo tờ Ukrainska Pravda.
"Điều này cho thấy Nga bác bỏ hòa bình và những lời kêu gọi ngừng bắn giả tạo vào ngày 9-5 không liên quan gì đến ngoại giao” - Ngoại trưởng Sybiha viết, đồng thời cho rằng Nga chỉ quan tâm đến các cuộc duyệt binh, chứ không phải mạng sống con người.
Cùng ngày, Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky cho biết tính đến 10 giờ sáng 6-5 (giờ địa phương) Nga đã vi phạm lệnh ngừng bắn của Ukraine tổng cộng 1.820 lần, bao gồm các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng dân sự, các âm mưu tấn công và các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Các cuộc tấn công của Nga ngày 6-5 khiến 26 dân thường thiệt mạng, ít nhất 118 người bị thương, theo chính quyền các địa phương Ukraine.
Trong video vào cuối ngày 6-5, ông Zelensky nói rằng Nga "chỉ đáp trả đề xuất bằng các cuộc tấn công và hành động mới" và Ukraine sẽ quyết định "các phản ứng hoàn toàn chính đáng của chúng tôi".
Một quan chức cấp cao của Ukraine nói với tờ Kyiv Independent rằng Kiev không thấy lý do gì để tuân thủ lệnh ngừng bắn do Nga đề xuất trong lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng.
Về phía Nga, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Bộ Ngoại giao Nga Rodion Miroshnik cáo buộc Ukraine đã phát động các cuộc tấn công vào Crimea và tỉnh Bryansk của Nga vào ngày 6-5, theo hãng thông tấn TASS. Bộ Quốc phòng Nga thì cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn hoặc bắn hạ 53 máy bay không người lái của Ukraine trong đêm 6-5 trên các tỉnh Belgorod, Bryansk, Kursk và Moscow, cũng như trên Crimea.
Trong suốt cuộc xung đột Nga-Ukraine, hai bên đã nhiều lần tuyên bố ngừng bắn trong các ngày lễ lớn. Gần đây nhất là lệnh ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh từ ngày 11 đến ngày 12-4. Các lệnh ngừng bắn này đã chứng tỏ hiệu quả ở các mức độ khác nhau, với cả hai bên đều cáo buộc đối phương vi phạm nhiều lần, theo đài RT.
Nga phát cảnh báo đối với Ukraine
Sau khi cả Nga, Ukraine đều cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn của Kiev, sự chú ý giờ đây sẽ chuyển sang những gì sẽ xảy ra trong một trong những sự kiện quan trọng nhất: Kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9-5.
Sự kiện này thường là một cuộc phô trương sức mạnh quân sự của Nga. Năm nay, Điện Kremlin đã ra lệnh tổ chức sự kiện với quy mô nhỏ hơn, không có khí tài quân sự nào được lên kế hoạch trưng bày do lo ngại chúng có thể trở thành mục tiêu của Ukraine.
Ngày 6-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova kêu gọi các phái đoàn ngoại giao nhanh chóng sơ tán nhân viên khỏi thủ đô Kiev của Ukraine trong trường hợp Moscow phát động một cuộc tấn công trả đũa vào thành phố nếu Ukraine phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9-5, theo TASS.
"Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi chính quyền nước quý vị/lãnh đạo tổ chức của quý vị hãy đón nhận tuyên bố này với tinh thần trách nhiệm cao nhất và đảm bảo việc sơ tán sớm các nhân viên ngoại giao và các phái đoàn khác, cũng như công dân, khỏi Kiev do nguy cơ không thể tránh khỏi một cuộc tấn công trả đũa của Lực lượng vũ trang Liên bang Nga nhằm vào Kiev” - bà Zakharova nói.
Người phát ngôn cũng tiết lộ rằng Bộ Ngoại giao Nga đã gửi công hàm chính thức tới tất cả các phái đoàn ngoại giao và các tổ chức quốc tế được công nhận tại Nga, kêu gọi họ rút nhân viên khỏi thủ đô Kiev trước nguy cơ bị tấn công trả đũa.
Bà Zakharova cáo buộc rằng tại cuộc họp của Cộng đồng Chính trị châu Âu ở Armenia hôm 4-5, Tổng thống Zelensky đã đưa ra những “tuyên bố hung hăng và đe dọa” về việc phá hoại các hoạt động kỷ niệm ngày Chiến thắng 9-5.
Bà Zakharova cho biết Bộ Quốc phòng Nga đã đưa ra cảnh báo nhằm đáp trả những ý định gây hấn của ông Zelensky. Trước đó, Bộ Quốc phòng Nga cũng cảnh báo rằng trong trường hợp chính quyền Kiev tìm cách tấn công Moscow vào ngày 9-5 để phá hoại lễ kỷ niệm, quân đội Nga sẽ phát động một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn vào trung tâm Kiev.
Nhà phân tích chính trị Volodymyr Fesenko bày tỏ sự nghi ngờ mạnh mẽ về các cuộc tấn công tiềm tàng của Ukraine vào Moscow trong thời gian diễn ra lễ kỷ niệm, giải thích rằng điều đó có thể kích động Moscow tấn công Kiev. Ông cho rằng hành động đó sẽ là "sự lựa chọn giữa phô trương và hiệu quả", đặc biệt là khi còn có các mục tiêu khác ở Nga, theo Kyiv Independent.
Phái đoàn Ukraine sắp tới Mỹ?
Ngày 6-5, hãng tin Bloomberg đưa tin rằng Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine - ông Rustem Umerov sẽ tới TP Miami (bang Florida) trong tuần này để gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff.
Cuộc gặp song phương dự kiến sẽ đánh dấu cuộc tiếp xúc cấp cao đầu tiên được biết đến giữa Kiev và Washington trong nhiều tuần qua, sau khi các cuộc đàm phán bị đình trệ do sự bùng nổ của cuộc chiến Mỹ và Israel với Iran.
Một quan chức Nhà Trắng xác nhận rằng công tác chuẩn bị cho cuộc gặp sắp tới đang được tiến hành. Các nguồn tin từ chối tiết lộ chương trình nghị sự của cuộc đàm phán tiềm năng, khiến chưa rõ liệu hai bên sẽ tập trung thảo luận về các đề xuất ngừng bắn, các điều khoản hòa bình rộng hơn hay viện trợ quân sự của Mỹ.
Một số vòng đàm phán trước đó đã đạt được tiến triển trong một số vấn đề, nhưng các cuộc thảo luận vẫn bế tắc kể từ khi bắt đầu xây dựng kế hoạch hòa bình 20 điểm vào tháng 10 năm ngoái, theo tờ Kyiv Post.
Những điểm bất đồng chính bao gồm quyền kiểm soát một phần khu vực Donbass ở miền đông Ukraine và tình trạng của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia do Nga kiểm soát. Những trở ngại khác xuất phát từ các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ rộng lớn của Nga, những bất đồng về bản chất của các đảm bảo an ninh cho Ukraine, và việc Moscow tiếp tục phản đối một lệnh ngừng bắn chính thức.
