Bộ Công an đã tổ chức lấy ý kiến đối với Dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Đề xuất mở rộng cơ chế miễn, giảm trách nhiệm hình sự
Theo đó, tổng số cơ quan lấy ý kiến là 31 bộ, ngành, cơ quan, các ban của Đảng; 34 UBND các tỉnh, thành phố. Ngoài ra, Bộ Công an đã tổ chức lấy ý kiến trên Cổng Pháp luật quốc gia và Cổng thông tin điện tử Bộ Công an; tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách dự án BLHS.
Có 18/31 bộ, ngành, cơ quan có ý kiến đối với dự thảo. Trong đó, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Ban Tuyên Giáo và Dân vận Trung ương - nhất trí với dự thảo hồ sơ chính sách.
Có 21/34 UBND tỉnh, thành phố đã có ý kiến, trong đó UBND các tỉnh, thành phố: Tây Ninh, Điện Biên, TP Cần Thơ, Ninh Bình, Quảng Trị, Thái Nguyên, Gia Lai, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Đồng Nai, Khánh Hòa, Tuyên Quang, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lai Châu, Vĩnh Long nhất trí với dự thảo hồ sơ chính sách.
Có 10 ý kiến của 8 cá nhân trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an. 14 ý kiến tham gia tại Hội nghị tham vấn chính sách, trong đó có 2 đại biểu nhất trí hoàn toàn.
Trong quá trình góp ý dự thảo hồ sơ chính sách BLHS (sửa đổi), nhiều cơ quan đã đề xuất bổ sung cơ chế miễn, giảm trách nhiệm hình sự (TNHS) đối với cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Đồng thời, làm rõ các quy định về tạm hoãn truy cứu TNHS, miễn TNHS và phạm vi áp dụng các trường hợp loại trừ TNHS.
Theo hồ sơ lấy ý kiến do Bộ Công an là cơ quan chủ trì soạn thảo và công bố, Ban Tổ chức Trung ương góp ý nội dung về hoàn thiện bổ sung các quy định về loại trừ TNHS, quy định về tạm hoãn truy cứu TNHS, miễn TNHS, miễn hình phạt...
Ủy ban Kiểm tra Trung ương góp ý: Đề nghị diễn đạt làm rõ nội dung “Bổ sung căn cứ được miễn TNHS đối với người được tạm hoãn truy cứu TNHS...".
Tránh trường hợp phải khởi tố rồi đình chỉ vụ án
VKSND Tối cao góp ý nhiều nội dung quan trọng về hoàn thiện quy định liên quan đến loại trừ TNHS, tạm hoãn truy cứu TNHS và miễn TNHS.
Cụ thể, VKSND Tối cao đề nghị phải quy định rõ căn cứ, điều kiện, loại tội danh, thẩm quyền, thời hạn áp dụng cơ chế tạm hoãn truy cứu TNHS để bảo đảm đầy đủ và khả thi.
VKSND Tối cao đề nghị cân nhắc nội dung "...miễn trách nhiệm hình sự trong giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm thông qua quyết định không khởi tố".
Theo cơ quan này, về nguyên tắc pháp lý, TNHS chỉ đặt ra khi có căn cứ xác định hành vi phạm tội thông qua quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Do đó, nếu muốn miễn TNHS thì phải dựa trên cơ sở đã khởi tố bị can.
VKSND Tối cao cũng dẫn Điều 18 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, cơ quan tố tụng có trách nhiệm khởi tố vụ án để xác định tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội.
Giải trình nội dung này, Bộ Công an cho rằng cần phân biệt việc xác định có căn cứ miễn TNHS với việc xác định một người có tội.
Theo nguyên tắc suy đoán vô tội, một người chỉ bị coi là có tội khi có bản án kết tội của tòa án có hiệu lực pháp luật.
Bộ Công an cho rằng ở giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm, cơ quan chức năng đã có quyền kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, trưng cầu giám định, định giá tài sản. Vì vậy, nếu đã đủ căn cứ xác định hành vi có dấu hiệu tội phạm, xác định được người thực hiện và có căn cứ miễn TNHS thì có thể áp dụng ngay ở giai đoạn này.
Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí tố tụng, tránh trường hợp phải khởi tố rồi đình chỉ vụ án.
Tuy nhiên, Bộ Công an cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện theo hướng quy định chặt chẽ điều kiện áp dụng, trách nhiệm kiểm sát của VKS và cơ chế phục hồi giải quyết nguồn tin nếu phát sinh tình tiết mới.
