Malaysia đã yêu cầu một công ty quốc phòng Na Uy bồi thường hơn 1 tỉ ringgit (251,5 triệu USD) sau khi phía Na Uy hủy giấy phép xuất khẩu hệ thống tên lửa hải quân mà Malaysia đặt mua để trang bị cho các tàu chiến, theo kênh Channel NewsAsia.
Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia - ông Khaled Nordin ngày 19-5 cho biết chính phủ đã gửi thông báo yêu cầu tới công ty Kongsberg Defence & Aerospace của Na Uy, đòi bồi thường trực tiếp và gián tiếp sau khi Malaysia đã thanh toán 95% giá trị hợp đồng quốc phòng trước khi Na Uy đơn phương thu hồi giấy phép xuất khẩu.
“Chúng tôi đã thanh toán 95% tổng giá trị mua sắm, tương đương 634 triệu ringgit” - ông Khaled nói.
Theo trang The Edge Malaysia, các khoản thanh toán này dành cho những hệ thống vũ khí được trang bị cho hạm đội tàu tác chiến ven bờ của Malaysia cùng 2 tàu hải quân KD Jebat và KD Lekiu.
“Chúng tôi đang yêu cầu bồi thường chi phí trực tiếp, tức số tiền đã thanh toán là 583 triệu ringgit, cùng các chi phí gián tiếp, nâng tổng mức yêu cầu bồi thường lên hơn 1 tỉ ringgit” - ông Khaled nói thêm.
Trước đó, ngày 7-5, Bộ Quốc phòng Malaysia cho biết sẽ yêu cầu Na Uy giải thích về quyết định này. Các quan chức cho biết động thái của Na Uy được đưa ra chỉ vài ngày trước thời điểm các tên lửa dự kiến được bàn giao vào tháng 3.
Ông Khaled ngày 19-5 nhấn mạnh Malaysia sẽ không còn mua các sản phẩm liên quan quốc phòng từ Na Uy sau vụ việc này.
“Chúng tôi đã thông báo với bộ rằng mọi thương vụ mua sắm trong tương lai, dù là đạn dược hay các tài sản quốc phòng khác, sẽ không còn được mua từ Na Uy nữa” - vị bộ trưởng nhấn mạnh.
Ông Khaled cảnh báo vụ việc đã khiến Malaysia càng quyết tâm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài và đẩy mạnh năng lực quốc phòng trong nước.
“Những gì xảy ra với chúng tôi không đơn thuần là vấn đề mua sắm quốc phòng. Nó phản ánh một vấn đề lớn hơn: sự xói mòn lòng tin trong quan hệ quốc tế” - theo Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia.
Ông Khaled cho biết thêm rằng khoảng 30% linh kiện của dự án tàu tác chiến được cung ứng trong nước và bày tỏ hy vọng tỉ lệ này có thể được nâng cao trong các dự án hải quân tương lai.
“Đây luôn là mục tiêu của chúng tôi và vụ việc liên quan Na Uy sẽ thúc đẩy chúng tôi tăng cường hơn nữa trọng tâm nhằm bảo đảm không quá phụ thuộc vào các quốc gia nước ngoài. Ngoài ra, chính phủ cũng phải thận trọng hơn trong các thương vụ mua sắm với những quốc gia khác có khả năng thực hiện hành động tương tự đối với Malaysia” - ông nói thêm.
Na Uy và Kongsberg Defence & Aerospace chưa bình luận về yêu cầu bồi thường từ phía Malaysia.
Năm 2018, công ty Kongsberg Defence & Aerospace cho biết đã ký hợp đồng trị giá 124 triệu euro (144 triệu USD) với Hải quân Hoàng gia Malaysia để cung cấp tên lửa tấn công hải quân cho 6 tàu tác chiến ven bờ.
Ngày 15-5, Na Uy xác nhận đã thu hồi giấy phép xuất khẩu đối với hệ thống tên lửa tấn công hải quân, với lý do siết chặt hạn chế đối với một số công nghệ quốc phòng “nhạy cảm nhất” và việc xuất khẩu sẽ chỉ giới hạn cho “các đồng minh và đối tác thân cận nhất”.
“Điều này hoàn toàn xuất phát từ việc Na Uy áp dụng các quy định kiểm soát xuất khẩu và thật đáng tiếc khi điều đó ảnh hưởng tới Malaysia” - theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Na Uy.
Trước đó, ngày 14-5, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã bày tỏ “sự phản đối mạnh mẽ” đối với điều mà ông mô tả là “quyết định đơn phương và không thể chấp nhận được” của Na Uy trong việc hủy các hợp đồng xuất khẩu, trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Stoere.
“Malaysia đã thực hiện mọi nghĩa vụ theo hợp đồng này kể từ năm 2018: một cách cẩn trọng, trung thực và không hề mập mờ” - ông Anwar viết trên Facebook.
“Có vẻ như Na Uy không cảm thấy cần phải dành cho chúng tôi sự tôn trọng và thiện chí tương tự” - theo ông Anwar.
Thủ tướng Anwar cho biết ông đã nói với người đồng cấp Na Uy rằng động thái của Oslo sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đối với năng lực sẵn sàng tác chiến của Malaysia và chương trình hiện đại hóa tàu tác chiến ven bờ sẽ kéo theo “những tác động rộng lớn hơn đối với cán cân khu vực”.
