Nhà nước phải biết trả giá thuốc

Dược sĩ Huỳnh Kim Hoàng, nguyên Giám đốc Yteco, cho rằng ở tầm vĩ mô, Bộ Y tế cần quản lý giá đầu vào, đồng thời quản lý giá bán lẻ.

Quy định thặng số bán sỉ, lẻ

“Thí dụ quy định bắt kê khai, tôi khai mua hộp thuốc giá 10 đôla, khu vực mua 10,5 đôla, giá bán lẻ thị trường là 250.000 đồng. Khai là khai cho có chứ công ty nhập về đâu có ai đi bán lẻ. Giá ghi trên hộp hiện nay là người bán lẻ ghi chứ không phải nhà nhập khẩu. Thật ra nhà nhập khẩu cũng không biết được giá bán lẻ thuốc mình nhập là bao nhiêu” - dược sĩ Hoàng nói.

Theo ông Hoàng, hiện nhà nước chưa ra quy định thặng số bán sỉ, bán lẻ (tức tỉ lệ phần trăm giá bán sỉ, bán lẻ được phép tăng so với giá CIF hoặc phần trăm được tăng của giá bán lẻ so với giá sỉ), cũng chưa có quy định bán sỉ được phép tối đa bao nhiêu, bán lẻ là bao nhiêu, cũng chưa quy định thặng số hàng quay lòng vòng và cách xử lý ra sao.

Từ lỗ hổng về thặng số bán sỉ và lẻ thì thanh tra dược cũng chẳng có cớ nào để xử lý các công ty bán buôn. Theo nhìn nhận chung, Phòng Quản lý giá thuốc - Cục Quản lý dược và thanh tra y tế hiện chỉ quản lý được giá các công ty kê khai và sau đó điều chỉnh lên hay xuống, xem thuốc còn hạn sử dụng hay hết... Còn khi thị trường lên giá mà chưa khai báo thì các nơi này “mù” luôn và chỉ biết qua… báo chí bởi không có một hệ thống chân rết báo cáo thị trường thường xuyên.

Truyền thông chỉ được đứng “bên lề” và không chạm được vào giá thuốc. Trong ảnh: Giới báo chí chực chờ bên ngoài nhà thuốc mà ngành y tế đang thanh tra, kiểm tra. Ảnh: DUY TÍNH

Ngay cả nếu các công ty dược tăng giá mà chưa kê khai thì khi bị kiểm tra họ sẽ xin hồ sơ kê khai rồi hợp thức hóa, huề cả làng (có thể bị phạt hoặc không nhưng mức phạt không đáng kể). “Thanh tra dược hiện nay không có tác dụng gì cả, chỉ chạy theo đuôi khi có phản ánh!” - một dược sĩ nói.           

Thành lập hội đồng dược

Những bất cập trong quản lý giá thuốc đã được nhiều chuyên gia cảnh báo nhưng đến nay vẫn chưa được điều chỉnh. Thí dụ, một dược sĩ đề nghị lấy giá nhập khẩu cộng với chi phí cho ra giá bán. Sau đó in hẳn vào bao bì thuốc thì các công ty dược không thể mua 100.000 đồng mà bán 500.000 đồng được.

Nhiều dược sĩ cho rằng nhà nước phải kiểm soát giá đối với hàng nhập khẩu không thể sản xuất được trong nước. Đối với ngành y tế, cần có một hội đồng dược tại Bộ Y tế, những người tham gia hội đồng này là những người có uy tín, không phải là công chức. Hội đồng này sẽ ấn định chi phí và lợi tức để cho ra một giá thành hợp lý, chẳng hạn như khống chế điều chỉnh tăng 10% so với giá CIF.

Hội đồng dược sẽ có trách nhiệm đặt câu hỏi để các công ty dược giải trình. Trong trường hợp chỉ có một công ty bán thuốc đó, nhà nước phải đại diện nhân dân trả giá, bởi mình có lợi thế là nước đang phát triển, có quyền yêu cầu được mua giá thấp. Chưa kể trong thực tế, có ai vào nhà thuốc mà trả giá bao giờ bởi thuốc là hàng hóa đặc biệt. Vì vậy, càng có thêm lý do để nhà nước phải đứng ra trả giá thay cho người bệnh.

Mua thuốc phiên bản

PGS-TS Trương Văn Tuấn, Chủ tịch Hội Dược sĩ bệnh viện ở TP.HCM, cho biết giá thuốc cao thường tập trung vào các loại thuốc gốc (original drug) do hãng bào chế nghiên cứu, phát minh đầu tiên. Giá thuốc gốc rất cao để bù đắp lại những chi phí trong nghiên cứu, có khi lên tới hàng trăm triệu đôla Mỹ. Thuốc gốc thường được độc quyền trong khoảng 20 năm kể từ khi đăng ký bản quyền phát minh.

Theo PGS Tuấn, trong trường hợp giá quá đắt đỏ này, trong chuyên môn có khuyến cáo sử dụng các thuốc generic là “phiên bản” từ thuốc gốc đã hết thời hạn độc quyền nhưng được bán với giá rẻ hơn. Hiện nay, các thuốc generic tự cạnh tranh qua các thử nghiệm tương đương sinh học, tương đương trị liệu…

DUY TÍNH