Những chuyện chưa kể ở nghị trường

Nhiệm kỳ Quốc hội (QH) khóa XV là nhiệm kỳ của những quyết sách đột phá, chưa từng có tiền lệ nhằm kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế và đáp ứng kỳ vọng của cử tri. Đằng sau những điều khoản khô khan trong các nghị quyết, luật là cả hành trình trăn trở, những cuộc tranh luận nảy lửa và tâm huyết của các đại biểu (ĐB).

Đẩy sớm tiến độ sửa Hiến pháp

Về việc quyết nghị sắp xếp các đơn vị hành chính và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ĐBQH Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH, cho biết đây là nhiệm vụ hết sức khẩn trương, đòi hỏi hệ thống pháp luật phải chuyển mình kịp thời để tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc tổ chức lại bộ máy.

Trong điều kiện đó, QH đã thể hiện tinh thần quyết liệt và chủ động rất cao. Nhiều văn bản quan trọng được xem xét, thông qua trong thời gian ngắn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng. Đặc biệt, việc sửa đổi Hiến pháp năm 2013 được triển khai quyết liệt, tiến độ được đẩy sớm gần 10 ngày so với kế hoạch. Điều này tạo sự chủ động cho các bước tiếp theo của quá trình sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương.

Quá trình đó, QH không chỉ thể hiện quyết tâm cải cách mà còn chú trọng lắng nghe thực tiễn, tâm tư của đội ngũ cán bộ, công chức và những người trực tiếp chịu tác động từ sắp xếp bộ máy.

Tại các phiên thảo luận, nhiều ĐB đã phản ánh khá cụ thể những vấn đề phát sinh như khối lượng công việc và hội họp tăng lên trong giai đoạn chuyển tiếp, những băn khoăn về đến chế độ, chính sách với cán bộ sau sắp xếp, điều kiện cơ sở vật chất để bảo đảm hoạt động…

Từ các ý kiến này, Chính phủ và các cơ quan liên quan đã kịp thời rà soát, điều chỉnh một số cơ chế tổ chức và chế độ, chính sách. Mục tiêu là vừa tinh gọn bộ máy, vừa giữ được sự ổn định trong hoạt động quản trị và tâm lý đội ngũ.

“Việc sửa đổi Hiến pháp cùng nhiều đạo luật quan trọng trong nhiệm kỳ qua có ý nghĩa chiến lược rất lớn vì đây là xây dựng khuôn khổ thể chế cho giai đoạn phát triển mới” - ông Hiếu nói và khẳng định các quyết sách này góp phần định hình mô hình bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gắn với phân cấp, phân quyền rõ ràng.

Theo ĐB Hoàng Minh Hiếu, khi chức năng, thẩm quyền và trách nhiệm được xác lập minh bạch hơn trong Hiến pháp và pháp luật, bộ máy có điều kiện vận hành linh hoạt, giảm chồng chéo và nâng cao trách nhiệm giải trình trong quản trị quốc gia. Những sửa đổi này cũng đặt nền tảng cho một bộ máy quản trị hiện đại, gắn với tiến trình chuyển đổi số mạnh mẽ.

Cạnh đó, tư duy lập hiến và lập pháp trong giai đoạn này thể hiện rõ định hướng nhà nước kiến tạo phát triển. Hệ thống pháp luật được thiết kế theo hướng khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra những động lực phát triển mới cho nền kinh tế, thay vì chỉ tập trung vào chức năng quản lý truyền thống.

Một điểm rất quan trọng khác là các quy định pháp luật ngày càng nhấn mạnh đến việc cải thiện chất lượng dịch vụ công, đơn giản hóa thủ tục hành chính và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp trong mọi hoạt động quản lý nhà nước…

Kiên trì kiến nghị vì chủ hộ kinh doanh cá thể

Ấn tượng không kém là các quyết sách nhân văn trong lĩnh vực y tế, giáo dục và an sinh xã hội. ĐB Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của QH, bày tỏ dấu ấn đậm nét trong lòng bà là việc sửa đổi Luật BHXH.

Trong đó, việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội cho người dân từ 80 tuổi xuống 75 tuổi là bước ngoặt trong tư duy đảm bảo an sinh cho người cao tuổi, người không có lương hưu.

Bà Nga cho biết qua nhiều lần tiếp xúc, điều cử tri cao tuổi mong mỏi nhất là được hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí. “Năm năm của tuổi già là khoảng thời gian vô cùng đáng quý. Với người cao tuổi, việc được hưởng chính sách an sinh sớm ngày nào thì tốt ngày đấy, đó là sự động viên, an ủi cả về tinh thần lẫn vật chất” – bà Nga bày tỏ.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga cũng chia sẻ kỷ niệm rất đáng nhớ khi thảo luận mở rộng diện đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh cá thể. Bà kể, thực tế, nhiều chủ hộ đã đóng BHXH bắt buộc đều đặn nhưng khi đến tuổi thụ hưởng lại không được giải quyết vì Luật chưa quy định họ là đối tượng đóng bắt buộc. Sự bất cập nằm ở chỗ người lao động trong hộ kinh doanh có hợp đồng thì được đóng, còn chủ hộ không thể tự ký hợp đồng với chính mình nên bị coi là thu sai.

Ngay cả khi sửa đổi Luật, vướng mắc vẫn tồn tại do quy định mới không có hiệu lực hồi tố cho những trường hợp đã đóng trước đó. “Tôi cùng nhiều ĐBQH đã kiên trì kiến nghị với BHXH Việt Nam và Bộ Tài chính để giải quyết quyền lợi cho họ” – bà Nga kể.

Nữ ĐBQH nhớ lại, dù quá trình tháo gỡ thủ tục rất gian truân nhưng các ĐB đã kiên trì kiến nghị, nêu ý kiến tại nghị trường, các buổi thảo luận tổ và báo chí với quyết tâm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người dân.

Cuối cùng, nỗ lực đã thành công khi cơ quan chức năng đồng ý giải quyết chế độ cho khoảng 3.000 chủ hộ trên cả nước. “Nhận được những cuộc gọi, tin nhắn, lá thư cảm ơn từ người dân là niềm hạnh phúc và kỷ niệm đáng nhớ nhất trong quá trình làm ĐB của tôi” – bà Nga xúc động.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh một chính sách khi được ban hành thường chỉ thể hiện qua vài dòng điều khoản trong văn bản pháp luật nhưng phía sau đó là cả một quá trình suy nghĩ, tranh luận và trăn trở rất dài. Nhiều khi những điều tưởng chừng rất hiển nhiên đối với đời sống người dân nhưng lại phải trải qua rất nhiều vòng thảo luận để trở thành quy định chính thức.

Sức sống mới từ nghị trường Quốc hội - Bài cuối: Dấu ấn từ những quyết sách chưa có tiền lệ