Sở hữu những bãi biển trong xanh, bờ cát trắng và hệ sinh thái san hô nguyên sơ, đảo Bé ở đặc khu Lý Sơn được xem là điểm đến hấp dẫn bậc nhất của Quảng Ngãi. Thế nhưng, phía sau sự phát triển du lịch là nỗi lo thường trực về nguồn nước ngọt - bài toán nhiều năm nay vẫn chưa có lời giải trọn vẹn.
Người dân chắt chiu từng giọt nước mưa
Đảo Bé (đảo An Bình) thuộc đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, nằm cách Đảo Lớn khoảng 3 hải lý, có diện tích hơn 1 km² với hơn 100 hộ dân và khoảng 500 nhân khẩu sinh sống. Bao quanh là biển nhưng nghịch lý ở chỗ người dân nơi đây lại luôn đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt.
Do đặc điểm địa chất đặc biệt, đảo gần như không có nguồn nước ngầm tự nhiên. Việc đào giếng không mang lại hiệu quả nên từ nhiều đời nay, cư dân trên đảo sống chủ yếu dựa vào nước mưa.
Mỗi ngôi nhà đều có hệ thống máng dẫn nước từ mái xuống bể chứa hoặc các lu lớn. Mùa mưa là thời điểm người dân tranh thủ tích trữ nước để sử dụng cho nhiều tháng nắng nóng sau đó.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy (thôn Bắc An Bình) cho biết, những tháng cao điểm du lịch cũng là lúc áp lực về nguồn nước gia tăng. Khách đến đông đồng nghĩa nhu cầu sử dụng nước tăng lên trong khi nguồn dự trữ vẫn có hạn.
Vì vậy, từ sinh hoạt hằng ngày đến hoạt động kinh doanh, người dân đều phải tính toán tiết kiệm. Những năm mưa ít, khi nguồn nước trong bể cạn dần, nhiều hộ buộc phải mua nước từ Đảo Lớn vận chuyển sang với chi phí cao.
Không chỉ người dân, chính quyền địa phương cũng từng nhiều lần tìm cách giải quyết tình trạng thiếu nước. Các đợt khảo sát địa chất, khoan thăm dò nguồn nước ngầm đã được thực hiện nhưng chưa mang lại kết quả như mong muốn.
Theo người dân địa phương, cấu trúc địa chất của đảo có nhiều khe rỗng khiến nước mưa thấm xuống rồi thoát ra biển, không thể hình thành các mạch nước ngầm phục vụ sinh hoạt.
Gỡ nút thắt nước ngọt để phát triển du lịch bền vững
Những năm gần đây, đảo Bé trở thành điểm đến nổi tiếng của du lịch Lý Sơn. Các dịch vụ lưu trú, homestay, ăn uống phát triển nhanh, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo nhu cầu sử dụng nước ngày càng lớn.
Chị Bảy Thanh, người có hơn 20 năm sinh sống trên đảo, cho biết hiện mỗi nhân khẩu được cấp khoảng 2 m³ nước mỗi tháng từ hệ thống cấp nước tập trung. Mức này cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thông thường nhưng chưa đủ đối với các hộ kinh doanh du lịch.
Theo chị Thanh, gia đình bốn người được cấp khoảng 8 m³ nước mỗi tháng. Nếu chỉ phục vụ sinh hoạt thì tạm đủ, nhưng khi có khách lưu trú, lượng nước sử dụng tăng đáng kể. Khi vượt định mức, các hộ phải tìm nguồn bổ sung với chi phí cao.
Ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn, cho biết nước ngọt hiện vẫn là khó khăn lớn nhất đối với đảo Bé. Việc bảo đảm nguồn nước giữa biển khơi gặp nhiều trở ngại do điều kiện tự nhiên và nguồn lực đầu tư còn hạn chế.
Để hỗ trợ người dân, từ năm 2012 địa phương đã đưa vào vận hành nhà máy xử lý nước biển thành nước ngọt với vốn đầu tư khoảng 1 triệu USD, công suất thiết kế 200 m³/ngày.
Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ hoạt động, nhiều hạng mục thiết bị đã xuống cấp, hư hỏng hoặc không còn phù hợp với điều kiện vận hành hiện nay. Công suất thực tế chỉ đáp ứng khoảng 40-50% nhu cầu sử dụng nước trên đảo.
“Chúng tôi cũng đã kiến nghị các cấp có thẩm quyền quan tâm hỗ trợ kinh phí sửa chữa, nâng cấp để nâng cao khả năng cung cấp nước cho người dân và phục vụ phát triển du lịch”, ông Huy nói thêm.
