“Nói nhẹ nhàng thì con khinh lờn, la mắng thì con giận dỗi bỏ cơm, cấm đoán cũng không được vì con chẳng nghe theo. Nhiều khi tôi mới tỏ ý không bằng lòng về việc con có bạn gái là nó đã có những hành động khiến tôi càng lo lắng hơn...”. Đây là tâm sự của chị Ngọc (quận 7) với chuyên viên tâm lý về việc cậu con trai mới học lớp 10 đã có bạn gái.
Khuyên không được, cấm không xong
Duy Tú (16 tuổi) là con trai duy nhất của chị Ngọc. Càng lớn Tú càng ít trò chuyện với cha mẹ, cũng không đùa giỡn với hai em gái như trước. Lúc nào Tú cũng ở trong phòng. Mẹ Tú còn để ý thấy Tú lúc thì có vẻ đăm chiêu, lo lắng; lúc thì ngơ ngẩn như người mất hồn. Chị nghĩ rằng có thể vì bài vở nhiều, con lo học nhiều quá nên căng thẳng, không muốn trò chuyện với ai.
Gần đây, chị Ngọc bắt gặp Tú hay trò chuyện qua điện thoại với một cô bạn nào đó rất thân mật. Thỉnh thoảng Tú còn xin đi học sớm hơn để ghé nhà cô bạn chở bạn đi học. Sợ Tú vướng vào chuyện tình cảm quá sớm rồi chểnh mảng học hành, chị Ngọc thường khuyên nhủ con. Vì lời nhắc nhở thường xuyên của mẹ mà Tú giấu hết những chuyện tình cảm riêng tư của mình. Tú không dám cho cha mẹ biết vì nếu vậy, em sẽ bị la mắng, bị theo dõi và có thể có nhiều chuyện rầy rà khác. Mẹ nói gì Tú cũng im lặng và giữ vẻ mặt trơ lì, vô cảm.
Phụ huynh cần gần gũi , chia sẻ với con em để được chúng tâm sự về tình yêu của mình trong lứa tuổi học trò. Ảnh minh họa: HTD
Anh chị Phương có ba đứa con. Bởi công việc làm ăn, ngày nào vợ chồng họ cũng đi từ sáng sớm đến tối mới về. Vì không có cha mẹ ở gần nên bọn trẻ rất tự do. Con trai đầu của anh chị mới 14 tuổi đã có bạn gái. Một lần, em rủ bạn gái về nhà, vào phòng nói chuyện và nghe nhạc với nhau. Anh chị biết được liền la mắng, cấm con không được đưa bạn gái vào phòng riêng và chỉ được phép chơi ở phòng khách. Con trai anh chị không đồng ý, viện cớ rằng phòng khách ồn ào và bị mấy đứa em quấy phá; hơn nữa em và bạn cần chỗ riêng tư để trao đổi với nhau. Dù bị la mắng nhưng cậu bé cứ tiếp tục rủ bạn gái vào phòng riêng, đóng cửa lại. Khi cha mẹ quát tháo ầm ĩ và dọa đánh thì em nói rằng cha mẹ đã xúc phạm đến danh dự của em và bạn em. Vì thế, em sẽ đưa bạn gái đi nơi khác. Anh chị Phương buồn và lo lắng sợ con bỏ nhà đi bụi và hư hỏng đành tạm chấp nhận cho con tiếp bạn gái trong phòng riêng.
Đừng xem con như cái máy!
Hầu hết các bậc cha mẹ đều khuyên con: Phải học hành đến nơi đến chốn rồi muốn yêu ai thì yêu. Đừng nghĩ đến chuyện tình cảm quá sớm! Thế nhưng trong thực tế, khi tình yêu đến, ít trẻ nào có thể xua đuổi tình yêu để chú tâm vào việc học. Tâm lý trẻ vị thành niên rất muốn khám phá những điều mới lạ và tình cảm dành cho người khác phái là điều mới lạ nhất, thu hút mạnh mẽ nhất đối với trẻ. Vì thế, trẻ rất dễ hành động theo trái tim. Khi thích và ngưỡng mộ một bạn khác giới thì dù ai nói gì trẻ cũng để lời nói đó qua một bên và đáp lại tiếng gọi của tình yêu.
Mặt khác, cha mẹ không thể xem con như một cái máy, khi nào cha mẹ cho phép yêu thì mới được yêu. Cha mẹ có thể nhắc nhở, khuyên bảo con nhưng không nên nghiêm cấm. Sự cấm đoán của cha mẹ không ngăn được chuyện các em yêu nhưng sẽ ngăn cản các em tâm sự, chia sẻ với cha mẹ về tình yêu của mình.
Trang bị kiến thức về tình yêu cho trẻ
Nếu tình cảm giữa cha mẹ và con cái đậm đà, tốt đẹp, trẻ sẽ không có bạn khác phái sớm. Khi cha mẹ không muốn con yêu đương sớm nhưng lại không cho con mình tình thương yêu một cách thường xuyên, trẻ sẽ cảm thấy cô đơn và đi tìm tình yêu ngoài gia đình. Nếu mối quan hệ gắn bó, đối thoại giữa cha mẹ và con cái được phát triển tốt đẹp từ khi chúng còn nhỏ, con cái sẽ không ngại chia sẻ với cha mẹ những suy tư, cảm nghĩ của mình. Và khi đối diện với tình yêu, các em cũng sẵn sàng tâm sự với cha mẹ.
Sự cởi mở giữa cha mẹ và con cái trong giai đoạn này rất cần thiết và sẽ đem lại ích lợi cho cả đôi bên: Cha mẹ có cơ hội giúp đỡ con, nói cho con biết về những nguy hiểm và cám dỗ trong tình yêu hoặc chia sẻ kinh nghiệm để giúp con nhìn thấy vấn đề một cách sáng suốt. Trẻ sẽ không bị lầm lẫn, cũng không bị lôi cuốn vào tình yêu mù quáng.
Khi con còn nhỏ, cha mẹ có thể tìm thời điểm thích hợp nói cho con nghe về tình yêu nam nữ và giải thích cho con biết về thiệt thòi của những người yêu quá sớm... Những lời tâm tình của cha mẹ trước khi con đến tuổi yêu và trước khi con gặp người yêu thường có tác dụng tốt hơn khi trẻ đã vướng vào tình yêu.
Bác sĩ KIỀU THANH HÀ, khoa Tâm lý - BV Nhi đồng 2
| Làm bạn để trẻ mở lòng - Nếu thấy con hay đọc những tiểu thuyết tình cảm, cha mẹ không nên la mắng và cấm đoán mà nên tìm hiểu vì sao con thích đọc. Thật ra đây là cách an toàn để các em khám phá về tình yêu đôi lứa. Cha mẹ cũng nên cùng đọc những tiểu thuyết đó để có thể hiểu con và trao đổi về nội dung truyện để hướng dẫn con một cách thiết thực hơn. - Khi trường học tổ chức những sinh hoạt chung cho thanh thiếu niên nam nữ, cha mẹ nên khuyến khích con tham dự. Điều này giúp các em tự tin trước mặt bạn khác phái và hiểu biết phần nào về những người bạn khác phái. - Mỗi khi trẻ muốn đi chơi với bạn khác phái, cha mẹ nên vạch ra những giới hạn trong quan hệ giao tiếp để trẻ ý thức. Không nên để cho trẻ đi chơi một mình với bạn khác phái. - Cho phép con đưa bạn khác phái về nhà, giới thiệu với người trong gia đình, tham dự những sinh hoạt chung của gia đình. Hãy tôn trọng và lắng nghe… Người lớn cần tôn trọng và lắng nghe những cung bậc tình cảm ở trẻ để giúp trẻ phân biệt chính xác những cảm xúc của mình. Thay vì “phóng đại” chuyện tình cảm trẻ con, người lớn hãy cố gắng lắng nghe, chia sẻ và giúp trẻ nhận thức được đó chỉ là những cảm xúc của tình cảm bạn bè khác giới. Từ đó hướng dẫn trẻ có những ứng xử phù hợp, giúp trẻ tìm được sự quân bình về mặt tâm lý, tình cảm. Giáo dục giới tính không chỉ dựa hoàn toàn vào nhà trường mà điều quan trọng hơn là sự giáo dục của cha mẹ và những người lớn xung quanh để định hướng cho trẻ hiểu rõ về những cảm xúc của mình. Phản ứng bột phát, chỉ trích, cấm đoán, xúc phạm con trẻ như con nít mới nứt mắt ra mà bày đặt yêu với đương, là đồ hư hỏng… sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến phát triển tâm lý giới tính của trẻ sau này. Nhu cầu giao tiếp tình cảm của trẻ trong quan hệ bạn bè rất lớn. Để phòng ngừa hiện trạng trẻ yêu sớm và giúp trẻ phát triển giới tính lành mạnh, cha mẹ cần đồng hành với con trẻ. Cần tôn trọng và chấp nhận những cảm xúc giới tính trong sáng, hồn nhiên của trẻ, từng bước giúp con nhận ra các giá trị thật - ảo trong tình cảm. Sự động viên, chia sẻ kịp thời của người lớn sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng xử của trẻ. Chỉ khi trẻ có được chỗ dựa tinh thần vững chắc từ tình cảm của cha mẹ, thì trẻ mới “biết” nên yêu ai và yêu khi nào là đúng thời điểm. Để giáo dục cảm xúc giới tính đi trước và đón đầu thì những bài học vỡ lòng về tình yêu thương trẻ rất cần được học và trải nghiệm tốt trong môi trường gia đình. Ths tâm lý NGUYỄN THỊ MỸ LINH (Trích vuongquocnhi.vn) |
