Theo quy luật thường kỳ tại TP.HCM, từ giữa tháng 6 hằng năm trở đi, bệnh sốt xuất huyết Dengue có xu hướng gia tăng nhanh hơn so với thời gian còn lại trong năm.
Số ca mắc sốt xuất huyết tăng
Chia sẻ tại tọa đàm “Sốt xuất huyết Dengue: Nhận diện nguy cơ và gánh nặng bệnh tật - Chủ động phòng ngừa cho cả gia đình” do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) và Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam tổ chức vào ngày 6-6 vừa qua, ThS. BS. Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC cho biết mỗi ngày TP.HCM lại ghi nhận ca mắc mới về sốt xuất huyết.
Số liệu từ HCDC cho biết từ đầu năm nay đến ngày 31-5, Thành phố ghi nhận 17.718 ca mắc, tăng hơn 64,6% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, hơn 50% số ca mắc hiện nay xảy ra ở người lớn, trong đó nhóm tuổi từ 11-15 và 16-30 tuổi ghi nhận tỉ lệ mắc cao.
Theo các chuyên gia, mật độ dân cư đông đúc, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng những tác động của biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển, duy trì chu kỳ lây truyền trong cộng đồng. Đây cũng là những yếu tố khiến ngành y tế đặc biệt cảnh giác trước nguy cơ dịch bệnh tiếp tục gia tăng trong năm 2026.
Ba sai lầm phổ biến khiến bệnh trở nặng
Theo ThS. BS. Lê Hồng Nga, nhiều người vẫn lầm tưởng muỗi vằn Aedes aegypti - trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue - chỉ sinh sản ở ao tù, cống rãnh hoặc nơi nước bẩn.
Tuy nhiên trên thực tế, muỗi vằn rất thích sống gần người và có xu hướng đẻ trứng ở các vật dụng chứa nước sạch ngay trong nhà như bình hoa, đĩa nước chậu cây, khay nước phía sau tủ lạnh hay các vật chứa nước nhỏ ít được chú ý.
Điều này khiến nguy cơ lây truyền bệnh hiện hữu ngay trong chính không gian sống quen thuộc của mỗi gia đình.
Ở góc độ điều trị, PGS.TS.BS. Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1 cũng thông tin, nhiều trường hợp bệnh trở nặng bắt nguồn từ ba sai lầm phổ biến: chủ quan xem sốt xuất huyết Dengue là bệnh nhẹ hoặc chỉ xảy ra ở trẻ em, tự điều trị hoặc truyền dịch tại nhà khi xuất hiện triệu chứng và không nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo.
Những quan niệm sai lầm này khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm theo dõi quan trọng, chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã bước vào giai đoạn nguy hiểm.
Bên cạnh đó, nhiều người cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh. Tuy nhiên với sốt xuất huyết Dengue, giai đoạn giảm sốt (thường từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh) có thể là thời điểm nguy hiểm nhất. Đây là lúc người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa tạng (tim, gan, thận, não...), thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao đột ngột, liên tục; đau bụng nhiều và liên tục; nôn ói nhiều; tay chân lạnh; chảy máu chân răng; chảy máu mũi hoặc tiểu ít.
PGS. TS. BS. Phạm Văn Quang cho biết điều khiến đội ngũ y tế lo ngại nhất là nhiều trường hợp sốt xuất huyết Dengue nặng xảy ra trên những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
“Thời điểm này cách đây đúng 1 năm, trong đêm có một cuộc hội chẩn từ bệnh viện ở tỉnh gọi về Nhi đồng 1 xin chuyển một bé 12 tuổi bị sốt xuất huyết Dengue nặng. Bé bị sốc rất nặng và mất máu rất nhiều. Khi tới nơi, bé đã suy hô hấp, chỉ số huyết cầu tố (dung tích hồng cầu) chỉ còn khoảng 10% trong khi bình thường là 40%, nghĩa là mất khoảng 3/4 thể tích máu.
Chúng tôi phải truyền hơn 10 lít máu và các chế phẩm máu, kết hợp nội soi cầm máu mới cứu sống được bé. Đó là trường hợp may mắn, nhưng cũng có những trường hợp dù đội ngũ bác sĩ đã cố gắng hết sức vẫn không thể cứu được, đó là những kỷ niệm rất buồn” - PGS. TS. BS. Phạm Văn Quang chia sẻ.
PGS. TS. BS. Phạm Văn Quang cho biết thêm, những trải nghiệm cận kề ranh giới sinh tử không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn có thể để lại những tổn thương tâm lý lâu dài. Một số trẻ sau khi hồi phục vẫn mang theo cảm giác sợ hãi, lo âu hoặc những dấu hiệu trầm cảm kéo dài sau quãng thời gian chống chọi với bệnh tật.
ThS.BS.Lê Hồng Nga cũng nhìn nhận, những ca bệnh nặng xuất hiện tại bệnh viện chỉ là phần nổi của “tảng băng chìm” sốt xuất huyết Dengue trong cộng đồng.
Đằng sau những ca diễn tiến nặng nhập viện, có thể tồn tại hàng trăm ca mắc khác đang lưu hành trong cộng đồng, trong đó không ít trường hợp chưa được phát hiện hoặc chẩn đoán kịp thời do triệu chứng ban đầu không điển hình.
Cần chủ động phòng ngừa đúng cách
Tại tọa đàm, các chuyên gia khuyến khích mỗi gia đình dành khoảng 10 phút mỗi tuần để cùng kiểm tra và dọn dẹp môi trường sống nhằm hạn chế nơi muỗi sinh sản.
ThS.BS.Lê Hồng Nga cho biết, người dân nên bắt đầu từ 7 bước hành động đơn giản nhưng cần duy trì thường xuyên: xới đất chậu cây, đổ nước đĩa lót chậu cây, úp lu vại, thay nước bình bông, thả cá diệt lăng quăng, loại bỏ vật phế thải, khơi thông máng xối.
HCDC cũng thông tin, để đối phó với nguy cơ dịch bệnh ngày càng phức tạp, hiện nay đơn vị này hiện đang phối hợp cùng các bên thực hiện mô hình phòng bệnh kép: kết hợp kiểm soát muỗi, diệt lăng quăng từ bên ngoài và chủ động dự phòng bằng tiêm chủng từ bên trong. Đây được xem là một trong những giải pháp dự phòng chủ động và căn cơ trong phòng chống sốt xuất huyết Dengue.
PGS. TS. BS. Phạm Văn Quang cũng đồng thuận và cho rằng tiêm chủng là một trong những giải pháp dự phòng chủ động góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và diễn tiến nặng, qua đó giúp giảm gánh nặng điều trị và nguy cơ tử vong.
