Suốt nhiều tháng, các cơ quan tình báo Israel và Mỹ, trong đó có Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), đã bí mật theo dõi Lãnh tụ Tối cao Iran - ông Ayatollah Ali Khamenei và chờ đúng thời cơ, đài CNN đưa tin ngày 1-3.
Chuyển từ đêm sang ngày
Năm người am hiểu vấn đề nói với CNN rằng họ theo dõi các thói quen hằng ngày của ông Khamenei, bao gồm nơi ở, những người ông gặp, cách ông liên lạc và nơi ông có thể rút lui khi bị đe dọa tấn công.
Họ cũng giám sát các lãnh đạo chính trị và quân sự cấp cao của Iran, những người hiếm khi xuất hiện cùng một địa điểm với vị lãnh tụ tối cao.
Trong vài ngày gần đây, họ nhận thấy cơ hội. Các quan chức cấp cao Iran, trong đó có ông Khamenei, dự định gặp nhau vào sáng 28-2 tại những địa điểm riêng biệt trong một khu phức hợp ở Tehran, nơi đặt văn phòng của lãnh tụ tối cao, phủ tổng thống Iran và cơ quan an ninh quốc gia.
Một nguồn tin Israel cho biết vị lãnh tụ vốn hết sức thận trọng cảm thấy ít nguy hiểm hơn vào ban ngày nên đã lơi lỏng cảnh giác. Một số quan chức Israel và Mỹ cho rằng đây là cơ hội quá tốt và không thể bỏ qua.
Ba nguồn tin cho biết kế hoạch tấn công ban đêm đã được điều chỉnh thành tấn công ban ngày. Trong một thông điệp gửi các phi công không quân Israel, Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, ông Eyal Zamir, nêu rõ mức độ quan trọng của chiến dịch.
“Vào rạng sáng 28-2, Chiến dịch Sư tử Gầm vang bắt đầu. Các anh được phép tấn công mục tiêu. Chúng ta đang làm nên lịch sử. Tôi tin tưởng các anh. Chúc tất cả chúng ta may mắn” - ông Zamir viết.
Giữa ban ngày, khoảng 6 giờ sáng theo giờ Israel, máy bay chiến đấu Israel đã nã hỏa lực vào khu phức hợp, mở màn cho làn sóng không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel. Các nguồn tin cho biết họ sử dụng đạn dược chính xác cao và tên lửa tầm xa. Cả ba địa điểm trong khu phức hợp nơi các lãnh đạo hiện diện đều bị tấn công đồng loạt. Vài giờ sau, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Lãnh tụ Khamenei đã chết.
Hiện vẫn chưa rõ điều gì khiến các lãnh đạo cấp cao nhất của Iran - trong đó có Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và Bộ trưởng Quốc phòng - lại tập trung ở trung tâm Tehran, tại khu vực gần với nơi ông Khamenei hiện diện
Tình báo Israel xác định các cố vấn hàng đầu của ông Khamenei có mặt tại đó, gồm Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh; Đô đốc Ali Shamkhani, Chủ tịch Hội đồng Quân sự; Thứ trưởng Tình báo Mohammad Shirazi; Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Mohammad Pakpour; và Tư lệnh Lực lượng Không gian Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Seyyed Majid Mousavi, cùng nhiều người khác.
Tuy nhiên, giữa lúc còn nhiều bất định về những gì sắp tới, chiến dịch này đã phơi bày mức độ thâm nhập sâu rộng của tình báo Israel và Mỹ vào bên trong Iran trong vài tháng qua, cũng như sự sẵn sàng hành động nhanh chóng của hai nước khi cơ hội xuất hiện.
Một quan chức quân đội Israel nói: “Israel thường xuyên theo dõi mọi lãnh đạo của các đối thủ chính bằng cách này hay cách khác. Dĩ nhiên, khi tiến hành một chiến dịch như vậy, anh cần thêm nhiều thông tin tình báo, và phải kết nối nhiều yếu tố lại với nhau, điều vốn rất phức tạp”.
Israel nhiều lần cho thấy mức độ thâm nhập của các cơ quan tình báo nước này vào Iran, khi ám sát các lãnh đạo quân sự và quan chức hạt nhân cấp cao. Nhưng sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran vào tháng 6-2025, Bộ trưởng Quốc phòng Israel thừa nhận họ chưa từng có cơ hội tác chiến để nhắm vào lãnh tụ tối cao của Iran.
Lần này, tình thế dường như đã khác.
Biểu tình và chuẩn bị
Israel và Mỹ đã phối hợp chuẩn bị chiến dịch này trong nhiều tuần. Trong chuyến thăm Mar-a-Lago vào tuần sau lễ Giáng sinh 2025, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thông báo với Tổng thống Trump rằng Iran đang thúc đẩy chương trình tên lửa đạn đạo và khôi phục năng lực hạt nhân sau khi Mỹ tiến hành đợt không kích vào ba cơ sở làm giàu uranium chủ chốt của Tehran năm ngoái.
Trong cuộc gặp, ông Trump nói ông sẽ ủng hộ một chiến dịch quân sự mới của Israel nhằm phá hủy các bệ phóng tên lửa.
Vài ngày sau, các cuộc biểu tình lớn bùng phát trên đường phố Iran. Ông Trump tuyên bố sẽ hỗ trợ người biểu tình, khẳng định Mỹ đã “sẵn sàng khai hỏa”.
Từ đó, kế hoạch cho một chiến dịch phối hợp Mỹ - Israel được đẩy nhanh. Khi ấy, Mỹ chưa triển khai đủ lực lượng quân sự quy mô lớn gần Iran để vừa tiến hành kiểu chiến dịch đang được hoạch định, vừa bảo vệ các tài sản của Mỹ trong khu vực có nguy cơ bị Iran trả đũa.
Trong những tuần tiếp theo, Washington điều động thêm lực lượng. Hai tàu sân bay tiến về Trung Đông, cùng hàng trăm máy bay chiến đấu, máy bay tiếp dầu, tàu chiến và tàu ngầm. Đợt tăng cường này hiển hiện rõ trước toàn thế giới, đồng thời tạo ra đòn bẩy đáng kể khi Mỹ theo đuổi các cuộc đàm phán ngoại giao.
Trong khi đó, hàng loạt quan chức quân sự và tình báo cấp cao Israel liên tục bay tới Washington để lập kế hoạch. Các chuyến thăm gần đây của Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel, lãnh đạo tình báo quân đội Israel và Giám đốc cơ quan tình báo Mossad đều tập trung vào việc phối hợp và chuẩn bị cho nhiệm vụ.
Điều tương tự cũng diễn ra trong cuộc gặp ngày 11-2 giữa ông Trump và ông Netanyahu tại Washington, được dời lên sớm một tuần khi Thủ tướng Israel khẩn trương bảo đảm tổng thống Mỹ tiếp tục cam kết thực hiện cuộc tấn công.
Nỗ lực ngoại giao
Song song với đó, các nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được một thỏa thuận hạt nhân với Iran khiến ông Trump nói rằng ông chưa sẵn sàng bật đèn xanh cho một chiến dịch quân sự. Ông tuyên bố cuộc gặp với ông Netanyahu chưa đi đến kết luận cuối cùng.
“Không có điều gì mang tính quyết định được thống nhất, ngoài việc tôi nhấn mạnh các cuộc đàm phán với Iran cần tiếp tục để xem liệu có thể đạt được một thỏa thuận hay không” - nhà lãnh đạo Mỹ viết trên mạng xã hội Truth Social sau cuộc gặp.
Cuộc gặp diễn ra mà không có bất kỳ lần xuất hiện công khai nào của hai nhà lãnh đạo, điều hiếm thấy trong các cuộc tiếp xúc của ông Trump với quan chức nước ngoài. Một quan chức Israel cho biết tính chất kín đáo của cuộc họp xuất phát từ việc đây là buổi làm việc thực chất, không phải hoạt động quan hệ công chúng.
Tuy nhiên, cuộc gặp riêng cũng giúp che lấp những khác biệt giữa hai bên về việc có nên tiếp tục đàm phán với Iran để tránh xung đột hay không. Ông Netanyahu từng công khai cảnh báo rằng không thể tin Iran đàm phán thiện chí. Nhưng ông Trump dường như quyết tâm tận dụng mọi cơ hội ngoại giao để tránh khơi mào một cuộc chiến mới.
Trong hai tuần tiếp theo, các đặc phái viên của ông Trump trong các cuộc đàm phán với Iran, gồm hai ông Steve Witkoff và Jared Kushner, tiếp tục tìm hiểu những nhượng bộ mà Tehran có thể đưa ra liên quan chương trình hạt nhân.
Nhiều quan chức Mỹ hoài nghi các cuộc đàm phán có thể đạt được điều ông Trump yêu cầu: chấm dứt vĩnh viễn hoạt động làm giàu uranium của Iran. Dù Tehran có đưa ra một số nhượng bộ trong ba vòng đàm phán gián tiếp, nhưng điều đó vẫn chưa đủ với Mỹ.
Chính quyền Mỹ đề xuất với lãnh đạo Iran các phương án phát triển “chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình”. Một quan chức Mỹ khác cho biết Iran đã bác bỏ đề xuất để Mỹ cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho nước này.
Sau vòng đàm phán cuối cùng tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 26-2, ông Witkoff và ông Kushner đã gọi cho ông Trump để thông báo rằng Iran vẫn không thay đổi lập trường về việc dỡ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân - một kết quả dường như khiến tổng thống càng tin rằng hành động quân sự là cần thiết.
Một ngày sau, trên chuyên cơ Không lực Một tới Texas, Tổng thống Trump đã tham khảo ý kiến một số nghị sĩ Cộng hòa, trong đó có hai Thượng nghị sĩ bang Texas Ted Cruz và John Cornyn. Khi đó, các quan chức tình báo đã xác định được cuộc họp sáng 28-2 tại Tehran - sự kiện trở thành trọng tâm của toàn bộ chiến dịch.
