Trong văn bản báo cáo Quốc hội tình hình triển khai dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 (2021-2025), Bộ GTVT cho biết một trong những khó khăn lớn nhất của dự án đó là công tác giải phóng mặt bằng.
Mặc dù các địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, quyết liệt, tập trung thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, tuy nhiên đến nay vẫn còn khoảng 9% mặt bằng chưa được bàn giao. Phần mặt bằng còn lại dù không lớn, nhưng rất khó thu hồi vì tập trung chủ yếu tại khu vực đất ở và các công trình hạ tầng kỹ thuật.
Khó khăn tiếp theo của dự án đến từ thiếu nguồn vật liệu xây dựng. Cụ thể ở đây là việc thương thảo với chủ sở hữu đất về giá chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất gặp nhiều khó khăn. Một số mỏ phải thực hiện các thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng, mục đích sử dụng đất.
Đáng chú ý, hai dự án đoạn Cần Thơ - Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau có nhu cầu 9,1 triệu m3 cát đắp nền trong năm 2023. Tuy nhiên, các địa phương triển khai thủ tục nâng công suất mỏ, giao mỏ mới cho nhà thầu khai thác theo cơ chế đặc thù còn chậm, chưa đáp ứng tiến độ yêu cầu.
“Trong khi đó, việc áp dụng cơ chế đặc thù trong cấp mỏ mới được Quốc hội cho phép chỉ có thời hạn là hai năm, đến cuối năm nay là hết hiệu lực. Nếu các tỉnh không cấp kịp trong cấp năm nay sẽ rất khó khăn”- Bộ GTVT bày tỏ lo lắng. Vấn đề này, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ TN&MT chủ trì, phối hợp với Bộ này làm việc với các địa phương, nhưng công tác này vẫn chậm.
Về phương án lâu dài, Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT chủ động triển khai thi công thử nghiệm cát biển sử dụng đắp nền đường, đến nay đã hoàn thành thi công, đưa vào khai thác sử dụng một đoạn đường. Tuy nhiên Bộ GTVT vẫn đang tiếp tục theo dõi, quan trắc về chỉ tiêu môi trường, dự kiến cuối năm 2023 sẽ có kết quả đánh giá.
Một khó khăn nữa là việc chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Vì quá trình triển khai có có sự sai khác về vị trí và diện tích rừng chuyển đổi so với số liệu được Quốc hội thông qua.
Thêm vào đó, hiện còn có cách hiểu khác nhau về việc có hay không phải hoàn chỉnh thủ tục trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. “Nên việc này ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án...”- Bộ GTVT khẳng định.
Bộ GTVT cho biết đã tổ chức thi công đồng loạt 25 gói thầu, giá trị sản lượng hoàn thành toàn dự án đạt khoảng 9.304 tỉ đồng (khoảng 9,7% giá trị hợp đồng). Như vậy dự án “cơ bản bám sát kế hoạch đề ra”.
Dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 dài khoảng 729 km, gồm các đoạn Hà Tĩnh - Quảng Trị (267 km), Quảng Ngãi - Nha Trang (353 km) và Cần Thơ - Cà Mau (109 km). Quy mô đầu tư phân kỳ 4 làn xe, sơ bộ tổng mức đầu tư 146.990 tỉ đồng, đi qua địa phận 12 tỉnh, thành.
Dự án được chia thành 12 dự án thành phần và được khởi công vào 1-1-2023, sẽ hoàn thành năm 2025 và đưa vào khai thác vận hành từ năm 2026. Như vậy, đến năm 2026 sẽ cơ bản nối thông tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Lạng Sơn đến Cà Mau (trừ cầu Cần Thơ 2 sẽ hoàn thành sau năm 2026).
