Tình hình Trung Đông xuất hiện nhiều diễn biến mới trước thềm đàm phán Mỹ-Iran tại Thụy Sĩ.
Phái đoàn Iran đến Thụy Sĩ, chờ phía Mỹ
Tối 20-6 (giờ địa phương), phái đoàn Iran đã tới TP Zurich (Thụy Sĩ) để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán với Mỹ, kênh Al Jazeera đưa tin.
Các cuộc đàm phán dự kiến sẽ được tổ chức tại khu nghỉ dưỡng miền núi Bürgenstock của Thụy Sĩ vào ngày 21-6.
Phái đoàn do Chủ tịch quốc hội Iran - ông Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
Về phía Mỹ, tối 20-6, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã rời căn cứ không quân Joint Base Andrews để đến Thụy Sĩ.
Trước khi khởi hành tới Thụy Sĩ, ông Vance cho biết các ưu tiên hàng đầu của ông trong các cuộc đàm phán với Iran là thiết lập khuôn khổ đối thoại, “đạt tiến triển” về vấn đề hạt nhân và đạt được lệnh ngừng bắn tại Lebanon, theo đài CNN.
“Chúng tôi sẽ có một cấp lãnh đạo chính trị chủ chốt ở vị trí cao nhất, trong khi đội ngũ kỹ thuật dĩ nhiên sẽ tiếp tục làm việc tại chỗ” - ông Vance nói.
Phó Tổng thống Mỹ cho biết ông chỉ có thể ở lại Thụy Sĩ trong “một hoặc hai ngày”, nhưng hy vọng sẽ đạt được những bước tiến trong các cuộc đàm phán liên quan việc xử lý các vật liệu hạt nhân của Iran.
Ông Vance cho biết một trong những ưu tiên là đạt tiến triển về lệnh ngừng bắn tại Lebanon. Ông nói tình hình Lebanon là vấn đề mà “chúng tôi sẽ phải liên tục xử lý và kiểm soát”.
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Donald Trump, ông Jared Kushner, đã có mặt tại Thụy Sĩ để giải quyết các vấn đề kỹ thuật trong cuộc đàm phán.
CNN ngày 20-6 dẫn các nguồn tin rằng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng sẽ tới Thụy Sĩ.
Pakistan đã đóng vai trò là một bên trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán Mỹ - Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn lần đầu được công bố.
Ông Trump cảnh báo thu phí tại eo biển Hormuz
Ngày 20-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp đặt phí quá cảnh đối với eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận cuối cùng với Iran, theo CNN.
“Trong 60 ngày của giai đoạn ngừng bắn sẽ không có bất kỳ khoản phí quá cảnh nào tại eo biển Hormuz. Sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc, các tàu thuyền cũng sẽ tiếp tục được đi lại miễn phí. Tuy nhiên, nếu thỏa thuận cuối cùng không được hoàn tất, Mỹ có thể áp đặt và thu phí quá cảnh tại eo biển này” - ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm rằng các khoản phí này sẽ là “chi phí cho những dịch vụ được cung cấp với tư cách Thiên thần Hộ mệnh đối với các quốc gia Trung Đông, nhằm bù đắp các chi phí trong quá khứ, hiện tại và tương lai”.
Phát ngôn của ông Trump được đưa ra sau khi Iran tối 20-6 tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz.
Lực lượng hải quân thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó đã cảnh báo các tàu thuyền không tiếp cận eo biển.
Đài Phát thanh - Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) cho biết hải quân IRGC đã phát đi thông điệp cảnh báo và liên lạc trực tiếp với các tàu trong khu vực. Thông báo nêu rõ các tàu cố gắng đi qua eo biển có thể gặp thủy lôi hoặc trở thành mục tiêu của lực lượng hải quân Iran.
IRIB nhấn mạnh rằng lưu lượng tàu thuyền trên Vịnh Ba Tư hiện “thậm chí còn thưa thớt hơn” so với vài giờ trước đó.
Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho rằng Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và các tàu thương mại vẫn tiếp tục đi lại bình thường.
“Iran không kiểm soát eo biển Hormuz. Hoạt động hàng hải vẫn đang diễn ra bình thường và các lực lượng Mỹ đang theo dõi tình hình để bảo đảm điều đó tiếp tục được duy trì” - Đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn của CENTCOM, viết trên X ngày 20-6.
Israel, Hezbollah cáo buộc đối phương vi phạm lệnh ngừng bắn
Bộ Ngoại giao Israel ngày 20-6 cáo buộc Hezbollah vi phạm lệnh ngừng bắn mà Mỹ đã công bố một ngày trước đó.
“Hezbollah tiếp tục liên tục vi phạm lệnh ngừng bắn” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Israel, ông Oren Marmorstein, viết trên mạng xã hội X, trong bối cảnh lực lượng Israel giao tranh với các tay súng Hezbollah gây thương vong trên khắp miền nam Lebanon.
Trong khi đó, Hezbollah tuyên bố các cuộc tấn công ngày càng gia tăng của Israel vào miền nam Lebanon nhằm “phá hoại” thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran.
“Trước những cáo buộc và thông tin sai sự thật mà kẻ thù Israel tiếp tục lan truyền về các hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn bị cho là do Hezbollah thực hiện... Hezbollah khẳng định những cáo buộc này hoàn toàn vô căn cứ” - theo tuyên bố của văn phòng quan hệ truyền thông Hezbollah.
“Những cáo buộc đó nằm trong khuôn khổ các nỗ lực liên tục của đối phương nhằm đánh lạc hướng dư luận và là một phần trong nỗ lực rõ ràng, công khai nhằm phá hoại thỏa thuận giữa Cộng hòa Hồi giáo Iran và Hợp chúng quốc Mỹ” - tuyên bố cho biết thêm.
Hezbollah nói rằng Israel đã thực hiện hơn 300 hành vi “vi phạm” và “xâm phạm” lệnh ngừng bắn kể từ rạng sáng 19-6, bao gồm các cuộc không kích, pháo kích bằng đạn phốt pho và sử dụng “bom chùm bị luật pháp quốc tế cấm”.
Lực lượng này kêu gọi “tất cả các quốc gia và các quan chức, đặc biệt là Mỹ, gây sức ép lên Israel để buộc nước này thực hiện các thỏa thuận và chấm dứt các cuộc tấn công, thay vì đưa ra những cáo buộc vô căn cứ khắp nơi”.
