Tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến khó lường trong bối cảnh lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran sắp kết thúc.
Iran chưa xác nhận sẽ tham dự đàm phán ở Pakistan
Tổng thống Donald Trump ngày 19-4 cho biết một phái đoàn Mỹ đang trên đường tới Pakistan để đàm phán với Iran và phía Mỹ đang hoàn thiện thành phần đoàn.
Về phía Iran, đến nay vẫn chưa có xác nhận chính thức từ Iran rằng các cuộc đàm phán sẽ diễn ra.
Đài Phát thanh - Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) đưa tin việc Iran tham gia đàm phán vẫn chưa được các quan chức nước này xác nhận. “Hiện chưa có kế hoạch tham gia vòng đàm phán tiếp theo giữa Iran và Mỹ” - IRIB dẫn các nguồn tin giấu tên từ Iran cho biết.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran cho biết quyết định cuối cùng về việc Iran có tham gia vòng đàm phán thứ hai hay không “hiện vẫn chưa thể xác nhận hoặc loại trừ”.
Fars dẫn “các nguồn tin trong nước Iran” cho biết triển vọng chung của các cuộc đàm phán “không mấy tích cực”. Hãng này cũng cho biết một nguồn tin khác nói rằng “chừng nào Mỹ còn tiếp tục phong tỏa đường biển, Iran sẽ không xem xét việc tổ chức cuộc gặp thứ hai tại Islamabad”.
Hãng thông tấn Tasnim đưa tin hôm 19-4 rằng “Iran hiện không có kế hoạch cử phái đoàn đàm phán”. Tasnim cho biết sẽ không có các cuộc đàm phán chừng nào Mỹ còn tiếp tục áp đặt phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran.
Hãng thông tấn IRNA đưa tin rằng Iran phủ nhận việc đồng ý tham gia vòng đàm phán hòa bình thứ hai.
IRNA chỉ trích “những yêu sách quá mức của Washington, các kỳ vọng phi thực tế, sự thay đổi lập trường liên tục, những mâu thuẫn lặp đi lặp lại, cùng với việc duy trì phong tỏa hải quân mà họ coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”.
“Thông tin được công bố về vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad là không đúng sự thật” - IRNA cho biết thêm, đồng thời nói rằng “những gì phía Mỹ công bố chỉ là chiêu trò truyền thông và là một phần của ‘trò chơi đổ lỗi’ nhằm gây sức ép lên Iran”.
Cùng ngày, Tổng thống Iran - ông Masoud Pezeshkian và Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif đã có cuộc điện đàm, nhưng cũng không đề cập vòng đàm phán thứ hai.
Trong cuộc gọi, ông Pezeshkian cáo buộc Mỹ “vi phạm các cam kết” và “phản bội ngoại giao”
“Việc quốc gia này tiếp tục các hành động khiêu khích và bất hợp pháp trong cái gọi là phong tỏa hải quân đối với Iran là sự vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn và đi ngược lại Hiến chương Liên Hợp Quốc” - ông Pezeshkian nói.
“Những hành động như vậy, cùng với những lời lẽ đe dọa của các quan chức Mỹ nhằm vào Iran, chỉ làm gia tăng sự hoài nghi về mức độ nghiêm túc của Mỹ và cho thấy rõ hơn bao giờ hết rằng Mỹ đang tìm cách lặp lại những mô hình cũ và phản bội ngoại giao” - tổng thống Iran nhấn mạnh.
Về phía Pakistan, Thủ tướng Sharif cảm ơn Iran đã cử một “phái đoàn cấp cao” bao gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi đến Islamabad trong các ngày 11 và 12-4.
Ông Sharif cũng thông báo với ông Pezeshkian về các cuộc trao đổi của Pakistan với Saudi Arabia, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm xây dựng sự đồng thuận “hướng tới việc mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực bị tàn phá bởi chiến tranh”.
Tehran chỉ trích Mỹ sau vụ nổ súng vào tàu treo cờ Iran
Tasnim ngày 19-4 dẫn lời Ngoại trưởng - ông Abbas Araghchi rằng các mối đe dọa nhằm vào cảng và tàu thuyền Iran, cùng với những “yêu sách phi lý từ Washington”, là dấu hiệu cho thấy Mỹ thiếu thiện chí nghiêm túc.
Theo Tasnim, ông Araghchi khẳng định “Iran sẽ sử dụng mọi năng lực để bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia của mình”.
Trước đó, Bộ chỉ huy quân sự Hazrat Khatam al-Anbiya của Iran xác nhận một vụ tấn công do quân đội Mỹ tiến hành nhằm vào một tàu treo cờ Iran trên Biển Oman.
“Mỹ hiếu chiến, bằng việc vi phạm lệnh ngừng bắn và thực hiện hành vi cướp biển trên biển, đã tấn công một tàu thương mại của Iran tại vùng biển Oman bằng cách nổ súng và vô hiệu hóa hệ thống điều hướng của tàu, đồng thời triển khai một số lính thủy đánh bộ lên boong tàu” - theo bộ này.
Iran cảnh báo sẽ “trả đũa hành vi cướp biển có vũ trang này của quân đội Mỹ”.
Mỹ chưa bình luận về cảnh báo của Iran.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm 19-4 cho biết trên mạng xã hội X rằng các lực lượng Mỹ “hoạt động tại Biển Ả Rập đã thực thi các biện pháp phong tỏa hải quân đối với một tàu chở hàng treo cờ Iran đang cố gắng di chuyển tới một cảng của Iran”.
CENTCOM cho biết sau khi phát đi nhiều cảnh báo trong suốt sáu giờ, con tàu mang tên Touska đã không tuân thủ và sau đó bị nổ súng.
Giá dầu tăng khi Iran tái phong toả eo biển Hormuz
Giá dầu tăng vào ngày 19-4 khi Iran một lần nữa chặn phần lớn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran dự kiến hết hiệu lực vào ngày 22-4, theo đài CNN.
Dầu Brent, chuẩn giá quốc tế, tăng khoảng 7% lên 96,88 USD/thùng, sau khi chốt phiên hôm 17-4 ở mức thấp nhất kể từ ngày 10-3 nhờ thông tin Iran sẽ mở lại eo biển. Dầu thô Mỹ cũng tăng 7% lên 90,33 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 19-4.
Iran trước đó tuyên bố sẽ mở hoàn toàn eo biển Hormuz. Tuy nhiên, sang ngày 18-4, Tehran cho biết đã tiếp tục hạn chế tuyến hàng hải này, cáo buộc Mỹ “vi phạm cam kết”.
Theo dữ liệu theo dõi, không có tàu chở dầu nào đi qua eo biển Hormuz trong ngày 19-4.
