Theo đài CNN, một vấn đề then chốt xuyên suốt cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran là eo biển Hormuz.
24 giờ hỗn loạn tại eo biển Hormuz
Trong 24 giờ qua, Iran tuyên bố đã mở cửa trở lại eo biển, nhưng hôm 17-4 lại đảo ngược quyết định này, cho biết nước này tái áp đặt các hạn chế vì "nhiều lần vi phạm lòng tin" của Mỹ trong thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên. Dưới đây là các sự kiện trong 24 giờ qua.
Sau khi thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Hezbollah có hiệu lực vào hôm 16-4, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi tuyên bố rằng eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trong thời gian còn lại của thỏa thuận.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận thông báo của ông Araghchi trong một bài đăng trên Truth Social. Trong một bài đăng khác, ông Trump viết rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ “vẫn được duy trì đầy đủ” cho đến khi hai nước đạt được thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến.
Cuối ngày 16-4, hãng thông tấn Fars đưa tin rằng Iran sẽ đóng cửa eo biển một lần nữa nếu Mỹ tiếp tục phong tỏa. Chủ tịch Quốc hội Iran cũng cảnh báo điều này.
Tuy nhiên, trong một tuyên bố được phát trên truyền hình nhà nước ngày 17-4, Bộ chỉ huy quân sự trung ương Iran tuyên bố sẽ nối lại "quản lý nghiêm ngặt" eo biển Hormuz, đảo ngược quyết định dỡ bỏ lệnh phong tỏa tuyến đường thủy chiến lược này như một phần của cuộc đàm phán với Washington, theo hãng tin AFP.
Bộ chỉ huy quân sự trung ương Iran cáo buộc Mỹ phá vỡ cam kết khi tiếp tục phong tỏa hải quân đối với các tàu thuyền đi đến và đi từ các cảng của Iran. Cho đến khi Mỹ khôi phục quyền tự do đi lại cho tất cả các tàu thuyền đến Iran, "tình hình ở eo biển Hormuz sẽ vẫn bị kiểm soát nghiêm ngặt", theo tuyên bố.
Tàu dầu bị tấn công trên eo biển Hormuz
Theo thông báo từ Tổ chức Điều tiết Giao thông Hàng hải Anh (UKMTO), các tàu chiến cỡ nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã nổ súng vào 1 tàu chở dầu đang di chuyển qua eo biển Hormuz hôm 17-4
UKMTO cho biết họ đã nhận được thông báo trực tiếp từ thuyền trưởng tàu chở dầu, người đã báo cáo rằng “bị 2 tàu chiến của IRGC tiếp cận”, cách bờ biển Oman khoảng 30 km. Thuyền trưởng cho biết không có cảnh báo vô tuyến nào trước khi con tàu bị bắn.
UKMTO tàu chở dầu và thuỷ thủ đoàn đều an toàn. IRGC chưa lên tiếng về thông tin này.
Các tàu thuyền hướng tới eo biển Hormuz đã bắt đầu quay đầu sau khi quân đội Iran tái áp đặt hạn chế đối với tuyến đường thuỷ này. Các tàu như Al Ghashamiya, chở khí hóa lỏng (LNG), hoặc Sti Elysees, chở dầu thô, đều đang hướng đến các cảng ở Ấn Độ nhưng vẫn bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư, với các thiết bị giám sát hàng hải cho thấy chúng đang quay đầu.
3 tàu chở dầu đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ, gồm Gardian, Raine và Crave, đã được nhìn thấy đi qua eo biển vào đầu ngày 17-4 và hiện đã đến Vịnh Oman mà không gặp sự cản trở nào, mặc dù lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn có thể buộc chúng phải quay đầu.
Trong thời gian ngắn khi Iran nới lỏng các hạn chế, CNN ước tính ít nhất 9 tàu đã đi qua eo biển Hormuz.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết kể từ khi bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran vào ngày 13-4, Mỹ đã buộc 23 tàu phải quay đầu.
Iran: Chưa ấn định ngày cho vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ
Thứ trưởng Ngoại giao Iran - ông Saeed Khatibzadeh ngày 17-4 nói rằng chưa có ngày nào được ấn định cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Iran và Mỹ, đồng thời nói thêm rằng trước tiên hai nước cần phải đạt được thỏa thuận về khuôn khổ hiểu biết chung.
“Hiện tại chúng tôi đang tập trung vào việc hoàn thiện khuôn khổ hiểu biết giữa hai bên. Chúng tôi không muốn tham gia bất kỳ cuộc đàm phán hay cuộc gặp nào chắc chắn sẽ thất bại và có thể trở thành cái cớ cho một vòng leo thang khác” - ông Khatibzadeh nói với các phóng viên bên lề một diễn đàn ngoại giao tại tỉnh Antalya (miền nam Thổ Nhĩ Kỳ).
“Cho đến khi chúng tôi đạt được thỏa thuận về khuôn khổ, chúng tôi không thể ấn định ngày… Thực tế đã có những tiến bộ đáng kể. Nhưng sau đó, cách tiếp cận cực đoan của phía bên kia, cố gắng biến Iran thành ngoại lệ khỏi luật pháp quốc tế, đã ngăn cản chúng tôi đạt được thỏa thuận” - ông Khatibzadeh nói, đề cập các yêu cầu của Mỹ về chương trình hạt nhân của Iran.
Khi được hỏi về việc Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa, ông Khatibzadeh cho biết Iran đã tuyên bố sẽ cho phép các tàu thương mại đi qua an toàn theo các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn.
"Phía bên kia, phía Mỹ, đã cố gắng phá hoại điều đó bằng cách nói rằng eo biển vẫn mở cửa ngoại trừ Iran. Vì vậy, đó là lý do chúng tôi nói rằng 'nếu các ông vi phạm các điều khoản và điều kiện của thỏa thuận ngừng bắn, nếu người Mỹ không giữ lời hứa của họ, sẽ có hậu quả dành cho họ'" - thứ trưởng Iran nói.
1 binh sĩ Pháp thiệt mạng ở Lebanon, nghi do Hezbollah gây ra
Ngày 18-4, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo 1 binh sĩ Pháp phục vụ trong lực lượng gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc tại Lebanon đã thiệt mạng.
Ông Macron cho biết binh sĩ thiệt mạng tên là Florian Montorio thuộc Trung đoàn Công binh Nhảy dù số 17, đang phục vụ tại Lebanon trong khuôn khổ Lực lượng lâm thời Liên Hợp Quốc tại Lebanon (UNIFIL). Ông Macron cho biết thêm 3 binh sĩ cũng đã bị thương.
Ông Macron nói rằng “mọi bằng chứng đều cho thấy Hezbollah phải chịu trách nhiệm về vụ tấn công này”, và yêu cầu chính quyền Lebanon ngay lập tức bắt giữ thủ phạm.
UNIFIL cho biết rằng đội tuần tra của lực lượng này đang rà phá vật liệu nổ dọc theo một con đường ở làng Ghanduriyah (miền nam Lebanon) thì “bị các phần tử phi nhà nước bắn vào”. Lực lượng này cho biết 2 trong số 3 binh sĩ bị thương nặng.
Thủ tướng Lebanon - ông Nawaf Salam lên án vụ tấn công và cho biết đã chỉ thị tiến hành điều tra ngay lập tức.
Vụ tấn công xảy ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố hôm 16-4, sau khi Israel và Lebanon tổ chức cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên trong nhiều thập kỷ hồi đầu tuần này tại Mỹ.
