Đất tranh chấp đã bị thu hồi, còn kiện được không?

Tại Công văn 250, TAND Tối cao đã giải đáp nhiều vướng mắc trong công tác xét xử, trong đó có hướng dẫn cách xử lý trường hợp khởi kiện yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) nhưng phần đất tranh chấp đã bị Nhà nước thu hồi.

Trường hợp cụ thể được nêu: Ông A khởi kiện yêu cầu hủy GCNQSDĐ mang tên ông B. Tuy nhiên, do phần diện tích đất có tranh chấp nằm trong GCNQSDĐ đã bị Nhà nước thu hồi (thu hồi phần diện tích đất có tranh chấp) và GCNQSDĐ đã được Trung tâm Phát triển quỹ đất thu hồi để đăng ký biến động theo diện tích mới.

Trường hợp này có được xác định đối tượng khởi kiện không còn không?

TAND Tối cao cho biết trường hợp cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi phần diện tích đất tranh chấp liên quan đến GCNQSDĐ bị kiện sau khi Tòa án thụ lý vụ án hành chính mà người khởi kiện rút đơn khởi kiện, thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 143 Luật Tố tụng hành chính.

Nếu người khởi kiện không rút đơn khởi kiện thì Toà án phải tiếp tục xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khởi kiện và quyết định hành chính mới.

Trường hợp cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi phần diện tích đất tranh chấp liên quan đến GCNQSDĐ bị kiện trước khi Tòa án thụ lý vụ án hành chính, thì xác định đối tượng khởi kiện không còn tồn tại tại thời điểm thụ lý vụ án. Lý do vì đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi hoặc hủy bỏ theo quy định của pháp luật nên không còn đối tượng để Tòa án xem xét trong vụ án hành chính.

Trường hợp này, Tòa án căn cứ quy định tại điểm h khoản 1 Điều 143 và điểm a khoản 1 Điều 123 Luật Tố tụng hành chính để ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính.

Nếu giữa các bên có tranh chấp về việc ai có quyền sử dụng đất để nhận tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất thì đương sự có quyền khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu Tòa án xác định chủ thể có quyền sử dụng đất hợp pháp tại thời điểm thu hồi làm căn cứ chi trả tiền bồi thường.

Một tình huống khác: Ông A và ông B tranh chấp quyền sử dụng đất được UBND có thẩm quyền giải quyết bằng quyết định hành chính và xác định quyền sử dụng đất là của ông B. Ông A không khiếu nại quyết định hành chính.

Sau khi ông B được cấp GCNQSDĐ thì ông A khởi kiện vụ án hành chính yêu cầu hủy GCNQSDĐ đã cấp cho ông B. Trường hợp này có được xác định là vụ việc đã được giải quyết bằng quyết định có hiệu lực pháp luật hay không?

TAND Tối cao trả lời theo điểm d khoản 1 Điều 123 Luật Tố tụng hành chính quy định Thẩm phán trả lại đơn khởi kiện trong trường hợp sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Quy định này chỉ áp dụng đối với trường hợp vụ việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án, không bao gồm quyết định hành chính của cơ quan hành chính Nhà nước.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của ông A về việc hủy GCNQSDĐ không được xác định là sự việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và không thuộc trường hợp phải trả lại đơn khởi kiện theo quy định nêu trên.

Tranh chấp vay ngân hàng của chủ hộ kinh doanh là vụ dân sự hay kinh doanh thương mại?

Người khởi kiện không chứng minh được người chết có tài sản, Tòa án có thụ lý vụ án?