Ngày 28-1, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết đã tiếp nhận và điều trị tích cực cho một bệnh nhân nam 63 tuổi (ngụ Ninh Bình) bị ngộ độc khí CO nặng. Nguyên nhân xuất phát từ việc người bệnh tự ý áp dụng phương pháp chữa viêm xoang học được trên mạng xã hội.
Nguy kịch vì bài thuốc lạ trên mạng
Theo lời kể của người nhà, bệnh nhân có thói quen đốt và hít khói lá thảo mộc để chữa bệnh xoang. Ngày 22-1, ông đã tự đốt một hỗn hợp gồm sọ dừa, đinh lăng và sừng trâu trong ống bơ, sau đó trùm chăn bông kín người cùng với ống bơ đang cháy để xông khói và hít.
Đến 18 giờ cùng ngày, gia đình phát hiện ông trong tình trạng hôn mê, thở khò khè và bị bỏng vùng mặt. Khi được hỏi về nguồn gốc bài thuốc này, người nhà cho biết bệnh nhân đã xem các thông tin lan truyền trên mạng xã hội và làm theo.
Bệnh nhân được chuyển từ tuyến dưới lên Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng nguy kịch, hôn mê sâu, phải đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận vết bỏng độ 2 khá rộng trên trán và mi mắt bên trái.
Kết quả chụp chiếu và xét nghiệm xác định bệnh nhân bị ngộ độc khí CO, dẫn đến tổn thương tim, tiêu cơ vân và có khả năng cao não cũng bị tổn thương nặng.
Các bác sĩ đã tiến hành hồi sức tích cực để khắc phục hậu quả của ngộ độc và điều trị vết bỏng. Nhờ sự can thiệp kịp thời, đến ngày 28-1, bệnh nhân đã cai được máy thở, rút ống nội khí quản, tỉnh táo trở lại.
Nhập viện do đốt than sưởi ấm sai cách
Bên cạnh trường hợp ngộ độc do chữa bệnh sai cách, thời gian gần đây khi thời tiết trở lạnh, Bệnh viện Bạch Mai cũng tiếp nhận nhiều ca cấp cứu do ngộ độc khí CO liên quan đến việc đốt than, củi sưởi ấm trong không gian kín. Mặc dù đã có nhiều cảnh báo trên các phương tiện truyền thông, những sự việc đáng tiếc vẫn gia tăng mỗi khi nhiệt độ giảm sâu.
Điển hình là trường hợp hai bố con tại xã Hồng Sơn (Hà Nội). Sau khi đốt than củi và mang vào phòng đóng kín cửa để ngủ, đến khoảng nửa đêm, người em trai đi làm về phát hiện cả hai bố con đã tím tái, đau mỏi toàn thân và nôn ra thức ăn. Hai nạn nhân lập tức được đưa đi cấp cứu và được chẩn đoán ngộ độc khí CO.
Một trường hợp khác là cụ bà 88 tuổi ở Ninh Bình. Chiều ngày 22-1, cụ đốt than củi và bê vào phòng kín sưởi ấm một mình. Chỉ hai tiếng sau, người nhà phát hiện cụ đã hôn mê, gọi hỏi không đáp ứng, bên cạnh có chất nôn. Bệnh nhân được xử trí đặt nội khí quản, thở máy tại tuyến dưới trước khi chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai.
Nghiêm trọng nhất là trường hợp bệnh nhân nữ 43 tuổi ở Hà Nội nhập viện ngày 26-1. Bệnh nhân và chồng đốt than trong phòng kín để sưởi ấm. Trong khi người vợ nằm trên giường, người chồng đặt chậu than đang cháy vào lều xông hơi ngay trong phòng và ngồi vào đó để xông. Hậu quả là người chồng đã tử vong ngay tại phòng, còn người vợ nhập viện trong tình trạng lơ mơ, chậm chạp, nhiễm toan chuyển hóa, tổn thương tim và cơ nặng nề.
TS.BS Nguyễn Đăng Đức, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai, cho biết hiện các bệnh nhân này đang được điều trị hồi sức tích cực và theo dõi sát sao. Bệnh nhân nam có tổn thương não, trong khi các bệnh nhân nữ gặp tổn thương tim, suy tim, tiêu cơ tim, đối mặt với nguy cơ di chứng tâm thần và thần kinh rất cao.
Di chứng nặng nề về thần kinh và tim mạch
Trao đổi về cơ chế gây độc, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai, giải thích khí CO (carbon monoxide) là chất khí không màu, không mùi, không gây khó chịu nên rất khó nhận biết. Khí này hình thành do sự đốt cháy không hoàn toàn các nhiên liệu chứa carbon như củi, than tổ ong, xăng dầu trong không gian kín.
Khi hít phải, khí CO hấp thu cực nhanh vào máu và gắn chặt với hồng cầu, làm mất khả năng vận chuyển oxy tới các cơ quan. Tế bào khi thiếu oxy sẽ bị ức chế, bóp nghẹt hoạt động và chết đi, gây ra hàng loạt phản ứng dây chuyền phức tạp. Các cơ quan tiêu thụ nhiều oxy như não, tim, cơ sẽ bị tổn thương sớm nhất và nặng nề nhất. Nạn nhân thường lịm đi trong lúc ngủ mà không kịp phản ứng hay kêu cứu.
Bác sĩ Nguyên nhấn mạnh hậu quả của ngộ độc CO là cơ thể suy sụp rất nhanh, nguy cơ tử vong cao. Đáng lo ngại hơn, khoảng 50% số bệnh nhân bị nhiễm độc khí CO, dù là thể nhẹ, sau khi điều trị vẫn sẽ gặp các di chứng về tâm thần, thần kinh như sa sút trí tuệ, suy giảm trí nhớ, rối loạn tâm thần, liệt, run tay chân, parkinson hay mất nhận thức.
Đặc biệt, khoảng 1/3 số người bị ngộ độc nặng có tổn thương tim mạch ban đầu sẽ tử vong trong vòng 8 năm sau đó do biến chứng loạn nhịp tim. Người sau 35 tuổi bị ngộ độc CO thường có nguy cơ bị di chứng cao hơn.
Cũng theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, cấu trúc nhà ở tại Việt Nam hiện nay thường xây kín, không có hệ thống thông thoát khí nên nguy cơ ngộ độc khi đốt nhiên liệu trong nhà là rất lớn. Do đó, người dân tuyệt đối không đốt than, củi, vải, nhựa, hoặc sử dụng máy phát điện, động cơ nổ trong phòng kín. Nếu bắt buộc phải sử dụng, cần mở cửa thoáng để không khí lưu thông đầy đủ.
Cạnh đó, bác sĩ cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không tin và làm theo các bài thuốc, mẹo chữa bệnh lan truyền trên mạng xã hội để tránh rước họa vào thân. Khi có bệnh, cần đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn.
Về kỹ năng xử trí, khi phát hiện hoặc nghi ngờ có người bị ngộ độc, ngạt khí, việc đầu tiên cần làm là mở thông thoáng tất cả các cửa để khí độc thoát ra và khí sạch tràn vào.
Sau khi đảm bảo an toàn, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khu vực thoáng khí. Nếu nạn nhân hôn mê, hãy đặt nằm nghiêng an toàn. Trường hợp nạn nhân bất tỉnh, ngừng thở, mạch cổ không đập, cần hô hoán hỗ trợ và tiến hành ép tim (cấp cứu ngừng tuần hoàn) ngay lập tức, sau đó đưa tới cơ sở y tế gần nhất để được điều trị đặc hiệu.
