Những ngày giáp Tết ghi nhận tại một số chợ truyền thống bên cạnh các mặt hàng phục vụ nhu cầu sắm Tết như củ kiệu, dưa món làm sẵn, bánh kẹo Tết… thu hút người dân quan tâm. Riêng mặt hàng thịt heo, tại các sạp hàng hóa dồi dào, giá cả biến động mạnh.
Theo đó, giá thịt heo như ba rọi thường 130.000-150.000 đồng/kg, ba rọi rút sườn 170.000 đồng/kg, sườn non 180.000-200.000 đồng/kg, tùy chợ.
Giá tăng do áp lực từ thị trường
Ông Nguyễn Kim Đoán, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai cho biết theo sát tình hình tại các chợ đầu mối ở TP.HCM, lượng heo đưa về trung bình mỗi ngày vẫn duy trì ở mức khoảng 5.000 con và không có dấu hiệu sụt giảm.
Thực tế, thị trường miền Nam hiện không thiếu hụt nguồn cung, áp lực tăng giá chủ yếu đến từ thị trường miền Bắc. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ các đợt bão lũ vừa qua, bên cạnh tác động không nhỏ của dịch bệnh.
"Sau bão lũ, dịch bệnh thường phát sinh kèm theo. Những trang trại đã bị ngập lụt rất khó giữ được đàn do mầm bệnh tồn lưu trong môi trường nước. Do đó, lượng heo tại phía Bắc đang thiếu hụt, buộc phải huy động nguồn hỗ trợ từ miền Trung và miền Nam. Trong khi đó, các trang trại tại miền Nam dù vẫn đối mặt dịch tả heo châu Phi nhưng đã khống chế tình hình tốt hơn", ông Đoán nói.
Ngoài ra, vào thời điểm bão lũ, giá heo miền Bắc rớt xuống mức 45.000-48.000 đồng/kg. Khi đó, dù thực tế giá thành tại miền Nam cao hơn, thương lái vẫn chỉ chấp nhận mua ngang bằng với giá miền Bắc.
Mặt khác, đây là thời điểm các doanh nghiệp chế biến tập trung thu mua để phục vụ nhu cầu thực phẩm Tết, góp phần đẩy giá heo hơi lên cao. Sau những ngày này có thể giá heo hơi sẽ chững lại còn thị trường tự do có thể vẫn tăng.
Nhập khẩu thịt heo chỉ là phương án dự phòng
Giá thịt heo tăng nguyên nhân chính xuất phát từ nhu cầu thị trường tăng đột biến ở một số thời điểm. Điều này dẫn đến độ "vênh" nhất định giữa kế hoạch sản xuất, cung ứng với nhu cầu thực tế, khiến giá cả có sự điều chỉnh tăng.
Tuy nhiên, về tổng thể, nguồn cung thịt heo vẫn rất dồi dào, hoàn toàn không lo thiếu hụt.
Phương án nhập khẩu thịt heo chỉ được xem là giải pháp phụ mang tính dự phòng. Với năng lực hiện tại, nguồn cung trong nước hoàn toàn đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu thị trường.
Nghịch lý giá tăng nhưng chợ ế ẩm
Dù giá heo hơi tăng phi mã, sức mua tại các chợ bán lẻ lại rất ảm đạm.
Theo các thương lái, nhiều tiểu thương chỉ bán được khoảng 50% lượng hàng so với bình thường. Thị trường vẫn khá ảm đạm, chưa ghi nhận sức mua đột biến.
"Dự báo, nhu cầu tiêu dùng thực phẩm của người dân sẽ chỉ thực sự tăng mạnh từ sau ngày 23 tháng Chạp. Đợt tăng giá hiện tại chủ yếu do tác động gom hàng từ các công ty chế biến.
Diễn biến này hoàn toàn phù hợp với quy luật thị trường hàng năm là giá heo hơi thường lập đỉnh vào khoảng ba tuần trước Tết, sau đó đà tăng sẽ chững lại", Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai phân tích.
Cùng nhìn nhận trên, ông Phan Văn Dũng, Phó Tổng giám đốc Công ty Vissan cho biết tình hình chung của ngành hàng tiêu dùng nhanh đang gặp khó khăn. Dù hàng hóa tại kho luôn đảm bảo 95% lượng dự trữ, nhưng sức mua của người tiêu dùng đã giảm rõ rệt do ảnh hưởng chung của nền kinh tế.
"Trước đây người dân mua 100.000 đồng, nay họ chỉ mua 50.000 đồng", đại diện Vissan nêu thực trạng. Hệ quả là hàng hóa trên kệ trưng bày dù rất đẹp mắt nhưng lượng người mua thực tế không cao.
Theo ông Dũng, mặc dù Vissan thu mua heo hơi với giá tăng đến 72.000 đồng/kg nhưng công ty cam kết giá ổn định một tháng trước trong và sau Tết. Vì vậy, để đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh, Vissan đơn vị này đưa ra ba nhóm giải pháp trọng tâm.
Trong đó, doanh nghiệp rà soát, cắt giảm tối đa tất cả các khoản chi phí không cần thiết. Đối với các nguồn nguyên liệu đầu vào, mặc dù giá thị trường tăng nhưng Vissan vẫn cố gắng giữ giá thông qua các thỏa thuận cam kết lộ trình với nhà cung cấp. Đồng thời, công ty tích cực đẩy mạnh bán hàng qua nhiều kênh khác nhau, đặc biệt là kênh trực tuyến và thương mại điện tử.
Thương lái đã chốt giá heo bán Tết
Mặc dù hiện nay giá heo hơi đang tăng cao nhưng người chăn nuôi hiện vẫn đang trong tâm thế "nghe ngóng" thị trường, chưa vội xuất bán ồ ạt. Chiến thuật này phụ thuộc lớn vào động thái điều chỉnh giá của các doanh nghiệp chăn nuôi FDI đang chi phối thị trường.
Đặc biệt, theo các doanh nghiệp chăn nuôi, hiện nay thương lái đang gom heo, chốt hàng để phục vụ những ngày cuối năm. Tại thủ phủ chăn nuôi Đồng Nai, nhiều thương lái đã chốt giá heo Tết trên 80.000 đồng/kg đối với heo đẹp.
Dự báo từ sau ngày ông Táo về trời, khi các công ty FDI nghỉ Tết, ngừng giao dịch thì giá heo hơi ở thị trường tự do có thể còn biến động mạnh hơn. Đáng chú ý, hiện nay thương lái đang theo dõi sát động thái của công ty FDI lớn. Nếu trong tuần tới, đơn vị này tiếp tục tăng giá thêm hai lần, hoặc trường hợp đợt điều chỉnh giá rơi vào giữa tuần sau, giá heo hơi sẽ vượt ngưỡng 85.000 đồng/kg và biến động mạnh.
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM cho biết thịt heo là mặt hàng thiết yếu quan trọng nhất trong giỏ hàng Tết. Do đó, chương trình bình ổn thị trường đã được thiết kế đặc biệt là giá ổn định trong suốt một tháng trước Tết và một tháng sau Tết.
"Ngoài việc cam kết không tăng giá, trong những ngày cận Tết, các hệ thống phân phối còn thực hiện các chương trình khuyến mãi giảm giá sâu để hỗ trợ người tiêu dùng. Tại các điểm bán hàng bình ổn, nguồn hàng thịt heo luôn được đảm bảo đầy đủ với mức giá ổn định", ông Phương nhấn mạnh.
Heo hơi đang tăng cao, ai hưởng lợi?
Đánh giá về lợi nhuận bối cảnh giá heo hơi tăng cao, ông Đoán cho rằng chỉ những hộ chăn nuôi còn giữ được heo mới hưởng lợi trong giai đoạn này.
So với hai tháng trước, mỗi tạ heo hiện chênh lệch khoảng 3 triệu đồng. Những hộ chăn nuôi nào còn heo bán trong dịp này hy vọng sẽ gỡ được vốn. Tuy nhiên, số lượng người chăn nuôi còn heo tốt để bán trong dịp Tết hiện không nhiều.
Lý do là giai đoạn trước đó giá heo hơi xuống thấp, có lúc chỉ 30.000 - 40.000 đồng/kg do bán chạy lũ, cộng thêm dịch bệnh khiến nhiều người không dám tái đàn. Vì vậy, chỉ những trang trại quy mô lớn, chấp nhận rủi ro nhập heo cách đây ba tháng mới có hàng bán dịp này.
Dù số lượng các trang trại này không nhiều nhưng tổng đàn của họ lại rất lớn, có thể lên đến hàng ngàn con. Nhóm này hiện đang đáp ứng phần lớn nhu cầu tiêu dùng của thị trường so với nhóm chăn nuôi phổ thông.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp FDI được cho là đơn vị hưởng lợi lớn nhất do làm chủ nguồn cung.
Trong khi đó, những hộ chăn nuôi có quy mô dưới 400 con hầu như không dám nhập heo trong giai đoạn khó khăn vừa qua. Nhóm này hiện đang chịu thiệt thòi vì không có hàng để bán khi giá lập đỉnh.