Theo Thông tư 91 năm 2000 của Bộ Tài chính, tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh buôn chuyến nông sản sản xuất trong nước chưa qua chế biến (cụ thể là lúa, ngô, khoai, sắn, rau củ quả, hàng tươi sống, cây lấy gỗ, cây lấy dầu, gia súc, gia cầm, trứng gia cầm, các thủy sản nuôi trồng) không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tuy nhiên, giữa tháng 11-2007, Cục Thuế tỉnh Tiền Giang có tờ trình gửi UBND tỉnh về việc từ đầu năm 2008 ngành thuế Tiền Giang sẽ thu thuế đối với kinh doanh buôn chuyến hàng hóa nông sản. Điều này gây nhiều ngạc nhiên và tranh cãi.
Công văn “đá lăn” nghị quyết
Đề xuất của Cục Thuế Tiền Giang dựa trên một công văn của Tổng cục Thuế trả lời Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên-Huế ngày 7-6-2007 về hiệu lực của Thông tư 91. Công văn này trả lời: “Nội dung của Thông tư 91 không phù hợp với các quy định trong Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng (năm 2003) và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (năm 2003). Vì vậy, hoạt động kinh doanh buôn chuyến sẽ được thực hiện theo các quy định mới”.
Cục Thuế Tiền Giang dựa vào câu “hoạt động kinh doanh buôn chuyến các loại hàng hóa là nông sản trong nước chưa qua chế biến không nằm trong đối tượng không thuộc diện nộp thuế giá trị gia tăng” của công văn nêu trên và đề xuất thu thuế ở Tiền Giang.
Tuy nhiên, phải thấy rằng Thông tư 32 ngày 9-4-2007 hướng dẫn về thuế giá trị gia tăng quy định: “Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi; thủy sản, hải sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc mới qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra” sẽ không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng.
Ngoài ra, Thông tư 134 ngày 23-11-2007 hướng dẫn thuế thu nhập doanh nghiệp cũng nói rõ “hợp tác xã, hộ gia đình, cá nhân... sản xuất nông nghiệp có thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản không thuộc diện nộp thuế thu nhập doanh nghiệp”. Nếu thu nhập này cao thì có thể bị thu thuế, tuy nhiên tạm thời hiện nay cũng chưa thu thuế này, chờ đến khi nào có quy định khác của Chính phủ yêu cầu thu thuế thì mới thu.
Sở dĩ chờ “quy định khác của Chính phủ” là vì “gốc rễ” của việc không thu thuế đối với tổ chức, cá nhân buôn chuyến nông sản được quy định trong Nghị quyết 09 ngày 15-6-2000 của Chính phủ. Dựa vào nghị quyết này mà Bộ Tài chính mới có Thông tư 91 hướng dẫn không thu thuế. Do đó, nếu muốn thay đổi chính sách nói trên thì phải chờ Chính phủ ra nghị quyết khác.
Thế nhưng, Cục Thuế Tiền Giang viện dẫn một công văn chưa được giải thích rõ ràng, đã muốn “lội ngược dòng”.
Muốn thu phải chờ Chính phủ
Ông Phạm Duy Khương, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, cho biết “Không có chuyện trở lại thu thuế buôn chuyến vì hai lý do. Một là hàng hóa do người sản xuất, người nông dân trực tiếp bán ra không thuộc diện chịu thuế. Hai là ngành thuế không tổ chức thu thuế buôn chuyến”.
Trước Nghị quyết 09, các nghị định, thông tư về thuế quy định hộ gia đình, nông dân bán nông thủy sản mà có thu nhập cao (giá trị sản phẩm hàng hóa trên 90 triệu đồng/năm và thu nhập trên 36 triệu đồng/năm thì phần thu nhập vượt trên 36 triệu đồng/năm phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp). Tuy nhiên, để khuyến khích tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, Nghị quyết 09 mới yêu cầu không thu thuế thu nhập và xem xét lại thuế giá trị gia tăng. Theo đó mà Bộ Tài chính mới có Thông tư 91 không thu thuế thu nhập doanh nghiệp lẫn thuế giá trị gia tăng.
Năm 2003, Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế giá trị gia tăng có thay đổi, bổ sung. Dựa vào những thay đổi này, các nghị định, thông tư hướng dẫn mới ra đời, thay thế và bỏ dần những nghị định, thông tư trước đó.
Nghị quyết 09 của Chính phủ đã nói là không thu thuế đối với hoạt động buôn chuyến nông sản nên từ năm 2000 đến nay, ngành thuế đã không đưa hoạt động này vào diện thu. Do không đưa vào diện thu thuế nên đương nhiên không thu và không cần phải vận dụng Thông tư 91 để “miễn thu” nữa. Vì vậy mới có chuyện Công văn 2211 hướng dẫn rằng “Thông tư 91 không còn phù hợp”.
Ông Khương cho biết ngay cả Luật Quản lý thuế cũng không tổ chức việc thu thuế buôn chuyến. Mà đã không có người thu thì làm sao nộp?
Ông Nguyễn Tấn Lộc, Phó Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Tiền Giang, cho biết sau khi trình UBND tỉnh về việc thu thuế trên thì Cục Thuế Tiền Giang mới có văn bản hỏi Tổng cục Thuế cho rõ ràng. “Nếu Tổng cục mà nói không thu thì tụi tui sẽ không thu!” - ông Lộc nói.
QUỲNH NHƯ
