Tại xã Thành Thới, tỉnh Vĩnh Long, hàng chục nông dân địa phương vừa tham gia buổi tập huấn sản xuất phân hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp. Hoạt động giúp bà con tận dụng những vật liệu sẵn có, giảm lệ thuộc phân bón hóa học và cải tạo đất vườn dừa đang dần bạc màu.
Giữa sân nhà dân, trên tấm bạt lớn là những nguyên liệu quen thuộc như phân bò, mụn dừa, rơm rạ, vôi bột, mật rỉ đường và chế phẩm sinh học Trichoderma. Những thứ từng bị xem là phế phẩm này được hướng dẫn xử lý, phối trộn thành phân hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Buổi tập huấn do nhóm sinh viên Trường Đại học Trà Vinh phối hợp với đoàn viên thanh niên địa phương thực hiện. Trực tiếp hướng dẫn quy trình, Bùi Nguyễn Nhật Duy, sinh viên ngành Nông nghiệp – Thủy sản, cho biết khu vực này chủ yếu trồng dừa, đất canh tác lâu năm đã bị chai cứng, bạc màu. Việc làm phân hữu cơ từ phụ phẩm nhằm giúp bà con vừa giảm chi phí đầu vào, vừa cải thiện chất lượng đất.
Quy trình được trình bày theo cách “cầm tay chỉ việc”. Rơm rạ, thân cây mục được băm nhỏ, phân bò dàn mỏng và xử lý bằng vôi bột. Mụn dừa được trải thành lớp dày, sau đó phun hỗn hợp mật rỉ đường pha loãng và chế phẩm sinh học. Đống ủ được che kín trong khoảng 30 ngày, đảo trộn định kỳ để đảm bảo độ ẩm phù hợp.
Nhiều nông dân đặt câu hỏi về kỹ thuật, trong đó có cách nhận biết độ ẩm đạt chuẩn. Câu trả lời được đưa ra bằng kinh nghiệm thực tế: nắm chặt hỗn hợp trong tay, nếu không rỉ nước và vẫn giữ được hình dạng là đạt yêu cầu. Cách hướng dẫn dễ hiểu giúp bà con nhanh chóng nắm bắt.
Tham gia tập huấn, ông Trần Văn Thanh (70 tuổi, ngụ ấp An Trạch Đông) cho biết gia đình có 0,6 ha dừa, nhiều năm chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn khiến năng suất giảm. “Những thứ quanh nhà như phân bò, lá cây, rơm rạ giờ làm được phân bón, vừa tiết kiệm, vừa tốt cho đất. Cách làm cũng không khó”, ông nói.
Bà Nguyễn Thị Ánh (75 tuổi, cùng ấp) chia sẻ thêm, gia đình bà chuyển từ trồng lúa sang trồng dừa hơn 15 năm nay nhưng thu nhập vẫn bấp bênh. “Phân bón hóa học ngày càng đắt. Nay được hướng dẫn làm phân hữu cơ, tôi nghĩ có thể giảm chi phí mà đất lại đỡ bạc màu”, bà Ánh cho biết.
Không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân, các hoạt động tập huấn còn là dịp để sinh viên ngành nông nghiệp vận dụng kiến thức đã học vào thực tế sản xuất. Qua đó, sinh viên tích lũy kinh nghiệm, còn người dân có thêm giải pháp phù hợp để thích ứng với điều kiện canh tác ngày càng khó khăn.
Theo TS Nguyễn Phương Thúy, giảng viên Khoa Nông nghiệp – Thủy sản, Trường Đại học Trà Vinh, phân hữu cơ có thể chưa cho hiệu quả tức thì như phân hóa học, nhưng về lâu dài sẽ giúp đất tơi xốp, giữ ẩm tốt và nâng năng suất ổn định hơn. Đây là hướng canh tác phù hợp trong bối cảnh chi phí vật tư tăng cao và biến đổi khí hậu ảnh hưởng ngày càng rõ đến sản xuất nông nghiệp.
Ngoài làm phân hữu cơ, sinh viên còn giới thiệu giải pháp sinh học phòng trừ sâu đầu đen hại dừa bằng ong ký sinh, giúp hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, giảm tác động xấu đến môi trường.
Dấu ấn đổi mới sáng tạo
Những năm gần đây, Trường Đại học Trà Vinh chú trọng tạo môi trường để sinh viên đổi mới sáng tạo, gắn học tập với thực tiễn sản xuất và nhu cầu xã hội. Thông qua các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, nhà trường đã ươm tạo và hỗ trợ 5 dự án gọi vốn thành công, trong đó có hai dự án được đầu tư trực tiếp 1 tỉ đồng và 400 triệu đồng, một dự án đang trong quá trình thương lượng nâng tỷ lệ góp vốn với nhà đầu tư.
Đáng chú ý, dự án “bò ký gửi 360” được hỗ trợ đầu tư 100 con bò vỗ béo, giúp sinh viên có điều kiện triển khai mô hình ngay trong thực tế sản xuất. Một dự án khác đã được nhà đầu tư mua lại với giá 1,3 tỉ đồng, trong khi nhóm sáng lập vẫn giữ 30% cổ phần và quyền điều hành. Theo nhà trường, đây là kết quả cho thấy hướng đi kết nối đào tạo khởi nghiệp, nhu cầu xã hội đang từng bước phát huy hiệu quả, nhất là trong bối cảnh thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo tinh thần các nghị quyết về phát triển khoa học, công nghệ và khởi nghiệp.
Năm 2025, sinh viên Trường Đại học Trà Vinh gây dấu ấn khi đoạt giải Nhất Global Youth Summit 2025 với mô hình xử lý – tái sử dụng nước ao nuôi tôm theo hướng tuần hoàn, được đánh giá cao về tính ứng dụng và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, sinh viên nhà trường còn giành nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế với các sáng kiến tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, vật liệu xanh, công nghệ sinh học, góp phần đưa tri thức trẻ gắn chặt hơn với sản xuất và đời sống nông thôn.
