Khủng hoảng dầu mỏ ở eo biển Hormuz bước vào giai đoạn nguy hiểm

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đầu tuần này công bố báo cáo rằng trữ lượng dầu mỏ trong chuỗi cung ứng toàn cầu gần như đã cạn kiệt hoàn toàn. Giới quan sát dự báo trong thời gian tới diễn biến giá dầu sẽ liên quan mật thiết tình hình eo biển Hormuz.

Nguy cơ “vùng đỏ”

Phát biểu tại viện nghiên cứu Chatham House ở London (Anh) ngày 21-5, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cảnh báo rằng thị trường dầu mỏ thế giới có nguy cơ bị đẩy vào "vùng đỏ" vào mùa hè sắp tới nếu không có tiến triển nào trong việc chấm dứt xung đột ở Trung Đông, theo hãng tin Reuters.

"Chúng ta có thể bước vào vùng đỏ [về nguồn cung] vào tháng 7 hoặc tháng 8 nếu không thấy có sự cải thiện nào trong tình hình [chiến sự]” - ông Birol cảnh báo.

Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz nhằm đáp trả cuộc tấn công của liên minh Mỹ-Israel vào nước này cuối tháng 2. Mỹ sau đó cũng áp đặt lệnh phong toả đối với các cảng của Iran. Điều này đã làm gián đoạn dòng chảy của dầu mỏ và đẩy giá dầu tăng vọt.

Theo ông Birol, lượng dầu dư thừa trên thị trường trước chiến sự đã giúp giảm bớt cú sốc năng lượng, nhưng "lượng dự trữ đang giảm dần".

Trước đó, ông Birol cho biết lượng dự trữ dầu thương mại đang giảm "rất nhanh", ngay cả khi các chính phủ trên toàn thế giới đã giải phóng nguồn dự trữ chiến lược.

Hồi tháng 3, IEA đã điều phối việc giải phóng 426 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp của 32 quốc gia thành viên và cho biết trong tháng này rằng khoảng 164 triệu thùng đã được sử dụng.

Người đứng đầu IEA cảnh báo rằng sẽ mất "rất nhiều thời gian" để sản lượng và công suất lọc dầu trở lại mức trước chiến sự và thời gian phục hồi sẽ khác nhau giữa các quốc gia.

Các quốc gia như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) có nguồn tài chính và công nghệ hàng đầu có thể giúp quá trình phục hồi diễn ra suôn sẻ hơn.

“Nỗi lo lớn nhất của tôi là Iraq” - ông Birol nói, giải thích rằng nền tài chính của nước này đã bị thiệt hại đáng kể do doanh thu dầu mỏ giảm sút, và việc thiếu kho chứa đã buộc Iraq phải đóng cửa các mỏ dầu. Điều này sẽ rất phức tạp để Iraq khôi phục việc sản xuất dầu mỏ.

"Giải pháp quan trọng nhất là mở hoàn toàn và vô điều kiện eo biển Hormuz" - ông Birol nhấn mạnh.

Dự báo sắp tới

Theo ngân hàng Morgan Stanley, thị trường dầu mỏ đang trong “cuộc chạy đua với thời gian” khi các yếu tố từng giúp kiềm chế đà tăng giá trong cuộc chiến Iran có nguy cơ bị thử thách mạnh nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa sang tháng 6.

Dù nguồn cung dầu bị gián đoạn gần 1 tỉ thùng, giá dầu tương lai vẫn chưa vượt đỉnh năm 2022 do thị trường có sẵn dự trữ lớn giúp chống chịu trước cú sốc và nhà đầu tư kỳ vọng eo biển Hormuz sớm mở lại. Bên cạnh đó, việc Mỹ tăng xuất khẩu và Trung Quốc giảm nhập khẩu cũng tạo “lá chắn” giúp thị trường bớt chịu tác động.

Các nhà phân tích nhấn mạnh rằng việc Mỹ tăng xuất khẩu 3,8 triệu thùng/ngày và Trung Quốc giảm nhập khẩu 5,5 triệu thùng/ngày đã giúp phần còn lại của thế giới tránh được mức thắt chặt lên tới 9,3 triệu thùng/ngày. Đây là một con số rất lớn.

Về triển vọng sắp tới, nhóm chuyên gia cảnh báo rằng một lệnh phong tỏa kéo dài vượt quá khả năng chống chịu của Trung Quốc hay Mỹ "có thể làm tái diễn tình trạng thắt chặt nguồn cung". Mặc dù hiện tại Bắc Kinh dường như đang ở thế thuận lợi, song "khả năng duy trì mức xuất khẩu cao như hiện nay của Mỹ là rất khó lường và dường như đang chịu nhiều áp lực hơn".

Morgan Stanley cho rằng kịch bản cơ sở hiện tại vẫn là Hormuz sẽ được mở lại trước khi Mỹ phải cắt giảm xuất khẩu và Trung Quốc phải ngừng giảm nhập khẩu. Tuy nhiên, nếu gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể bước vào quỹ đạo tăng mới.

Trong kịch bản cơ sở hiện tại của ngân hàng, giá dầu Brent giao ngay được dự báo ở mức 110 USD/thùng trong quý này, 100 USD/thùng trong quý tiếp theo và 90 USD/thùng trong giai đoạn tháng 10-12, không thay đổi so với dự báo trước đó. Trong kịch bản tăng giá, nếu phong tỏa kéo dài, giá có thể lên tới 130-150 USD/thùng.

Bà Lydia Rainforth, Trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu châu Âu tại công ty tài chính Barclays (Anh), mô tả tình hình hiện tại của thị trường dầu mỏ toàn cầu là một “hoàn cảnh vô cùng khó khăn”.

“Đây là sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất mà chúng ta từng chứng kiến. Hiện tổng lượng sản xuất bị mất đã vượt quá 1 tỉ thùng dầu, và sẽ cần rất nhiều thời gian để đưa thị trường trở lại trạng thái bình thường” - bà Rainforth trao đổi với đài CNBC.

“Giá dầu sẽ chỉ có xu hướng giảm khi các yếu tố cơ bản của thị trường dầu mỏ được cải thiện rõ rệt, một kịch bản có vẻ như sẽ phải kéo dài sang tận năm 2027” - ông David Oxley, chuyên gia kinh tế trưởng về hàng hóa tại công ty phân tích kinh tế Capital Economics, nhận định.