UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành quyết định thành lập tổ điều tra sự cố để giám định nguyên nhân sự cố công trình hồ Đông Thanh. Theo đó, tổ điều tra có bảy thành viên, do ông Nguyễn Hà Lộc, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường làm tổ trưởng.
Theo quyết định, tổ trưởng tổ điều tra chịu trách nhiệm phân công nhiệm vụ, ký hợp đồng thuê chuyên gia, tổ chức toàn bộ hoạt động giám định theo đúng quy định, báo cáo kết quả để UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo các bước tiếp theo.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Lâm Hà (BQLDA) có trách nhiệm chi trả chi phí giám định; sau đó, trên cơ sở kết luận, phân định trách nhiệm, sẽ xác định việc hoàn trả chi phí theo quy định.
Dự án hồ Đông Thanh có tổng mức đầu tư gần 500 tỉ đồng, có 26 gói thầu xây lắp. Đến giữa năm 2023, có 17 gói thầu hoàn thành, nhiều hạng mục đạt 80–90% khối lượng, tổng giá trị giải ngân hơn 342 tỉ đồng.
Thế nhưng, rạng sáng 1-7-2023, tại khu vực sườn đồi vai phải, giáp ranh khu vực thi công gói thầu số 13 xuất hiện các vết nứt lớn 20–30 cm, cắt ngang khu vực sản xuất, sinh sống của người dân. Những vết nứt phát triển theo từng ngày dẫn đến sạt trượt, sụt lún trên diện tích hơn 12,7 ha.
Hậu quả là sáu căn nhà bị ảnh hưởng, trong đó ba căn hư hỏng hoàn toàn. Nghiêm trọng hơn, sự cố kéo dài từ tháng 7-2023 đến nay đã làm hư hỏng hoàn toàn một phần hạng mục tràn xả lũ, bung bật tấm bê tông lát mái kênh hạ lưu tràn xả lũ; sân nhà van cống lấy nước và đoạn kênh bê tông sau nhà van cống lấy nước bị bong bật, xô nghiêng…
Dự án buộc phải tạm dừng thi công. Trước đó BQLDA đã mời các chuyên gia của Công ty Kawasaki, Nhật Bản, đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong xử lý sạt lở, trượt đất, công trình thủy lợi phức tạp.
Đây được xem là quyết định đáng ghi nhận bởi người Nhật không tiếp cận sạt lở bằng những bài toán có sẵn mà bằng chuỗi quan sát dài hạn, đo đạc liên tục, phân tích mối quan hệ giữa nước – đất – tải trọng công trình. Những góp ý chuyên sâu của chuyên gia Kawasaki đã giúp đơn vị tư vấn hoàn thiện phương án khắc phục, đặt yếu tố an toàn lâu dài lên trên tiến độ ngắn hạn.
Bên cạnh đó, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh Lâm Đồng cũng đã phối hợp các cơ quan chức năng, bảo đảm an ninh, an toàn cho đoàn chuyên gia trong quá trình khảo sát thực địa...
Việc UBND tỉnh Lâm Đồng cho phép mời chuyên gia nước ngoài, đặc biệt là Nhật Bản tham gia là chọn cách tiếp cận đúng với bản chất sự cố bởi Nhật Bản, quốc gia thường xuyên đối mặt với động đất và thiên tai sở hữu những công nghệ và kinh nghiệm hàng đầu thế giới về xử lý nền móng và gia cố địa chất.
Nhiệm vụ của tổ điều tra là phải tìm ra nguyên nhân và chỉ khi có kết luận chính xác từ khoa học do các chuyên gia trong nước và Nhật Bản cung cấp mới có cơ sở để phân định trách nhiệm: đâu là thiên tai bất khả kháng, đâu là lỗi thiết kế và đâu là trách nhiệm để phải chi hàng tỉ đồng khắc phục công trình.
