“Các tỉnh, TP phải chỉ đạo triển khai thực hiện quảng cáo trên xe buýt và sử dụng nguồn thu từ quảng cáo để hỗ trợ, phát triển xe buýt” - đó là một trong những nội dung của Đề án phát triển xe buýt trên cả nước giai đoạn 2012-2020 vừa được Chính phủ phê duyệt. Với quyết định này, những vướng mắc trong thực hiện quảng cáo trên xe buýt kéo dài đã nhiều năm ở TP.HCM có thể được tháo gỡ.
Tự trói chân mình
Pháp lệnh Quảng cáo (số 39/2001/PL-UBTVQH10) quy định: Phương tiện giao thông, vật thể di động khác là phương tiện quảng cáo. Tuy nhiên, tháng 6-2009, UBND TP.HCM ban hành Quyết định 39 quy định các vị trí, địa điểm, khu vực cấm hoạt động quảng cáo, bao gồm: nơi dành riêng cho việc cổ động chính trị; trên các mặt bên ngoài phương tiện giao thông, phương tiện vận tải… Với quy định này, việc quảng cáo trên xe buýt là không được phép.
Đến tháng 3-2010, UBND TP lại ban hành Quyết định 16, yêu cầu việc quảng cáo bên trong lẫn bên ngoài xe buýt phải thực hiện đúng quy định hiện hành. Điều này khiến các cơ quan chức năng và doanh nghiệp bị đẩy vào hai cách hiểu: Làm đúng quy định hiện hành là theo Pháp lệnh Quảng cáo (cho phép) hay theo Quyết định 39/2009 (cấm)?
Đáng chú ý, Bộ VH-TT&DL cũng đã có văn bản khẳng định quyết định của TP cấm quảng cáo trên các mặt bên ngoài phương tiện giao thông, phương tiện vận tải là chưa phù hợp với hệ thống văn bản pháp luật hiện hành. Một cán bộ Cục Văn hóa Thông tin cơ sở nhận xét cả nước chẳng có nơi nào cấm quảng cáo trên xe buýt, riêng TP.HCM thì đưa ra quy định muốn hiểu sao cũng được. Đây là nguyên nhân khiến quảng cáo trên xe buýt ở TP.HCM mãi chưa được thực hiện.
Sắp tới, bên hông xe buýt TP.HCM sẽ được dùng để thực hiện quảng cáo hay cổ động chính trị. Nguồn thu từ quảng cáo trên xe buýt có thể lên tới hàng trăm tỉ đồng/năm. Ảnh: L.ĐỨC
Phải sửa Quyết định 39
Đến tháng 6-2011, ông Nguyễn Thành Tài, lúc đó là phó chủ tịch thường trực UBND TP, ký văn bản giao Sở GTVT phối hợp với các sở, ngành hướng dẫn Trung tâm Quản lý và Điều hành vận tải hành khách công cộng TP (trung tâm) và Công ty Cổ phần Tầm Nhìn tiến hành các thủ tục cần thiết để triển khai đề án xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu và khai thác quảng cáo thương mại trên xe buýt. Thời gian hợp đồng thực hiện đề án là năm năm. Nếu Công ty Tầm Nhìn phát huy tốt công việc thì được ưu tiên gia hạn hợp đồng.
Theo đề án do Công ty Tầm Nhìn đệ trình, có ba nội dung chính sẽ được vẽ hoặc dán (decal) trên thành xe buýt là màu sắc nhận diện, tuyên truyền cổ động chính trị và quảng cáo thương mại. “Màu sắc nhận diện phải rõ ràng cho từng loại tuyến, xe chạy ở khu vực trung tâm, ngoại vi hoặc xe chạy hướng xuyên tâm. Tuy nhiên, phải ưu tiên cho cổ động chính trị với không gian và vị trí trang trọng bên thành xe buýt. Nội dung và hình thức quảng cáo thương mại không được phản cảm, phải phù hợp với văn hóa giao thông, đô thị” - một lãnh đạo TP chỉ đạo.
Nhưng khi đối chiếu Quyết định 39/2009, các cơ quan chức năng phát hiện: Sẽ không ổn khi xe buýt vừa là nơi cổ động chính trị, vừa dùng cho quảng cáo thương mại. Vì vậy, muốn thực hiện đề án quảng cáo trên xe buýt, UBND TP phải sửa Quyết định 39. Sở GTVT và Công ty Tầm Nhìn cũng phải bỏ nội dung cổ động chính trị trong đề án trên.
Vừa là cai, vừa là "cò"
Trong khi những nút thắt trên chưa được tháo gỡ thì giữa tháng 10-2011, ông Lê Hải Phong, Giám đốc trung tâm, ký văn bản đề nghị các doanh nghiệp xe buýt góp ý dự thảo hợp đồng dịch vụ thực hiện đề án quảng cáo trên xe buýt. Theo đó, trung tâm (bên A) sẽ thực hiện mọi thủ tục xin phép và chịu các chi phí liên quan đến quảng cáo; được thực hiện, khai thác các chương trình quảng cáo; được yêu cầu doanh nghiệp có xe buýt (bên B) cung cấp xe hoặc ngưng quảng cáo để cổ động chính trị…
Với các quyền và nghĩa vụ nêu trên, có thể hiểu trung tâm sẽ vừa là “cai” quản lý số lượng, chủng loại xe tham gia cổ động chính trị, vừa là “cò” thực hiện quảng cáo. Trong khi về chức năng, trung tâm là cơ quan quản lý nhà nước, thay mặt Sở GTVT thực hiện quản lý hoạt động xe buýt ở TP chứ không phải là đơn vị kinh tế có chức năng, nhiệm vụ làm dịch vụ quảng cáo.
Theo ông Dương Hồng Thanh, Phó Giám đốc Sở GTVT, Sở đã nhận ra những điều không phù hợp pháp luật trong việc trung tâm tham gia làm dịch vụ quảng cáo. “Do đề án đang trong giai đoạn khởi đầu nên có thể tạm giao cho trung tâm làm đầu mối. Sau này, các hợp đồng quảng cáo phải được ký trực tiếp giữa đơn vị chuyên làm quảng cáo hoặc có sản phẩm cần quảng cáo với doanh nghiệp xe buýt thì mới phù hợp pháp luật” - ông Thanh nói.
Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng đề nghị: Với nguồn thu lên tới hàng trăm tỉ đồng/năm, việc quảng cáo trên xe buýt phải được tổ chức đấu thầu chứ không thể giao cho một đơn vị thực hiện. “Do Công ty Tầm Nhìn đã xây dựng đề án nên trước mắt có thể giao cho đơn vị này thực hiện luôn. Sau khi đề án hoàn chỉnh và đi vào triển khai thì phải tổ chức đấu thầu. Đơn vị trúng thầu sẽ hoàn trả chi phí nghiên cứu xây dựng đề án cho Công ty Tầm Nhìn theo đúng quy định” - ông Dương Hồng Thanh cho biết.
| Giá quảng cáo chỉ bằng 25%-30% Hà Nội Theo dự thảo hợp đồng dịch vụ do trung tâm đưa ra, đơn giá cho thuê xe buýt để quảng cáo ở TP.HCM (tùy theo số chỗ 40, 55 hoặc 80 chỗ) là 9,7; 11,1 và 13,9 triệu đồng/chiếc/năm. Trong khi đó, giá quảng cáo tương ứng tại Hà Nội là 40-48 triệu đồng/chiếc/năm. Như vậy mức thu được từ quảng cáo trên xe buýt ở TP.HCM chỉ bằng khoảng 25%-30% của Hà Nội. |
LƯU ĐỨC - HOÀNG TUYÊN
