Úc tuyên bố nước này chưa sẵn sàng đàm phán về việc Trung Quốc xin gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), trừ khi Bắc Kinh dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với hàng hóa xuất khẩu của Canberra, tờ South China Morning Post đưa tin.

CPTPP là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, được 11 quốc gia ký kết vào năm 2018 gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam.

Úc ra điều kiện tiên quyết để Trung Quốc gia nhập CPTPP - ảnh 1
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Thủ tướng Úc Scott Morrison. Ảnh: FACEBOOK

Trong một tuyên bố hôm 18-9, Bộ trưởng Thương mại Úc Dan Tehan cho biết Trung Quốc không thể gia nhập CPTPP cho đến khi Bắc Kinh thuyết phục được các thành viên rằng quốc gia này đã tuân thủ những hiệp định thương mại hiện có và các cam kết với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). 

“Các bên trong Hiệp định CPTPP cũng muốn có sự tin tưởng rằng một ứng viên nộp đơn gia nhập sẽ thực hiện các cam kết của hiệp định một cách thiện chí. Như chúng tôi đã truyền đạt với phía Trung Quốc, đây là những vấn đề quan trọng yêu cầu sự tham gia của các bộ trưởng” - ông Tehan nói.

Động thái trên của Úc diễn ra sau khi Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào ngày 16-9 thông báo Bắc Kinh đã chính thức gửi đơn gia nhập Hiệp định CPTPP đến Bộ trưởng Thương mại New Zealand Damien O'Connor. 

Mối quan hệ giữa Canberra và Bắc Kinh trở nên xấu đi kể từ khi Úc kêu gọi điều tra độc lập về nguồn gốc đại dịch COVID-19 hồi năm ngoái. Bắc Kinh áp các quy định nhắm tới một số hàng của Canberra than đá, tôm hùm và gỗ cũng như áp thuế chống bán phá giá đối với rượu vang và lúa mạch, khiến chúng không có khả năng cạnh tranh tại thị trường nội địa Trung Quốc.

Trong khi đó, Nhật, hiện là chủ tịch luân phiên CPTPP, cũng thể hiện lập trường thận trọng về khả năng Trung Quốc gia nhập hiệp định. Chánh văn phòng Nội các Nhật Katsunobu Kato nói rằng: “Chúng tôi phải đánh giá kỹ lưỡng xem Trung Quốc có sẵn sàng thực hiện các quy định tiêu chuẩn cao của CPTPP hay không”. 

Chuyên gia nói gì về việc gia nhập CPTPP của Trung Quốc?

Ông Scott Kennedy - Chủ tịch ủy thác kinh doanh và kinh tế Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nói rằng “nên xem xét một cách nghiêm túc đơn gia nhập của Trung Quốc”.

“Tôi rất mong chờ việc trở thành thành viên của Hiệp định CPTPP sẽ thúc đẩy Trung Quốc tự do hóa, giảm sự ưu đãi đối với các doanh nghiệp nhà nước, nâng cao tiêu chuẩn lao động và phát triển xanh, nhưng Trung Quốc đang đi theo hướng ngược lại và tư cách thành viên CPTPP sẽ không thay đổi điều đó” - ông Kennedy cho hay.

Bên cạnh đó, theo bà Shumi Akhtar - giáo sư trường ĐH Sydney cho rằng trừ khi Trung Quốc có thể tuân thủ tất cả các tiêu chuẩn đặt ra trong CPTPP, nếu không quốc gia này sẽ khó trở thành thành viên của hiệp định.

Trong khi đó, ông Wang Huiyao - chủ tịch của Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết các cuộc đàm phán về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP có thể là một quá trình lâu dài nhưng cần thiết đối với nước này.

“Trung Quốc đã dành 15 năm đàm phán để gia nhập WTO và trong quá trình đó, Trung Quốc đã có những thay đổi về ý tưởng và sự chuyển đổi theo các tiêu chuẩn của WTO” - ông Wang nói.