Ngày 9-6, Mỹ không kích trả đũa nhằm vào Iran sau khi Tổng thống Donald Trump cáo buộc Tehran bắn rơi một trực thăng Apache của quân đội Mỹ tại eo biển Hormuz. Động thái này đang làm dấy lên hoài nghi nghiêm trọng về triển vọng hòa bình giữa hai quốc gia.
Những đòn trả đũa Mỹ-Iran
"Họ đã bắn hạ một máy bay trực thăng của chúng tôi, và chúng tôi đang hành động đáp trả ngay vào lúc này. Tôi tin rằng biện pháp phản công phải thật mạnh mẽ, thật quyết liệt, và đó chính là những gì chúng tôi đang thực hiện" - ông Trump chia sẻ với đài ABC News.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết “các lực lượng của chúng tôi đã bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công tự vệ nhằm vào Iran”. Cơ quan này nói thêm rằng các đòn tấn công được thực hiện để đáp trả việc “một trực thăng Apache của Lục quân Mỹ bị bắn hạ”.
“Lực lượng CENTCOM đã tấn công các trạm phòng không, trạm kiểm soát mặt đất và các địa điểm đặt radar trinh sát của Iran gần eo biển Hormuz bằng hỏa lực chính xác từ máy bay chiến đấu của Không quân và Hải quân Mỹ” - thông báo của CENTCOM ghi rõ.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin đảo Qeshm thuộc eo biển Hormuz đã bị tấn công, đồng thời xác nhận một vụ nổ do trúng đạn pháo tại thị trấn Sirik. Theo hãng thông tấn Fars, nhiều tiếng nổ lớn cũng được ghi nhận ở khu vực phía đông tỉnh Hormozgan.
Trong khi đó, IRGC cho biết Iran đã dùng UAV tấn công trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Bahrain để đáp trả các hành động của Washington. Lực lượng này cũng tuyên bố đã mở 21 cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ Mỹ trong khu vực, bắn hạ một UAV MQ-9 trên bầu trời Jam và phóng tên lửa đạn đạo vào căn cứ Al Azraq của Mỹ ở Jordan.
Sau các đòn tấn công của Mỹ, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi đầu ngày 10-6 đăng tải thông điệp trên mạng xã hội X, cảnh báo Washington rời khỏi khu vực “nếu muốn được an toàn”.
“Bất chấp những thất bại trên chiến trường, Mỹ đã chọn cách thách thức ý chí của chúng tôi. Lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi sẽ không bỏ qua bất kỳ cuộc tấn công hay mối đe dọa nào” - ông Araghchi viết.
“Hãy rời khỏi khu vực của chúng tôi nếu muốn được an toàn. Lịch sử vùng Vịnh Ba Tư đã ghi lại nhiều chương về số phận bi thảm của những kẻ ngoại bang xâm nhập” - theo vị ngoại trưởng.
Trước đó, Tổng thống Trump cho biết 2 phi công Mỹ lái chiếc trực thăng bị bắn rơi không bị thương. Chia sẻ với tờ The Wall Street Journal, ông Trump cho rằng sự cố này "không phải là vấn đề quá lớn" và nhấn mạnh "phi công vẫn ổn".
Một quan chức Mỹ (không tiết lộ danh tính) nói với Reuters rằng chiếc Apache bị bắn rơi bằng một máy bay không người lái (UAV) tấn công tự sát của Iran.
Phần mình, Bộ Ngoại giao Iran thông tin với kênh Al Jazeera rằng chiếc trực thăng Apache của Mỹ rơi xuống khu vực eo biển Hormuz ngày 8-6 không phải là mục tiêu bị Iran cố ý tấn công. Iran khẳng định mình không đứng sau vụ việc, nhưng lưu ý rằng những sự cố như vậy có thể xảy ra một cách “vô tình” do tình hình căng thẳng trong khu vực.
Phó tổng thống JD Vance ngày 9-6 nói rằng Mỹ đang “rất gần” với một thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran. Theo ông, thỏa thuận có thể đạt được trong vài tuần hoặc vài tháng tới, khẳng định “hoàn toàn có thể” được hoàn tất trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Đàm phán có chệch đường ray?
Theo nhà báo Tohid Asadi của Al Jazeera, tình hình hiện nay đã leo thang nghiêm trọng, đặc biệt sau khi căng thẳng bùng phát trở lại lên mức chưa từng có vào ngày 9-6, sau một giai đoạn ngừng bắn ngắn ngủi.
Ông cho rằng diễn biến này làm giảm đáng kể triển vọng đạt được một giải pháp ngoại giao, nhất là khi Mỹ đã trực tiếp tham gia vào cuộc xung đột.
“Chúng ta đang đối mặt một tình hình hết sức nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục leo thang” - ông Asadi cảnh báo.
Theo tay bút Mohamed Vall của Al Jazeera, phía Mỹ cho biết chiến dịch quân sự của họ đã kết thúc hoặc đã hoàn thành mục tiêu đề ra. Phía Iran chưa đưa ra tuyên bố tương tự, nhưng theo đánh giá hiện nay, cả Washington và Tehran đều không mong muốn một cuộc chiến toàn diện mới bùng phát trong khu vực.
Ông Vall nhận định hai bên đang phát đi tín hiệu rằng các hành động đáp trả sẽ được thực hiện theo hướng “tương xứng”, thay vì tiếp tục leo thang không kiểm soát.
Vì vậy, nhiều khả năng các cuộc tấn công sẽ không tiếp diễn trong ngày, trừ khi Mỹ cho rằng đòn đáp trả mới nhất của Iran gây thiệt hại quá lớn và cần phải phản ứng thêm.
Theo tướng Mỹ Mark Kimmitt, các cuộc tấn công đáp trả qua lại và những phát ngôn cứng rắn gần đây khó có khả năng làm chệch hướng tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran.
“Tôi không cho rằng những lời lẽ cứng rắn có nhiều tác động đến việc ngoại giao có thành công hay không” - ông Kimmitt nói, cho biết vẫn tin vào tuyên bố của ông Trump rằng hai bên đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận.
“Chúng ta đều biết cách Iran đàm phán. Họ sẽ kéo dài tiến trình này lâu nhất có thể, tiếp tục tranh luận và yêu cầu thêm thời gian xem xét” - ông nhận định.
Dù vậy, ông Kimmitt cho rằng khó có khả năng Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận trong vài ngày tới. Theo ông, quá trình này sẽ còn cần thêm thời gian và điều quan trọng là cả hai chính phủ phải đủ kiên nhẫn để các cuộc đàm phán đi đến kết quả.
Ngoại trưởng Iran điện đàm với người đồng cấp Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ
Hãng thông tấn IRNA cho biết Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi đã có các cuộc điện đàm riêng với những người đồng cấp Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ vào đầu ngày 10-6.
Theo IRNA, các bên đã thảo luận về những diễn biến mới nhất trong khu vực sau các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các khu vực ở miền nam Iran.
Trong các cuộc trao đổi, ông Araghchi lên án hành động mà ông gọi là “sự gây hấn quân sự của Mỹ”, đồng thời cho rằng các cuộc không kích đã vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran.
Ngoại trưởng Iran cũng nhấn mạnh quyền tự vệ chính đáng của nước này và khẳng định các lực lượng vũ trang Iran đã triển khai các biện pháp đáp trả nhằm vào những bên mà Tehran coi là kẻ tấn công.
Các bên chưa lên tiếng về thông tin trên.
