Như đã đề cập trong bài trước, theo tiêu chuẩn do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) công bố, hệ thống đường thủy nội địa được chia thành bảy cấp. Tương ứng từng cấp là bản tiêu chuẩn cấp kỹ thuật, ví dụ sông (hay kênh) sâu bao nhiêu, rộng bao nhiêu mét… và cũng tương ứng từng cấp là quy định tải trọng tàu thuyền có thể đi qua.
Hầu hết cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị thừa hành được hỏi đều cho rằng đó là tải trọng tối đa mà người điều khiển tàu thuyền phải tuân theo khi ra vào các luồng, tuyến.
Phân cấp nhưng… tàu thuyền tự do qua lại
Ông Phạm Minh Nghĩa, Phó Cục trưởng Cục Đường thủy nội địa Việt Nam - đơn vị tham mưu cho Bộ GTVT và Bộ KH&CN để đưa ra các quy định trong Quyết định 3082, nói: Việc quy định tải trọng tối đa chỉ áp dụng khi các luồng, tuyến đang ở mực nước thấp (nước kiệt) chứ không phải áp dụng đối với mực nước cao. Vì vậy, khi thủy triều lên cao thì mọi tàu thuyền đều có quyền ra vào các luồng, tuyến.
Ông Phạm Ngọc Sang, Trưởng phòng Kỹ thuật, Chi cục Đường thủy nội địa miền Nam, cũng giải thích: Ngoài tải trọng tối đa thì trong Quyết định 3082 có ghi độ sâu của từng cấp sông cụ thể. Chẳng hạn ở phía Nam, các luồng cấp VI có độ sâu >1,3 m; cấp V có độ sâu >2,1 m; cấp IV có độ sâu >2,6 m… Ông Sang nói nếu hiểu theo chuyên ngành đường thủy, các độ sâu nêu trên ứng với mực nước thấp. Đặc thù sông ngòi phía Nam chịu ảnh hưởng chế độ bán nhật triều, mỗi ngày đều có hai con nước lên, xuống trung bình khoảng 2 m. Khi độ sâu của sông cấp VI là 1,3 m, triều dâng thêm 2 m thì mực nước cao 3,3 m. “Với độ sâu này, hầu như tất cả tàu thuyền đều lưu thông được” - ông Sang nói.
Kênh Chợ Gạo (Tiền Giang) chỉ là kênh cấp III nhưng thực tế các tàu thuyền có tải trọng từ 1.000 đến 1.500 tấn hiện vẫn thường qua lại an toàn. Ảnh: HÙNG ANH
Ông Sang cũng cho rằng nếu các đơn vị thừa hành cứ căn cứ vào bản phân cấp kỹ thuật để áp dụng tải trọng tối đa đó vào thực tế cho từng cấp sông thì rất khó chấp nhận với thực tiễn hoạt động của giao thông thủy lâu nay. Ông Sang dẫn chứng: Kênh Chợ Gạo (Tiền Giang) là một trong hai tuyến kênh chính nối TP.HCM với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, mỗi ngày có khoảng 1.500 lượt tàu thuyền vận chuyển hàng hóa đi qua. Lượng hàng lên đến 500.000 tấn/ngày. “Hiện kênh Chợ Gạo chỉ là kênh cấp III và đang đầu tư nâng cấp lên cấp I. Thực tế các tàu thuyền có tải trọng từ 1.000 đến 1.500 tấn hiện vẫn lưu thông qua lại hằng ngày và vẫn bảo đảm được an toàn. Nếu máy móc cho rằng kênh cấp III chỉ vận chuyển với tải trọng 300 tấn thì hàng hóa chỉ có nước chết đứng” - ông Sang phân tích.
Do đó, ông Nghĩa và ông Sang nhận định: Các cơ quan thừa hành đã hiểu nhầm về giới hạn tải trọng và độ sâu của các luồng, tuyến trong quy định này. Cách hiểu “các tàu thuyền có tải trọng lớn hơn lưu thông vào luồng, tuyến dành cho tàu thuyền có tải trọng thấp hơn là vi phạm” là sự nhầm lẫn tai hại, thậm chí vô tình làm cho ngành giao thông đường thủy nội địa bị “khai tử”.
“Đã quy định thì phải phạt”
Không đồng tình, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa TP.HCM, phản ứng: Trong Quyết định 3082 không hề có câu nào nói tải trọng và độ sâu đó chỉ áp dụng cho mực nước thấp. Từ khi ban hành quy định này đến nay cũng chẳng có văn bản nào hướng dẫn. “Vậy thì các cơ quan thừa hành phải căn vào quy định để xử lý. Do vậy, các cơ quan thừa hành căn cứ vào bản tiêu chuẩn để xử phạt các tàu thuyền lớn đi sai luồng, tuyến thì không thể nói là xử phạt sai. Ở góc độ chuyên môn, chúng tôi cũng có thể hiểu tải trọng, độ sâu đó áp dụng với mực nước thấp. Tuy nhiên, đó là cách hiểu theo lối suy diễn. Nếu có tai nạn xảy ra, các cơ quan thừa hành sẽ cãi nhau do mỗi người có một cách hiểu. Quy định đã được ban hành thì phải chặt chẽ” - ông Tuấn dứt khoát.
Trung tá Phan Văn Mẫn, Đội trưởng Đội CSGT số 2 - Phòng CSGT đường thủy (Công an TP.HCM), cũng cho rằng đã phân cấp tải trọng như thế thì quy định trên được hiểu là các phương tiện có tải trọng lớn hơn không được chạy vào các luồng có tải trọng nhỏ. Chẳng hạn, luồng sông rạch quy định dành cho tàu, thuyền dưới 10 tấn mà các tàu, thuyền từ 11 tấn trở lên chạy vào thì cảnh sát đường thủy phải phạt.
Đồng ý với quan điểm của CSGT đường thủy, ông Nguyễn Bật Hận, Phó Chánh thanh tra Sở GTVT TP, cũng cho rằng một khi có biển báo phân cấp các luồng, tuyến theo các cấp thì nếu tàu thuyền nào có tải trọng lớn hơn đi vào luồng nhỏ thì sẽ bị phạt vì đi sai tuyến. Ngay cả đơn vị cấp phép cho tàu thuyền lớn đi vào luồng nhỏ cũng bị phạt vì cấp phép sai. “Hiện TP.HCM chưa gắn các biển báo phân cấp. Nhưng khi gắn biển báo rồi thì chúng tôi sẽ áp dụng theo tải trọng tương ứng với từng cấp sông”.
Ông Lê Tiến Dũng, Trưởng phòng Kết cấu hạ tầng giao thông, Sở GTVT TP Cần Thơ, cho rằng việc đưa quy định phân cấp các luồng, tuyến như vậy là tốt cho cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, “nếu cho rằng quy định tải trọng chỉ là con số tham khảo hoặc tải trọng đó chỉ áp dụng khi nước kiệt thì đơn vị đưa ra quyết định phải có văn bản giải thích để các đơn vị thừa hành áp dụng”.
VĂN THUẬT
Bài cuối: Sẽ sửa quy định
Đại diện cơ quan tham mưu: Quyết định 3082 cần phải được điều chỉnh.
