Giữa vùng đất Cù Lao Dung (TP Cần Thơ) thường xuyên đối mặt xâm nhập mặn, một nông dân 51 tuổi lặng lẽ theo đuổi cách làm trái cây khác biệt: làm bài bản, truy xuất rõ ràng và hướng đến xuất khẩu.
Chủ vườn đó là ông Trần Văn Phục (xã Cù Lao Dung), người được bà con gọi vui là “kỹ sư chân đất”. Là nông dân chính hiệu, không qua trường lớp đào tạo chuyên ngành, ông Phục từng gây chú ý khi lai tạo thành công giống nhãn Ido chịu hạn mặn, kháng bệnh chổi rồng.
Khi thị trường thay đổi, người tiêu dùng chú trọng hơn đến yếu tố sức khỏe, ông Phục tiếp tục tìm hướng đi mới. Từ năm 2018, anh bắt đầu nghiên cứu cây mận với mong muốn tạo ra loại trái phù hợp cho người mắc bệnh tiểu đường. Từ gốc mận An Phước, sau nhiều năm tìm hiểu tài liệu và học hỏi thực tế, anh lai tạo thành công giống mận hồng.
Chưa dừng lại, anh tiếp tục cải tiến và đến năm 2023 cho ra đời mận hồng Sân Tiên, được đăng ký nhãn hiệu độc quyền.
Những ngày cận Tết, vườn mận hồng Sân Tiên rộng 50 ha tại ấp An Quới bước vào cao điểm thu hoạch. Từ sáng sớm, hàng chục nhân công tất bật cắt trái, phân loại, đóng gói để kịp giao cho khách tại Hà Nội và TP.HCM. Hiện anh đang thu hoạch khoảng 20 ha.
Mận hồng Sân Tiên có đặc tính giòn, đặc ruột, ngọt thanh, thơm nhẹ; độ ngọt cao gấp đôi mận An Phước. Giống này chịu hạn mặn tốt, có thể thích nghi với độ mặn lên đến 10 phần nghìn. Theo anh Phục, việc canh tác theo hướng hữu cơ giúp trái có màu đỏ đẹp, bảo quản lâu – tối đa 30 ngày trong kho mát và khoảng 4 ngày trong điều kiện tự nhiên, thuận lợi cho vận chuyển xa và định hướng xuất khẩu.
Quy trình chăm sóc được kiểm soát chặt chẽ. Từ khi xổ nhụy, trái được bao lưới, sau đó thay bằng bao giấy để hạn chế côn trùng, giúp trái lên màu đẹp. Mỗi bao trái đều được đánh số để quản lý sản lượng. Trước thu hoạch 5 ngày, mẫu mận được xét nghiệm dư lượng. Sau thu hoạch, sản phẩm dán mã QR truy xuất nguồn gốc, thể hiện thông tin vườn trồng, quy trình sản xuất và lô hàng.
Toàn bộ vườn mận được quản lý số hóa. Ngay từ khi bao trái, dữ liệu đã được nhập vào hệ thống, giúp dự báo sản lượng trước khoảng 30 ngày. Nhờ đó, chủ vườn chủ động chào hàng, giao hàng, không phụ thuộc thương lái. Theo anh Phục, đây là điều kiện bắt buộc nếu muốn đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử.
Chi phí đầu tư khoảng 400 triệu đồng mỗi ha. Sau khoảng 3 năm, vườn cho trái ổn định, lợi nhuận có thể đạt khoảng 2 tỉ đồng mỗi ha một năm. Trung bình 1.000 m² đạt khoảng 4 tấn, song anh chỉ giữ lại khoảng 2 tấn đạt chuẩn, tương đương 20 tấn mỗi ha. Trái lớn nhất nặng khoảng 250 gram, giá 230.000 đồng/kg; loại 150 gram có giá 150.000–160.000 đồng/kg. Những vụ đầu, sản lượng chưa đủ cung ứng thị trường, chủ yếu tiêu thụ qua các cửa hàng trái cây cao cấp tại Hà Nội và TP.HCM.
Hiện anh Phục đang xúc tiến chào hàng sang Anh, Pháp, Hàn Quốc và Trung Đông. Nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, dự kiến sẽ xuất khẩu trước sang Anh bằng đường hàng không.
Song song sản xuất, anh thử nghiệm mô hình nhà màng trên diện tích 1.000 m² để kiểm soát mưa, độ ẩm và chất lượng trái. Nếu hiệu quả, mô hình sẽ được nhân rộng, dù chi phí đầu tư khoảng 4 tỉ đồng mỗi ha. Để ứng phó xâm nhập mặn, anh dành 20–30% diện tích đào hồ trữ nước ngọt, kết hợp nuôi cá và phát triển du lịch nông nghiệp.
Từ nhãn Ido chịu hạn đến mận hồng Sân Tiên, hành trình của người nông dân Cù Lao Dung cho thấy cách làm nông nghiệp không dừng ở trồng trọt, mà tiến dần đến sản xuất – truy xuất – tiêu thụ khép kín. “Nhu cầu nông sản sạch rất lớn, nếu làm đúng chuẩn, giá trị sẽ tăng lên nhiều lần”, anh Phục nói.
