Mở cửa eo biển Hormuz là một điều khoản quan trọng của thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ với Iran.
Theo hãng thông tấn Tasnim (Iran) ngày 8-4, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz trong thời gian 2 tuần này chỉ có thể thực hiện được sau khi phối hợp với Lực lượng vũ trang Iran.
"Trong thời gian hai tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ khả thi thông qua sự phối hợp với Lực lượng vũ trang Iran và với sự cân nhắc thích đáng về các hạn chế kỹ thuật” – Tasnim dẫn lời Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi.
Trong bản đề xuất 10 điểm của Iran gửi Mỹ mà Tasnim dẫn lại cũng có điều khoản Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz.
Ngày 7-4, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc Quốc hội Iran – ông Ebrahim Rezaei thông báo về việc phê duyệt một phần của một nghi định thư, theo đó Iran dự định thực hiện các thỏa thuận và chế độ mới để kiểm soát eo biển Hormuz.
Ông Rezaei cho biết Ủy ban đã họp thảo luận về kế hoạch hành động chiến lược nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz và Vịnh Ba Tư, trong đó một số phần của đề xuất cũng đã được thảo luận và thông qua.
Ông nói thêm rằng đề xuất này được xây dựng nhằm khẳng định chủ quyền của Cộng hòa Hồi giáo Iran và thiết lập các thỏa thuận và chế độ mới cho eo biển Hormuz. Sau khi quá trình xem xét hoàn tất tại cấp Ủy ban, báo cáo sẽ được gửi đến Quốc hội để xem xét thêm. Người phát ngôn cho biết thêm rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran quyết tâm quản lý và kiểm soát một cách thông minh eo biển Hormuz, đồng thời cho biết luật pháp đang được xây dựng để thiết lập khuôn khổ xác định chế độ mới tại eo biển này.
Trước đó, ngày 2-4, Tasnim dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết Iran và Oman đang nỗ lực thiết lập một nghị định thư chung để đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz trong thời kỳ hậu chiến. Ông Gharibabadi nói điều này khi trả lời phỏng vấn hãng tin Sputnik tuần trước.
Theo ông Gharibabadi, trong điều kiện không có chiến tranh, Iran và Oman, với tư cách là hai quốc gia ven biển, cam kết đảm bảo an toàn và an ninh hàng hải thông qua các nỗ lực phối hợp. Tất cả các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đều phải phối hợp trước với chính quyền Iran và Oman để xin các giấy phép cần thiết nhằm đảm bảo an toàn và an ninh.
Ông Gharibabadi cho biết rằng Iran và Oman sẽ gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc đảm bảo an toàn cho việc đi lại và hiện đang soạn thảo một nghị định thư để điều chỉnh hoạt động hàng hải trong eo biển Hormuz trong thời bình. Theo ông Gharibabadi, nghị định thư này không nhằm mục đích hạn chế mà là một cơ chế để tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển an toàn và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho các tàu thuyền.
Theo ông Gharibabadi, quá trình soạn thảo nghị định thư đang ở giai đoạn cuối, sau khi hoàn tất nội bộ Iran sẽ bắt đầu đàm phán chính thức với Oman để hoàn thiện một nghị định thư chung về việc đi lại trên biển qua tuyến đường thủy chiến lược này.
Chưa có ý kiến từ phía Oman về thông tin này.
Trong khi đó, kênh Channel News Asia dẫn các nguồn tin truyền thông Mỹ rằng Iran sẽ áp mức phí 2 triệu USD đối với mỗi tàu đi qua eo biển Hormuz và chia sẻ khoản phí này với Oman. Iran sẽ sử dụng nguồn thu từ eo biển Hormuz cho công tác tái thiết đất nước, thay cho chi phí bồi thường thiệt hại. Chưa rõ Oman sẽ dùng khoản tiền này vào việc gì. Đài CNN cho biết đã liên hệ với Bộ Ngoại giao Oman để xin bình luận liên quan thông tin này song chưa được phản hồi.
