Sáng 10-4, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Phát biểu tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Quốc hội đang xem xét ban hành nghị quyết để Chính phủ tổ chức thực hiện, nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây là mục tiêu lớn, đầy thách thức, đòi hỏi sự thống nhất cao về nhận thức, tư duy và hành động trong toàn hệ thống chính trị.
Theo Thủ tướng, trong các kết luận của Trung ương cũng như báo cáo Chính phủ trình Quốc hội, điểm cốt lõi là phải tạo được sự đồng thuận từ Trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý đến cộng đồng doanh nghiệp và người dân. “Thách thức rất lớn nhưng yêu cầu đặt ra là phải quyết tâm. Nếu có sự đồng hành, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để đạt mục tiêu” - Thủ tướng nói.
Để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra, Chính phủ đã xây dựng kế hoạch chi tiết cho năm 2026 và cả giai đoạn năm năm, với các chỉ tiêu cụ thể theo từng ngành, lĩnh vực và địa phương. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không chỉ là đặt ra mục tiêu mà là tìm ra giải pháp hiệu quả để thực hiện.
Nâng cấp con đường thể chế
Thủ tướng nhấn mạnh ba đột phá chiến lược đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng, trong đó thể chế tiếp tục giữ vai trò “mở đường”.
“Thể chế giống như con đường. Vẫn chiếc xe đó, nhưng nếu con đường được nâng cấp, đồng bộ, chất lượng cao thì tốc độ di chuyển sẽ nhanh hơn” - ông ví von.
Từ góc độ này, năm 2026 được xác định là năm bản lề để xử lý hàng loạt vấn đề về thể chế. Chính phủ sẽ tổng rà soát hệ thống pháp luật, xây dựng chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tháo gỡ các vướng mắc trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo kế hoạch, trong quý II này, Chính phủ sẽ hoàn tất việc xử lý các bất cập, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, hiệu quả.
Cùng với đó, năm 2026 cũng được xác định là năm “hướng về cơ sở” với trọng tâm là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ - lực lượng trực tiếp triển khai chính sách, phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Thủ tướng đưa ra một cách tiếp cận linh hoạt về xây dựng thể chế. Ông cho rằng mỗi địa phương có đặc điểm riêng, giống như mỗi người có “kích cỡ áo” khác nhau. Vì vậy, không thể áp dụng một khuôn khổ pháp lý cứng nhắc cho tất cả.
“Quy định phù hợp với Hà Nội hay TP.HCM chưa chắc đã phù hợp với các tỉnh miền núi. Cần có khung pháp lý linh hoạt, địa phương nào đủ điều kiện thì áp dụng cơ chế tương ứng nhưng vẫn bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật” - Thủ tướng nhấn mạnh.
Từ thực tiễn triển khai, Chính phủ sẽ đánh giá lại các cơ chế, chính sách đặc thù đã áp dụng thời gian qua. Những chính sách hiệu quả, được thực tiễn chứng minh là đúng sẽ được nghiên cứu nhân rộng trên phạm vi toàn quốc, tránh tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất.
Bên cạnh đó, cải cách hành chính tiếp tục là một trụ cột quan trọng đi cùng với hoàn thiện thể chế. Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp phối hợp các bộ, ngành tổng rà soát toàn bộ thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh... với mục tiêu cắt giảm mạnh thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Dự kiến trước 15-4, phương án cắt giảm sẽ được trình, tạo điều kiện để triển khai ngay trong thực tế.
Theo Thủ tướng, đây là giải pháp có thể mang lại hiệu quả nhanh chóng, góp phần giảm gánh nặng chi phí, tăng niềm tin vào chính sách và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Không chỉ dừng ở thể chế, Thủ tướng cũng đề cập đến việc xử lý các “điểm nghẽn” nguồn lực, đặc biệt là các dự án tồn đọng kéo dài. “Hàng nghìn dự án đất đai và nguồn vốn đã đầu tư đang nằm chờ. Nếu khơi thông được, đây sẽ là nguồn lực rất lớn cho tăng trưởng” - Thủ tướng nói.
Liên quan đến lĩnh vực năng lượng, Thủ tướng cho biết Bộ Công Thương đang chỉ đạo các đơn vị liên quan, trong đó có Tập đoàn Điện lực Việt Nam, phối hợp tháo gỡ khó khăn cho các dự án năng lượng tái tạo, sớm đưa vào vận hành, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.
Tăng trưởng nhưng phải giữ ổn định kinh tế vĩ mô
Một nội dung quan trọng được nhiều đại biểu quan tâm là vấn đề nguồn lực cho tăng trưởng. Theo Thủ tướng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhu cầu về vốn đầu tư là rất lớn.
Dự kiến trong nhiệm kỳ này, tổng vốn đầu tư toàn xã hội sẽ đạt khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, tương đương 40% GDP, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 33% GDP của nhiệm kỳ trước. Riêng đầu tư công dự kiến trên 8 triệu tỉ đồng, tăng mạnh so với 2,87 triệu tỉ đồng trước đây.
Những con số này cho thấy áp lực huy động nguồn lực là rất lớn. Vì vậy, bên cạnh đầu tư công, cần phải huy động hiệu quả các nguồn lực từ khu vực tư nhân trong nước và vốn đầu tư nước ngoài. Thủ tướng nhấn mạnh để làm được điều này, điều kiện tiên quyết là phải có hành lang pháp lý minh bạch, ổn định và đủ sức hấp dẫn. Nếu không tạo được môi trường đầu tư thuận lợi, khó có thể thu hút được nguồn lực cần thiết cho phát triển.
Bên cạnh các động lực mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thủ tướng cho rằng trong ngắn hạn vẫn cần phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu, thương mại, dịch vụ.
Một đột phá quan trọng khác là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Chính phủ đã giao Bộ GD&ĐT cùng Bộ KH&CN xây dựng các chương trình đào tạo mới, gắn với nhu cầu thực tiễn, tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Mục tiêu là tạo ra lực lượng lao động có trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, kinh tế tri thức trong giai đoạn phát triển mới.
Tuy nhiên, dù đặt mục tiêu tăng trưởng cao, Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của Chính phủ là phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. “Muốn nâng tầm ngôi nhà thì trước hết nền móng phải vững chắc” - ông nói.
Do đó, tăng trưởng không thể đánh đổi bằng bất ổn vĩ mô, bởi cái giá phải trả sẽ rất lớn và ảnh hưởng lâu dài đến nền kinh tế. “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng nóng, tăng trưởng cao bằng mọi giá mà bỏ qua ổn định vĩ mô” - Thủ tướng khẳng định.
Để bảo đảm ổn định, Chính phủ thường xuyên chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ trong điều hành chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý thị trường. Đặc biệt, các cơ quan như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương được yêu cầu theo dõi sát diễn biến trong và ngoài nước để kịp thời điều chỉnh chính sách.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc điều tiết thị trường xăng dầu, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và lãi suất được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giảm thiểu tác động từ các biến động bên ngoài. Ngoài ra, Chính phủ cũng chú trọng xây dựng dự trữ quốc gia đối với các mặt hàng thiết yếu, không chỉ riêng xăng dầu, nhằm tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc.
Trong lĩnh vực năng lượng, định hướng phát triển các nhà máy điện mới đi kèm với yêu cầu áp dụng công nghệ hiện đại, bảo đảm tiêu chuẩn môi trường, hướng tới phát triển bền vững.
Kết thúc phát biểu, Thủ tướng nhấn mạnh năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm bản lề để tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Những quyết sách trong năm này sẽ có tác động lâu dài đến quỹ đạo phát triển của nền kinh tế.
“Chúng ta phải vừa tăng tốc, vừa giữ chắc tay lái. Chỉ khi bảo đảm ổn định vĩ mô, nâng cao chất lượng thể chế và sử dụng hiệu quả nguồn lực, mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững mới có thể trở thành hiện thực” - Thủ tướng nêu rõ.
