Sáng 14-5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì lễ đón Tổng thống Mỹ Donald Trump với nghi thức long trọng khi hai bên gặp nhau tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh.
Hai nhà lãnh đạo đã có cái bắt tay kéo dài. Sau đó, ông Trump được chào đón bằng 21 phát đại bác danh dự. Ông Tập và ông Trump tiếp tục duyệt đội danh dự, theo dõi màn trình diễn của ban nhạc quân đội và chứng kiến cuộc diễu binh của các lực lượng vũ trang.
Sau hoạt động chào đón trọng thể, lãnh đạo của hai cường quốc hàng đầu thế giới đã có cuộc hội đàm kéo dài khoảng 2 giờ 15 phút tại Đại lễ đường Nhân dân, theo đài truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV.
Quan hệ Mỹ - Trung và Bẫy Thucydides
Mở đầu bài phát biểu, ông Tập cho rằng thế giới đang thay đổi với tốc độ nhanh chưa từng có trong thế kỷ qua, trong khi tình hình quốc tế ngày càng biến động và khó lường. Nhà lãnh đạo Trung Quốc đặt câu hỏi rằng liệu Washington và Bắc Kinh có thể tránh được Bẫy Thucydides - mô hình lịch sử mà trong đó một cường quốc đang trỗi dậy và một cường quốc đã xác lập vị thế sẽ trượt vào xung đột - hay không.
“Liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua ‘Bẫy Thucydides’ và xây dựng một mô hình mới về quan hệ giữa các cường quốc hay không? Liệu chúng ta có thể cùng nhau ứng phó các thách thức toàn cầu và mang lại sự ổn định lớn hơn cho thế giới hay không? Liệu chúng ta có thể cùng nhau xây dựng tương lai tươi sáng cho quan hệ song phương vì lợi ích của nhân dân hai nước và tương lai của nhân loại hay không? Đây là những câu hỏi có ý nghĩa sống còn đối với lịch sử, đối với thế giới và đối với nhân dân” - ông Tập nói, được ghi trong bản tường thuật của hãng thông tấn Tân Hoa Xã.
“Tôi mong được hợp tác cùng ngài để xác định phương hướng và lèo lái con tàu khổng lồ quan hệ Trung - Mỹ, nhằm biến năm 2026 thành một dấu mốc lịch sử, mở ra chương mới cho quan hệ Trung - Mỹ” - ông Tập nói thêm.
Theo nhà lãnh đạo Trung Quốc, hai bên đã nhất trí hướng tới xây dựng quan hệ song phương mang tính ổn định chiến lược.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Trung Quốc cho rằng việc duy trì hòa bình và ổn định tại eo biển Đài Loan là mẫu số chung lớn nhất giữa Trung Quốc và Mỹ. Ông Tập nói với ông Trump rằng nếu được xử lý đúng đắn, quan hệ song phương sẽ duy trì được sự ổn định tổng thể.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc sau đó ra tuyên bố cho biết hai nhà lãnh đạo cũng đã thảo luận về cuộc chiến ở Trung Đông, xung đột Ukraine và các vấn đề trên bán đảo Triều Tiên.
Về phía Mỹ, chiều 14-5, Nhà Trắng công bố bản tường thuật cuộc hội đàm giữa ông Trump và ông Tập. “Tổng thống Trump đã có cuộc gặp tốt đẹp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình” - đài CNBC dẫn lời một quan chức Nhà Trắng.
“‘Hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường hợp tác kinh tế, bao gồm mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ và tăng đầu tư của Trung Quốc vào các ngành công nghiệp của chúng tôi. Lãnh đạo của nhiều công ty lớn nhất nước Mỹ cũng tham gia một phần cuộc họp” - vị quan chức nói.
“‘Hai bên nhất trí rằng eo biển Hormuz phải luôn mở để bảo đảm dòng chảy năng lượng tự do. Chủ tịch Tập cũng khẳng định rõ sự phản đối của Trung Quốc đối với việc quân sự hóa eo biển này và mọi nỗ lực áp phí lưu thông. Ông cũng bày tỏ quan tâm tới việc mua thêm dầu mỏ của Mỹ nhằm giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào eo biển này trong tương lai. Hai nước cũng nhất trí rằng Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân” - quan chức nói thêm.
Cũng theo quan chức này, ông Trump và ông Tập “nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục thúc đẩy tiến triển trong việc chấm dứt dòng chảy các tiền chất fentanyl vào Mỹ, cũng như tăng cường nhập khẩu nông sản Mỹ của Trung Quốc”.
Thấy gì từ ngày đầu chuyến thăm?
Truyền thông hai nước và quốc tế cũng như giới quan sát đã chỉ ra những tín hiệu tích cực trong quan hệ Mỹ-Trung nhìn từ ngày đầu tiên của chuyến thăm.
Theo đài ABC News và tờ South China Morning Post, trong dấu hiệu cho thấy sự coi trọng đặc biệt, Chủ tịch Tập đã tháp tùng Tổng thống Trump tới tham quan Thiên Đàn. Chuyến thăm Thiên Đàn diễn ra sau cuộc hội đàm song phương và cho thấy mối quan hệ giữa hai nước, cũng như chính sự kiện này, có ý nghĩa rất quan trọng đối với ông Tập và Trung Quốc.
Hai nhà lãnh đạo dường như đang tận dụng cơ hội để ổn định quan hệ, và những hình ảnh từ chuyến tham quan Thiên Đàn cho thấy ngày làm việc diễn ra tương đối suôn sẻ.
Nhà lãnh đạo Mỹ dường như ấn tượng trước màn tiếp đón này khi gặp ông Tập bằng cái bắt tay kéo dài cùng vài câu trò chuyện ngắn, trước khi cùng chụp ảnh.
Hợp tác kinh tế cũng là một điểm nổi bật trong cuộc gặp song phương. Những phát biểu mở đầu của ông Trump cho thấy mục tiêu trọng tâm trong chuyến thăm lần này có thể tập trung chủ yếu vào thương mại. Vị tổng thống nhấn mạnh rằng ông đã đưa tới Bắc Kinh “phái đoàn doanh nghiệp tốt nhất” của Mỹ.
“Chúng tôi đã mời 30 người đứng đầu thế giới. Tất cả đều đồng ý. Tôi không muốn người đứng thứ hai hay thứ ba trong công ty, tôi chỉ muốn người đứng đầu, và hôm nay họ có mặt ở đây để bày tỏ sự tôn trọng với ngài và với Trung Quốc” - ông Trump nói.
Việc lựa chọn các giám đốc điều hành đi cùng ông Trump được đánh giá là đáng chú ý vì họ đại diện cho những công ty đang tìm cách giải quyết các vấn đề kinh doanh với Trung Quốc, đặc biệt là Nvidia. Theo các quan chức Mỹ được Reuters dẫn lời, công ty này gặp khó khăn trong việc xin giấy phép quản lý để bán dòng chip trí tuệ nhân tạo H200 tại Trung Quốc.
Ông Tập đã gặp phái đoàn doanh nghiệp Mỹ sau cuộc hội đàm với ông Trump. Nhà lãnh đạo Trung Quốc nói rằng các công ty Mỹ đã tham gia sâu vào tiến trình cải cách và “mở cửa” của Trung Quốc, theo Tân Hoa Xã.
“Chính sách mở cửa của Trung Quốc sẽ ngày càng được mở rộng hơn nữa” - ông Tập nói, đồng thời cho biết Trung Quốc hoan nghênh việc tăng cường hợp tác cùng có lợi với Mỹ. Ông cũng nói mình tin rằng các công ty Mỹ sẽ có triển vọng rộng lớn hơn tại Trung Quốc.
Theo Tân Hoa Xã, trong các cuộc trao đổi kín, ông Tập cho biết các cuộc đàm phán giữa nhóm kinh tế và thương mại hai nước hôm 13-5 đã đạt được “kết quả nhìn chung cân bằng và tích cực”.
Theo giới quan sát, cả hai bên đều muốn duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được hồi tháng 10-2025 khi ông Trump đình chỉ các mức thuế ba chữ số đối với hàng hóa Trung Quốc, còn ông Tập từ bỏ khả năng siết nguồn cung đất hiếm toàn cầu - nguyên liệu quan trọng để sản xuất từ xe điện tới vũ khí.
Ngay trong lúc hai nhà lãnh đạo gặp nhau hôm nay, Trung Quốc đã gia hạn giấy phép xuất khẩu cho hàng trăm nhà máy chế biến thịt bò của Mỹ, mở đường cho việc tăng xuất khẩu thịt bò Mỹ sang Trung Quốc.
Các chuyên gia nhận định rằng những phát biểu của ông Tập về thương mại được đánh giá có ý nghĩa quan trọng và chắc chắn là điều các “ông lớn” doanh nghiệp trong phòng muốn nghe.
Ông Trump và ông Tập sẽ còn gặp nhau ít nhất 2 lần trong năm nay
Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập có thể còn gặp nhau ít nhất hai lần nữa trong năm 2026 tại Hội nghị không chính thức các nhà lãnh đạo APEC (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương) ở Thâm Quyến, Trung Quốc vào tháng 11 và Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại TP Miami (Mỹ) vào tháng 12.
“Nguyên thủ hai nước đã nhất trí ủng hộ lẫn nhau trong việc tổ chức thành công Hội nghị không chính thức các nhà lãnh đạo APEC năm nay và Hội nghị Thượng đỉnh G20” - theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc.
Theo kênh Al Jazeera, sẽ là điều chưa từng có tiền lệ nếu một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc hai lần trong cùng một năm, đề cập thượng đỉnh APEC.
