Ngày 15-3, tại phiên họp thứ 21, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) đã xem xét, cho ý kiến về nhiều dự án luật, trong đó đáng chú ý là dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi).
 |
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nêu ý kiến tại cuộc họp. Ảnh: PHẠM THẮNG |
Lo quy định về “chỉ định thầu” bị lạm dụng
Theo đó, trong bối cảnh hiện nay khi tình trạng thiếu thuốc, hóa chất xét nghiệm, vật tư y tế đang diễn ra tại nhiều bệnh viện, gồm cả các bệnh viện tuyến cuối thì một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của dự án luật này là quy định về đấu thầu thuốc, vật tư y tế.
Cụ thể, Điều 23 dự thảo luật quy định cho phép chỉ định thầu đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, phi tư vấn, thuốc, hóa chất, phương tiện, trang thiết bị y tế, xây lắp phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh, cấp cứu người bệnh cần triển khai ngay để tránh gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe của người dân.
Ngoài ra, Điều 28 về hình thức đàm phán giá được quy định áp dụng riêng đối với các gói thầu mua biệt dược gốc, sinh phẩm tham chiếu; thuốc, dược liệu chỉ có 1-2 nhà sản xuất và trường hợp đặc thù khác.
Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Phú Cường cho hay quá trình thảo luận, nhiều ý kiến cho rằng dự thảo luật bổ sung nhiều trường hợp chỉ định thầu, giảm trường hợp đấu thầu là không phù hợp. Về lâu dài sẽ không tạo ra tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch của thị trường, tiềm ẩn nhiều rủi ro, dễ xảy ra tiêu cực.
“Cần quy định chặt chẽ, chỉ áp dụng chỉ định thầu trong trường hợp thật sự cần thiết, cấp bách và quy định tiêu chí cụ thể, tránh lạm dụng” - cơ quan thẩm tra dự án luật nêu quan điểm.
Phát biểu sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Nguyễn Thúy Anh cũng băn khoăn quy định chỉ định thầu với gói thầu phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh, cấp cứu người bệnh cần triển khai ngay có thể bị lạm dụng trong thực tế.
Để bảo vệ người quyết định gói thầu, phòng ngừa lạm dụng và đạt mục tiêu phòng, chống dịch cấp bách, bà Thúy Anh đề nghị nghiên cứu giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện về dịch bệnh, yêu cầu về giá tối thiểu và tham khảo cũng như thành phần tham gia, trong đó nên có đại diện của cơ quan bảo vệ pháp luật.
Cần quy định chặt chẽ, chỉ áp dụng chỉ định thầu trong trường hợp thật sự cần thiết, cấp bách và quy định tiêu chí cụ thể, tránh lạm dụng.
Rà soát kỹ, tránh luật ban hành lại than “vướng”
Nêu ý kiến, Chủ tịch QH Vương Đình Huệ cho rằng việc mua vaccine phòng dịch COVID-19 vừa qua là trường hợp “đặc biệt của đặc biệt”. Do vậy, ông đề nghị dự thảo luật phải quy định thế nào để sau này Chính phủ và Thủ tướng vận hành được, không phải ban hành nghị quyết như với trường hợp mua vaccine phòng dịch COVID-19.
Người đứng đầu QH cũng lưu ý việc đàm phán giá và đấu thầu đối với biệt dược cần được quy định cụ thể. Theo đó, trường hợp nào đàm phán giá, trường hợp nào đấu thầu phải được quy định rõ hoặc giao Chính phủ hướng dẫn để thực hiện, nếu không sẽ rất khó.
“Chúng ta cứ lẩn tránh, nói là biệt dược nên toàn lao vào đàm phán giá chứ không đấu thầu, mà thực tế đấu thầu rất hiệu quả” - Chủ tịch QH nói và cho rằng biệt dược là chỉ có một loại mà chỉ có một nhà đầu tư, trường hợp này phải đàm phán. Còn nếu có hai nhà sản xuất hoặc có thuốc thay thế thì không nên đàm phán giá mà phải đấu thầu.
Liên quan đến các quy định về trang thiết bị, vật tư y tế trong dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), Chủ tịch QH đề nghị Bộ Y tế phối hợp với cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra rà soát kỹ. Tránh trường hợp bắt đầu bấm nút ban hành rồi lại bảo phần này vướng mắc trong ngành nên không thực hiện. “Lúc đó sẽ là lỗi và trách nhiệm của các đồng chí” - Chủ tịch QH nhấn mạnh.•
 |
Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận báo cáo tại phiên họp. Ảnh: PHẠM THẮNG |
Bất cập do chính quy định của... Bộ Y tế?
Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận cho rằng quy định chỉ định thầu như Điều 23 dự thảo là cần thiết. Trước băn khoăn khi thực hiện điều này có thể dẫn đến tình trạng lạm dụng, ông Luận cho rằng khi mua các vật tư, trang thiết bị, thuốc hoặc hóa chất để phòng, chống dịch đều có các điều kiện cụ thể, không phải lúc nào cũng mua.
Với việc mua vaccine, dự thảo quy định chỉ định thầu trong trường hợp gói thầu phải thực hiện ngay để khắc phục các hậu quả do sự cố bất khả kháng. “Việc mua vaccine ở tình huống này có thể chỉ định thầu được” - ông Luận khẳng định.
Liên quan đến việc đàm phán giá, thứ trưởng Bộ Y tế cho hay ngoài biệt dược là thuốc chỉ có một nhà sản xuất còn có sinh phẩm tham chiếu hoặc thuốc có từ một đến hai nhà sản xuất vì không đủ ba nhà sản xuất để đấu thầu.
“Quá trình đàm phán giá, quy trình, thủ tục cũng rất phức tạp, phải có hội đồng đàm phán và lại có hội đồng về thẩm định chuyện đàm phán, chứ bây giờ một hoặc hai nhà sản xuất thì cũng không cần phải mang ra đấu thầu” - ông Luận nói và cho rằng quy định về đàm phán giá như dự thảo là phù hợp.
Ông Luận thông tin thêm: Bộ Y tế đang quản lý khoảng 500 mặt hàng thuộc diện mua thuốc tập trung, với một khối lượng đấy thì rất nhiều, rất vất vả.
Đại diện cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng thừa nhận đấu thầu trong lĩnh vực y tế có nhiều vấn đề bất cập. Tuy nhiên, ông Dũng cho rằng “nói đi cũng phải nói lại”, những bất cập hiện nay là do quá trình tổ chức thực hiện không tốt, có vấn đề. Cạnh đó, các vướng mắc chủ yếu nằm ở nghị định, thông tư của chính Bộ Y tế, Bộ Tài chính.
Theo ông Dũng, vừa qua chúng ta phải giải quyết từng việc bằng các nghị quyết. “Rất phức tạp, rất mất công mà không đáp ứng được, ai cũng sợ. Lần này, chúng ta đã xử lý bằng các văn bản và cuối cùng luật hóa những quy định này” - ông Dũng nói và cho hay Bộ KH&ĐT sẽ cùng Ủy ban Tài chính - Ngân sách và Bộ Y tế tiếp tục rà soát để “tất cả mắc mớ phải được giải quyết hết”.
