Ngày 4-3, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết một tiêm kích F-35I của Không quân nước này đã bắn hạ một máy bay Yak-130 của Iran trên không phận thủ đô Tehran, tờ The Times of Israel đưa tin.
Đây là sự kiện đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử một chiếc F-35 bắn hạ máy bay có người lái.
Trong một đoạn ghi âm liên lạc vô tuyến do quân đội Israel công bố, Tư lệnh Không quân Israel - Thiếu tướng Tomer Bar đã nói với phi công lái chiếc F-35I rằng hành động của anh mang tính "lịch sử".
"Pha đánh chặn lịch sử trên bầu trời Tehran là minh chứng cho sức mạnh của lực lượng không quân cũng như sự quyết đoán của cá nhân anh. Nhiệm vụ tiếp theo đang chờ đợi anh" - Tướng Bar nhấn mạnh.
Trả lời báo chí, chỉ huy Căn cứ Không quân Nevatim - nơi đồn trú của phi đội F-35 - cho biết: "Chúng tôi đã nhận diện máy bay đối phương, khóa mục tiêu và phóng [tên lửa]".
"Máy bay Iran đã gây nguy hiểm cho phi cơ của chúng tôi. Nó có thể đã bắn trúng máy bay của chúng ta, vì vậy chúng tôi đã bắn hạ nó" - Chuẩn tướng "Daled" - người chỉ được tiết lộ cấp bậc và chữ cái đầu của tên trong tiếng Hebrew - cho hay.
Vị chỉ huy căn cứ không quân này thông tin thêm rằng chiếc F-35 đã khai hỏa tên lửa ngay khi đang trong quá trình nhắm mục tiêu vào các cơ sở của Iran tại Tehran. Ông khẳng định F-35 "biết cách thực hiện nhiệm vụ này một cách rất nhanh chóng và chính xác".
Cũng theo vị chỉ huy, phi công bắn hạ máy bay Iran là một sĩ quan trẻ có tuổi quân chưa lâu trong lực lượng, mặc dù đây không phải là chuyến bay xuất kích đầu tiên của anh tại không phận Iran.
"Không quân Iran hiểu rằng họ đang yếu thế hơn và phải đối mặt mối đe dọa lớn. Mặc dù vậy, họ vẫn đang cố gắng sử dụng những năng lực còn sót lại để thực hiện các nhiệm vụ nhằm cản trở chúng tôi. Đó là tình huống dẫn đến vụ bắn hạ vừa qua" - chỉ huy căn cứ Nevatim nhận định.
Nhiều đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội được cho là ghi lại cảnh chiếc máy bay này rơi xuống khu vực dãy núi Lavasan, ngay phía bắc Tehran. Tuy nhiên, tính xác thực của các đoạn video này hiện chưa thể được kiểm chứng độc lập ngay lập tức. Iran cũng chưa lên tiếng về thông tin trên.
Dự kiến, Không quân Israel sẽ vẽ "biểu tượng chiến thắng" lên chiếc F-35I. Đây là một hình dán nhỏ ở hông máy bay nhằm ghi nhận chiến công của cả phi công và chiếc tiêm kích.
Nhiều đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội được cho là ghi lại cảnh chiếc máy bay này rơi xuống khu vực dãy núi Lavasan, ngay phía bắc Tehran. Tuy nhiên, tính xác thực của các đoạn video này hiện chưa thể được
Về chiếc máy bay Iran, Yak-130 là loại máy bay huấn luyện phản lực kiêm chiến đấu cơ hạng nhẹ, ban đầu do nhà sản xuất máy bay Yakovlev của Nga và hãng Aermacchi của Ý hợp tác phát triển. Quá trình phát triển dòng máy bay này bắt đầu từ những năm 1990.
Đến năm 2000, hai nhà sản xuất của Nga và Ý chấm dứt quan hệ đối tác, mỗi bên tiếp tục tự phát triển phiên bản máy bay của riêng mình. Phiên bản Yak-130 của Nga được Không quân nước này đưa vào biên chế lần đầu năm 2010. Trong khi đó, phiên bản của Ý mang tên M-346 Master bắt đầu phục vụ trong Không quân Ý từ năm 2015.
Đáng chú ý, M-346 Master hiện cũng đang được Không quân Israel sử dụng làm máy bay huấn luyện phản lực, với tên gọi trong tiếng Hebrew là Lavi.
