Trong lúc tiến trình xét xử vợ chồng Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro liên quan các cáo buộc ma túy mà chính quyền Mỹ đưa ra vẫn đang tiếp diễn, câu hỏi được quan tâm lúc này là tình hiện hiện tại và tương lai của quốc gia Nam Mỹ này.
Venezuela tổ chức quốc tang, tiếp tục kêu gọi Mỹ thả tổng thống
Tổng thống lâm thời Venezuela - bà Delcy Rodriguez đã ban hành sắc lệnh quốc tang 7 ngày, bắt đầu từ ngày 6-1, nhằm tưởng niệm các binh sĩ đã thiệt mạng trong cuộc tấn công quân sự của Mỹ hôm 3-1, hãng thông tấn Venezuela ANV đưa tin.
Theo ANV, quốc tang nhằm tri ân “các quân nhân thuộc lực lượng vũ trang Venezuela cùng 32 binh sĩ Cuba đã thiệt mạng khi bảo vệ chủ quyền Venezuela trước các đợt oanh kích và xâm nhập từ bên ngoài”. Theo sắc lệnh, quốc kỳ Venezuela sẽ được treo rủ tại tất cả các cơ quan nhà nước và đơn vị quân đội trên toàn quốc.
Trong bài phát biểu của mình, bà Rodriguez nhấn mạnh rằng chính phủ sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi tưởng niệm xứng đáng những người đã hoàn thành nghĩa vụ, đồng thời bảo đảm việc Tổng thống Maduro và Đệ nhất phu nhân Cilia Flores được trả tự do.
Cũng trong ngày 6-1, bà Rodriguez đã đến thăm một cộng đồng tại thủ đô tại Caracas, khẳng định việc củng cố các chuỗi kinh tế cộng đồng sẽ là trục trọng tâm trong công tác điều hành năm 2026.
Tổng thống lâm thời Venezuela nói rằng năm 2026 sẽ là năm của “Thách thức Vĩ đại”, nhằm củng cố vững chắc chủ quyền lương thực và ngành công nghiệp quốc gia. “Quyền lực nhân dân được củng cố trong các cộng đồng, đó chính là quyền lực chính trị ở Venezuela. Ở đây, nhân dân cầm quyền, và vì thế chúng tôi khẳng định rằng đất nước có một chính phủ hợp hiến” - bà Rodriguez nói.
“Điều quan trọng hàng đầu là hòa bình cho Venezuela và chấm dứt mọi hành động xâm lược, đe dọa" - bà nhấn mạnh.
Hôm 4-1, bà Rodriguez đã đề nghị hợp tác với Tổng thống Mỹ Donald Trump và tìm kiếm “mối quan hệ tôn trọng”. “Chúng tôi mời chính phủ Mỹ hợp tác với chúng tôi trong một chương trình hợp tác hướng tới phát triển chung trong khuôn khổ luật pháp quốc tế để tăng cường sự chung sống bền vững của cộng đồng” - bà Rodriguez viết trên mạng xã hội.
Hôm 6-1, Bộ trưởng Nội vụ Venezuela - ông Diosdado Cabello có bài phát biểu trước người dân Venezuela, nói rằng “cùng với các bạn, chúng tôi sẵn sàng bước vào cuộc chiến”. “Tiếng nói của thế giới đang cất lên, nhưng trên hết là tiếng nói của người dân Venezuela đang vùng dậy, đòi hỏi ông Nicolas và bà Cilia phải được trả lại cho chúng tôi” - ông Cabello.
Hiện nay, Venezuela vẫn đang tình trạng khẩn cấp kéo dài 90 ngày do ông Maduro ban hành hôm 3-1. Sắc lệnh quy định việc huy động ngay lập tức lực lượng vũ trang dưới quyền chỉ huy trực tiếp của tổng thống, đồng thời quân sự hóa hệ thống hạ tầng dịch vụ công, ngành công nghiệp dầu mỏ và các khu vực chiến lược khác.
Sắc lệnh chỉ thị cho các lực lượng cảnh sát cấp quốc gia, bang và địa phương bắt giữ những người đã thúc đẩy hoặc ủng hộ cuộc tấn công vũ trang.
Dầu mỏ vẫn là câu hỏi lớn
Ngày 6-1, Tổng thống Trump tuyên bố Venezuela sẽ “bàn giao” cho Mỹ từ 30 đến 50 triệu thùng dầu đang chịu các biện pháp trừng phạt, theo hãng tin Reuters.
“Lượng dầu này sẽ được bán theo giá thị trường, và số tiền thu được sẽ do tôi, với tư cách Tổng thống Mỹ, trực tiếp kiểm soát, nhằm bảo đảm nó được sử dụng vì lợi ích của người dân Venezuela và Mỹ!” - ông Trump nói thêm.
Theo ông Trump, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright sẽ phụ trách việc thực thi thỏa thuận; dầu mỏ sẽ được lấy trực tiếp từ các tàu chở dầu và chuyển thẳng tới các cảng của Mỹ.
Hãng Reuters trước đó dẫn nguồn tin rằng các quan chức chính phủ tại Caracas và Washington đang thảo luận về việc xuất khẩu dầu thô Venezuela sang các nhà máy lọc dầu tại Mỹ. Venezuela hiện có hàng triệu thùng dầu đang nằm trên các tàu chở dầu và trong các bể chứa mà nước này không thể xuất khẩu do lệnh phong tỏa xuất khẩu mà ông Trump áp đặt từ giữa tháng 12-2025.
Theo nguồn tin, Venezuela và Mỹ đã thảo luận về các cơ chế bán dầu khả dĩ, bao gồm việc tổ chức đấu giá để các bên mua tại Mỹ tham gia chào giá cho các lô hàng.
Các quan chức chính phủ Venezuela và Tập đoàn Dầu khí quốc gia Venezuela PDVSA chưa bình luận về thông tin trên.
Theo Reuters, nếu thỏa thuận là sự thật, thì đây là dấu hiệu cho thấy chính phủ Venezuela đang đáp ứng yêu cầu của ông Trump về việc mở cửa ngành dầu mỏ cho các công ty Mỹ, nếu không sẽ phải đối mặt nguy cơ can thiệp quân sự mạnh hơn.
Ông Trump từng tuyên bố muốn bà Rodriguez trao cho Mỹ và các công ty tư nhân “quyền tiếp cận toàn diện” đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela.
Hiện chưa rõ Venezuela sẽ nhận được gì nếu xuất khẩu lượng dầu mỏ này sang Mỹ, vốn có giá trị từ 1,8 - 3 tỉ USD theo giá thị trường hiện tại. Cũng chưa rõ Mỹ sẽ có cơ sở pháp lý nào để đòi quyền sở hữu lượng dầu mỏ này nếu các nhà lãnh đạo ở Caracas không đồng ý với kế hoạch của ông Trump.
Theo luật pháp quốc tế, Mỹ không có quyền sở hữu đối với dầu mỏ của Venezuela, dù Tổng thống Venezuela Hugo Chavez từng quốc hữu hóa và thu giữ tài sản của các công ty Mỹ trong quá trình quốc hữu hóa ngành dầu khí.
Ông Mark Finley, chuyên gia năng lượng tại Viện Baker ở Houston (Mỹ) cho rằng rất khó đánh giá ý nghĩa thực sự trong tuyên bố của ông Trump nếu không có thêm chi tiết cụ thể. “30 - 50 triệu thùng là trong khoảng thời gian bao lâu? Đó sẽ là yếu tố then chốt để đánh giá mức độ quan trọng của việc này” - ông Finley nói với kênh Al Jazeera.
“Nếu trong một tháng, thì con số đó gần như tương đương toàn bộ sản lượng của Venezuela. Nhưng nếu kéo dài trong một năm, thì quy mô lại khá nhỏ” - ông Finley nói thêm.
Ông Scott Montgomery, chuyên gia về lĩnh vực năng lượng toàn cầu tại ĐH Washington (Mỹ), cho rằng phát biểu của ông Trump về việc kiểm soát nguồn thu từ dầu mỏ càng làm gia tăng sự mơ hồ xung quanh các kế hoạch của chính quyền Mỹ.
“Tôi thực sự không biết ông Trump sẽ phân phối số tiền đó như thế nào. Ít nhất là tại Mỹ, gần như không có tiền lệ cho kiểu việc này” - ông Montgomery nói với Al Jazeera.
Reuters: Mỹ cảnh báo Bộ trưởng Nội vụ Venezuela có thể là mục tiêu tiếp theo
Chính quyền ông Trump đã phát đi tín hiệu cảnh báo tới Bộ trưởng Nội Venezuela Diosdado Cabello rằng ông có thể đứng đầu danh sách mục tiêu của Mỹ, trừ khi ông hỗ trợ quyền Tổng thống Rodriguez đáp ứng các yêu cầu của Washington và duy trì trật tự ở Venezuela hậu ông Maduro, hãng Reuters ngày 6-1 dẫn nguồn tin.
Ông Cabello là một trong số ít nhân vật trung thành với ông Maduro mà ông Trump quyết định tạm thời dựa vào để duy trì ổn định trong giai đoạn chuyển tiếp, theo một nguồn tin am hiểu quan điểm của chính quyền Mỹ.
Các quan chức Mỹ đặc biệt lo ngại rằng ông Cabello có thể trở thành nhân tố cản trở tiến trình theo kế hoạch của Mỹ. Vì vậy, họ tìm cách buộc ông phải hợp tác, đồng thời song song tính toán các phương án để cuối cùng loại ông khỏi quyền lực, nguồn tin cho biết với điều kiện giấu tên.
Theo nguồn tin, chính quyền Mỹ đã đi đến kết luận rằng phe đối lập Venezuela, do người đoạt giải Nobel Hòa bình María Corina Machado lãnh đạo, không đủ khả năng duy trì trật tự. Nguyên nhân là vì ông Trump cần một mức độ ổn định nhất định trên thực địa để nhanh chóng mở đường cho các công ty dầu mỏ Mỹ tiếp cận trữ lượng dầu khổng lồ của Venezuela, đồng thời tránh phải triển khai binh sĩ Mỹ trên bộ.
Venezuela chưa bình luận về thông tin trên.
