Để du lịch kênh, rạch TP.HCM thực sự 'hái ra tiền'

Trong bối cảnh tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, TP.HCM đẩy mạnh khai thác du lịch đường thủy như một hướng đi chiến lược. Từ nội đô đến vùng ven, những dòng kênh rạch từng trầm lắng nay dần “thức giấc”, mở ra không gian trải nghiệm mới.

Địa phương ven kênh “thức giấc”

Việc mở rộng địa giới hành chính mở ra vận hội mới để TP.HCM đánh thức tiềm năng du lịch đường thủy, biến những dòng sông thành "mạch máu" kết nối không gian trải nghiệm. Hiện thành phố hoàn thiện 19 tuyến du lịch đường thủy có lưu trú và đang khảo sát, mở rộng thêm 22 tuyến mới, tăng cường kết nối với Đồng Nai và miền Tây.

Trong bức tranh chung, các địa phương ven kênh rạch đang chủ động chuyển mình thành những vệ tinh du lịch. Tại phường Phú Định, lợi thế cảnh quan dọc Kênh Đôi được khai thác theo hướng tái hiện không gian “trên bến dưới thuyền” qua mô hình chợ nổi nông sản kết hợp biểu diễn nghệ thuật dân gian.

Song song với chỉnh trang đô thị, địa phương định hướng phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù như chèo thuyền ngắm hoàng hôn, thưởng thức ẩm thực dân dã. Những mô hình này tạo sinh kế cho người dân, mở ra cơ hội để doanh nghiệp lữ hành xây dựng sản phẩm mới.

Đại diện phường Phú Định cho biết mới đây phường thực hiện các chuyến khảo sát nhằm triển khai kỹ lưỡng việc lựa chọn vị trí hình thành chợ nổi nhằm bảo đảm điều kiện neo đậu ghe thuyền, tổ chức mua bán nông sản và các hoạt động văn hóa trên sông.

Ở hướng Tây Bắc, Xã Bình Mỹ cũng nổi lên như một điểm sáng khi tận dụng quỹ đất rộng và hệ thống sông rạch đan xen để phát triển du lịch sinh thái. Với lợi thế gần trung tâm và hạ tầng bến thuyền thuận lợi, Bình Mỹ có tiềm năng trở thành điểm dừng chân lý tưởng cho các hành trình khám phá thiên nhiên, làng nghề.

Phường Nhiêu Lộc cũng tập trung phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn, phát triển du lịch đường thủy, kinh tế ven kênh Nhiêu Lộc. Các phố ẩm thực và kinh tế ven kênh nếu được phát triển đúng tầm sẽ trở thành “thương hiệu” đặc trưng của địa phương. Trong định hướng, phường sẽ khai thác lợi thế này để phát triển du thuyền, tạo sức sống mới cho khu vực.

Theo đánh giá của Sở Du lịch, lợi thế của Thành phố sau mở rộng không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng hình thành các chuỗi giá trị du lịch mới. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống, du lịch đường thủy đang được định vị là hướng đi chiến lược, kết nối nội đô ra biển qua Cần Giờ hay Vũng Tàu.

Hoàn thiện hạ tầng, tạo lực đẩy dài hạn

Để hiện thực hóa tiềm năng, Thành phố đang tập trung hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn. Trong năm 2026, TP.HCM dự kiến kiến nghị điều chỉnh các quy định liên quan đến bến thủy nội địa, cảng hành khách, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư hạ tầng đi đôi với bảo đảm an toàn giao thông đường thủy.

Theo đại diện Sở Du lịch TP.HCM, nâng cấp hạ tầng vẫn là yếu tố then chốt. Việc nạo vét, mở rộng luồng tuyến cần được triển khai đồng bộ, trong khi hệ thống bến tàu, cầu cảng phải gắn với các dịch vụ hỗ trợ như nhà hàng, khách sạn để nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Song hành với đó, TP định hướng phát triển các sản phẩm đặc thù dựa trên giá trị văn hóa - lịch sử và hệ sinh thái riêng của từng dòng sông. Những tour kết hợp tham quan di tích, trải nghiệm lễ hội truyền thống được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn riêng cho du lịch đường thủy TP.HCM. Yếu tố liên kết vùng cũng đóng vai trò quan trọng. Việc xây dựng các chương trình du lịch liên tuyến không chỉ làm phong phú sản phẩm mà còn kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách.

Theo chuyên gia du lịch, Nguyễn Anh Tuấn, để kênh rạch thực sự "hái ra tiền", TP.HCM cần tư duy phát triển kinh tế dòng sông thay vì chỉ là những tour tham quan đơn thuần. Theo ông Tuấn, thành phố phải tạo ra được các điểm chạm văn hóa và dịch vụ dọc hai bên bờ kênh để kích thích chi tiêu của du khách.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó Tổng Giám đốc Công ty Du lịch VinaGroup nhận định, du lịch đường sông kết nối ra biển là sản phẩm mũi nhọn, tận dụng lợi thế khoảng cách gần giữa trung tâm TP.HCM và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ để hình thành các tuyến du lịch liền mạch.

Trong khi đó, ông An Sơn Lâm, Giám đốc Công ty TNHH Thuyền buồm Đông Dương cho rằng việc giữ lại bến cảng Nhà Rồng - Khánh Hội và phát triển không gian ven sông theo hướng mở là định hướng phù hợp. Những không gian này không chỉ phục vụ cộng đồng mà còn tạo điểm nhấn cho sản phẩm du lịch.

Theo ông Lâm, cần đổi mới sáng tạo, đầu tư phương tiện theo tiêu chí xanh - sạch - đẹp và ứng dụng công nghệ để nâng cao trải nghiệm. Khi nhiều đơn vị cùng theo đuổi hướng đi này, hình ảnh du lịch đường thủy TP sẽ được nâng tầm rõ rệt.

“Sông Sài Gòn có thể trở thành trục nội đô mới, mở ra cơ hội kết nối liên vùng bằng đường thủy. Điều quan trọng là chính sách cần ổn định, dài hạn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư”, ông Lâm nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kiến nghị TP tiếp tục hoàn thiện cơ chế xã hội hóa, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia đầu tư bến bãi theo quy hoạch. Khi hạ tầng phát triển đồng bộ sẽ giúp bình ổn giá dịch vụ và nâng cao chất lượng sản phẩm.