Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Rộ dự thảo thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran: Không tấn công nhau trong mọi hoàn cảnh
Hãng thông tấn Fars ngày 24-5 đưa tin rằng một dự thảo thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Tehran và Washington yêu cầu Mỹ và các đồng minh, bao gồm cả Israel, cam kết không tấn công Iran và các lực lượng đồng minh của Tehran trong mọi hoàn cảnh.
Báo cáo này dẫn nội dung của điều khoản trên để bác bỏ thông tin từ tờ The New York Times cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã loại Israel khỏi các cam kết của Mỹ trong bất kỳ thỏa thuận nào với Iran.
Theo Fars, dựa trên văn bản được cho là của dự thảo thỏa thuận hòa bình, “nếu được hoàn tất, Mỹ và các đồng minh sẽ cam kết không tấn công Iran và các đồng minh của Tehran trong mọi hoàn cảnh; đổi lại, Iran cũng cam kết rằng cả nước này và các đồng minh sẽ không tiến hành các cuộc tấn công quân sự phủ đầu nhằm vào Mỹ và các đồng minh”.
Hôm 23-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói với kênh IRIB rằng Iran và Mỹ đang làm việc để hoàn tất một bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt chiến tranh, với kỳ vọng đạt được thỏa thuận trong vòng “30 đến 60 ngày”.
Hãng thông tấn Tasnim ngày 24-5 đưa tin rằng bản MoU này cũng yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran trong quá trình đàm phán song phương tiếp theo, đồng thời giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa của Iran như bước đi đầu tiên để giúp Tehran tiếp cận nguồn lực.
Theo Tasnim, giai đoạn đầu của MoU tập trung vào việc chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon.
Ở giai đoạn tiếp theo, hai bên dự kiến thực hiện các biện pháp trong vòng 30 ngày liên quan chiến dịch phong tỏa của Mỹ đối với Iran và eo biển Hormuz, đồng thời đặt ra thời hạn 60 ngày cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Các bên liên quan chưa lên tiếng chính thức về thông tin trên.
Chia sẻ với báo giới trong chuyến thăm Ấn Độ ngày 24-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết đã có “tiến triển đáng kể” trong các vấn đề liên quan Iran, theo tờ Sky News.
Ông Rubio nói rằng sẽ có các cập nhật trong ngày 24-5 và Tổng thống Trump sẽ là người đưa ra các thông báo tiếp theo.
Tuy nhiên, ông Rubio cho biết vẫn có khả năng xuất hiện “tin tốt” trong vài giờ tới liên quan eo biển Hormuz.
“Tôi nghĩ có lẽ trong vài giờ tới, thế giới sẽ nhận được một số tin tốt” - ông Rubio nói với báo giới tại New Delhi.
Ông cũng cảnh báo rằng các cuộc thảo luận với Iran vẫn chưa đạt được “tiến triển cuối cùng”, đồng thời nhấn mạnh “mục tiêu tối thượng là Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Ông Trump nói gì với ông Netanyahu?
Tờ The Times of Israel dẫn lời một quan chức cấp cao tại Tel Aviv cho biết Tổng thống Trump đã trấn an Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong một cuộc điện đàm ngày 23-5, nhấn mạnh rằng thỏa thuận cuối cùng với Iran sẽ buộc Tehran phải giải thể hoàn toàn chương trình hạt nhân.
Ông Trump “làm rõ rằng ông sẽ giữ vững lập trường trong đàm phán về yêu cầu lâu nay là giải thể chương trình hạt nhân của Iran và loại bỏ toàn bộ uranium đã làm giàu khỏi lãnh thổ Iran, đồng thời sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào nếu các điều kiện này không được đáp ứng”, quan chức này nói.
Theo The Times of Israel, Washington đang cập nhật cho Tel Aviv về các cuộc đàm phán “liên quan một bản ghi nhớ (MoU) nhằm mở lại eo biển Hormuz và tiến tới đàm phán một thỏa thuận cuối cùng về các vấn đề còn bất đồng”, đồng thời cho biết ông Netanyahu đã cảm ơn ông Trump vì “cam kết đặc biệt đối với an ninh của Israel”.
Về phía mình, ông Netanyahu nói với ông Trump rằng Israel sẽ duy trì quyền tự do hành động trước “mọi mối đe dọa ở mọi chiến trường”, quan chức này cho biết thêm.
“Thủ tướng nhấn mạnh rằng Israel sẽ duy trì quyền tự do hành động trước các mối đe dọa trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, và Tổng thống Trump tái khẳng định sự ủng hộ đối với nguyên tắc này” - tuyên bố nêu.
Theo hãng tin Axios, bản ghi nhớ đang được thảo luận nêu rõ rằng xung đột giữa Israel và Hezbollah sẽ chấm dứt, song Israel vẫn được phép tấn công Hezbollah nếu nhóm này thực hiện hoặc khởi xướng các cuộc tấn công.
Một nguồn tin cấp cao của Iran nói với hãng Reuters rằng Tehran chưa đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu cao trong khuôn khổ thỏa thuận sơ bộ.
Hiện chưa có tuyên bố công khai nào từ ông Netanyahu giữa lúc các thông tin về một thỏa thuận đang tiến gần được đưa ra ngày càng nhiều.
Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng hỗ trợ triển khai thỏa thuận hòa bình với Iran
Ngày 24-5, Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ra thông báo cho biết nước này “sẵn sàng cung cấp mọi loại hỗ trợ trong giai đoạn triển khai của bất kỳ thỏa thuận nào có thể đạt được với Iran”.
Văn phòng tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết ông Erdogan đã có các cuộc điện đàm với ông Trump cùng một số lãnh đạo các quốc gia Trung Đông, thảo luận về tình hình tại Iran và khu vực.
Trong các cuộc trao đổi, ông Erdogan nhấn mạnh Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực thúc đẩy hòa bình trên toàn khu vực, tin rằng có thể tìm ra các giải pháp phù hợp cho những vấn đề tưởng như đối đầu, bao gồm cả vấn đề hạt nhân của Iran.
Ông Erdogan cũng nhấn mạnh mong muốn về một giai đoạn mới, trong đó các quốc gia trong khu vực không còn đe dọa lẫn nhau và một nền hòa bình công bằng sẽ không có bên thua cuộc.
Ông Trump trước đó cho biết một thỏa thuận hòa bình với Iran đã “cơ bản được đàm phán xong”, chỉ còn chờ hoàn tất giữa Mỹ, Iran và các quốc gia liên quan ở Trung Đông.
