Tối 28-4, Khu di tích Hang Hoả Tiễn và Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt (phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An), tỉnh Nghệ An long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh của các liệt sĩ thanh niên xung phong (TNXP) tại hang Hoả Tiễn (28-4-1966- 28-4-2026).
Ban tổ chức đã bố trí hàng ghế đầu tiên để trống, trên mỗi chiếc ghế được đặt những chiếc ba lô, mũ tai bèo của các chiến sỹ TNXP và những đoá hoa cúc. Đây là vị trí trang trọng nhất dành cho những anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống để thế hệ mai sau được sống trong hòa bình.
Diễn văn tại buổi lễ, ông Thái Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, khẳng định vai trò, đóng góp to lớn của tỉnh nhà trong kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là vị trí chiến lược của phường Hoàng Mai trên tuyến giao thông chi viện cho miền Nam.
“Ngày 28-4-1966, máy bay Mỹ đã bắn hỏa tiễn làm 33 chiến sỹ TNXP Tổ 4, đơn vị C271, Đội 27 hy sinh khi đang trú ẩn trong Hang đá. Máu của các anh chị đã thấm vào lòng đất, kết thành lửa thiêng trong đá, dệt nên hùng thiêng sông núi. Kể từ đó, hang được mang tên Hang Hỏa Tiễn.
Các anh, các chị đã mãi mãi ra đi nhưng sự hy sinh anh dũng đó đã trở thành động lực, sức mạnh để cho tuyến đường không bao giờ tắc, góp phần quyết định vào chiến thắng trên chiến trường Miền Nam, bẻ gãy ý chí xâm lược của kẻ thù.
Sự kiện ấy đã đi vào lịch sử như một bản anh hùng ca về quyết tâm sắt đá "Tất cả vì Miền Nam ruột thịt", " Vì độc lập tự do thống nhất đất nước", trở thành hồn thiêng sông núi” - ông Thái Văn Thành nhấn mạnh.
Năm 2011, Cụm di tích Hang Hỏa Tiễn và Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt đã được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, gồm ba hạng mục công trình: Hang Hỏa Tiễn, Nghĩa trang liệt sỹ đường sắt, Nhà Tưởng Niệm - nơi hy sinh, an nghỉ và thờ tự 33 liệt sỹ thanh niên xung phong đường sắt.
Trong thời gian tới, tỉnh Nghệ An sẽ tập trung huy động nguồn lực đầu tư tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích để nơi đây xứng tầm là địa chỉ đỏ quan trọng trong đời sống tâm linh của Nhân dân Nghệ An và đồng bào cả nước.
60 năm trôi qua, hang Hỏa Tiễn và sự hy sinh của các anh, các chị đã trở thành biểu tượng sáng ngời của thế hệ thanh niên xung phong, với tinh thần “đường chưa thông không tiếc máu xương”. Hôm nay, chúng ta thành kính tưởng nhớ 33 liệt sĩ và các anh hùng đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời bày tỏ lòng tri ân sâu sắc tới các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, gia đình liệt sĩ và những người có công.
Tự hào về quá khứ, Nghệ An đã đoàn kết vượt khó, đạt nhiều thành tựu quan trọng: kinh tế tăng trưởng, đời sống nhân dân nâng cao, quốc phòng, an ninh giữ vững. Phát huy truyền thống, tỉnh tiếp tục hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ, xứng đáng với quê hương anh hùng.
Tại lễ kỷ niệm, các đại biểu và nhân dân thành kính tưởng nhớ và tri ân sâu sắc tới 33 liệt sĩ TNXP và các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh anh dũng vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Dịp này, lãnh đạo tỉnh Nghệ An, Tổng công ty đường sắt Việt Nam, Hội Hỗ trợ liệt sĩ tỉnh Nghệ An trao quà tặng thân nhân gia đình liệt sĩ, cựu thanh niên xung phong.
Chương trình sử thi nghệ thuật “Lửa thiêng trong đá” tại lễ kỷ niệm được dàn dựng công phu, giàu cảm xúc, như một bản trường ca bằng âm thanh, ánh sáng và hình ảnh, tái hiện sống động những năm tháng chiến tranh ác liệt tại hang Hỏa Tiễn. Chương trình khắc họa đậm nét tinh thần kiên cường, ý chí sắt đá và sự hy sinh anh dũng của lực lượng thanh niên xung phong.
Trong kháng chiến chống Mỹ, trước yêu cầu nhiệm vụ cấp bách, ngày 27-4-1965, Bộ GTVT (cũ) đã thành lập đơn vị C271 đội 27 “ba sẵn sàng” gồm 150 người, chuyển giao cho Tổng cục Đường sắt để đáp ứng nhu cầu bảo vệ tuyến đường sắt huyết mạch và sản xuất nguyên liệu đá. Qua đó, đáp ứng kịp thời cho công tác bảo đảm giao thông khu vực Thanh Hóa - Vinh, đặc biệt tập trung tăng cường cho mặt trận Hoàng Mai.
Tổ 4 đơn vị C271 có 36 người với nhiệm vụ khai thác đá để xây dựng đoạn đường vào ga Hoàng Mai và san lấp, sửa chữa, khắc phục kịp thời các sự cố trên tuyến đường sắt khi bom Mỹ đánh phá, bảo vệ huyết mạch giao thông tại khu vực này.
Ngày 28-4-1966, máy bay Mỹ đã bắn hỏa tiễn làm 33 chiến sỹ TNXP hy sinh khi đang trú ẩn trong Hang đá.
