Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Iran cảnh báo Mỹ "rời đi nếu muốn được an toàn"
Ngày 9-6, Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích trả đũa nhằm vào Iran, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Tehran bắn rơi một trực thăng Apache của quân đội Mỹ tại eo biển Hormuz.
Động thái này đang làm dấy lên những hoài nghi nghiêm trọng về triển vọng hòa bình giữa hai quốc gia.
"Họ đã bắn hạ một máy bay trực thăng của chúng tôi, và chúng tôi đang hành động đáp trả ngay vào lúc này. Tôi tin rằng biện pháp phản công phải thật mạnh mẽ, thật quyết liệt, và đó chính là những gì chúng tôi đang thực hiện" - ông Trump chia sẻ với đài ABC News.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết “các lực lượng của chúng tôi đã bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công tự vệ nhằm vào Iran”.
Cơ quan này nói thêm rằng các đòn tấn công được thực hiện để đáp trả việc “một trực thăng Apache của Lục quân Mỹ bị bắn hạ”.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin đảo Qeshm thuộc eo biển Hormuz đã bị tấn công, đồng thời xác nhận một vụ nổ do trúng đạn pháo tại thị trấn Sirik. Theo hãng thông tấn Fars (Iran), nhiều tiếng nổ lớn cũng được ghi nhận ở khu vực phía đông tỉnh Hormozgan.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRIB đưa tin vào sáng sớm 10-6 rằng cuộc tấn công trong đêm của Mỹ nhằm vào các mục tiêu ở miền nam Iran đã kết thúc.
Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết trong một bài đăng trên Telegram vào rạng sáng 10-6 (giờ địa phương) rằng Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, đài CNN đưa tin. Washington chưa lên tiếng về thông tin này.
Sau các đòn tấn công của Mỹ, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi đầu ngày 10-6 đăng tải thông điệp trên mạng xã hội X, cảnh báo Washington rời khỏi khu vực “nếu muốn được an toàn”.
“Bất chấp những thất bại trên chiến trường, Mỹ đã chọn cách thách thức ý chí của chúng tôi. Lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi sẽ không bỏ qua bất kỳ cuộc tấn công hay mối đe dọa nào” - ông Araghchi viết.
“Hãy rời khỏi khu vực của chúng tôi nếu muốn được an toàn. Lịch sử vùng Vịnh Ba Tư đã ghi lại nhiều chương về số phận bi thảm của những kẻ ngoại bang xâm nhập” - theo vị ngoại trưởng.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho biết 2 phi công Mỹ liên quan đến vụ trực thăng bị bắn rơi không bị thương. Trả lời phỏng vấn tờ The Wall Street Journal, ông Trump cho rằng sự cố này "không phải là vấn đề quá lớn" và nhấn mạnh "phi công vẫn ổn".
Một quan chức Mỹ (không tiết lộ danh tính) nói với Reuters rằng chiếc Apache bị bắn rơi bằng một máy bay không người lái (UAV) tấn công tự sát của Iran.
Phần mình, Thứ trưởng Ngoại giao Iran trả lời kênh Al Jazeera rằng chiếc trực thăng Apache của Mỹ rơi xuống khu vực eo biển Hormuz ngày 8-6 không phải là mục tiêu bị Iran cố ý tấn công.
Quan chức này cũng khẳng định Iran không đứng sau vụ việc, nhưng lưu ý rằng những sự cố như vậy có thể xảy ra một cách “vô tình” do tình hình căng thẳng trong khu vực.
Ngoại trưởng Iran khẳng định Hormuz "không phải vùng biển quốc tế"
Ngày 9-6, Ngoại trưởng Araghchi tái khẳng định quan điểm của Tehran rằng eo biển Hormuz thuộc chủ quyền chung của Iran và Oman, Al Jazeera đưa tin.
“Eo biển Hormuz không phải là vùng biển quốc tế mà là khu vực được chia sẻ giữa Iran và Oman, và nằm cách xa hàng nghìn km so với bờ biển Mỹ. Ranh giới hàng hải là hoàn toàn rõ ràng” - ông Araghchi nói.
Tại điểm hẹp nhất - chỉ 21 hải lý (tương đương khoảng 39 km), eo biển này nằm hoàn toàn trong lãnh hải của Iran và Oman. Iran khẳng định rằng về mặt pháp lý, điều đó trao cho hai nước quyền điều tiết việc đi lại qua eo biển, dù trên thực tế tuyến hàng hải này từ trước đến nay vẫn được lưu thông tự do, không bị hạn chế.
Mỹ nhiều lần bác bỏ cách diễn giải này, cho rằng đây là tuyến hàng hải quốc tế có vai trò sống còn đối với thương mại toàn cầu và quyền tự do hàng hải phải được đảm bảo.
IMO cảnh báo nguy cơ cao khi tàu qua eo biển Hormuz
Ngày 9-6, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez đã cảnh báo về việc các tàu cố gắng đi qua eo biển Hormuz mà không có các bảo đảm an ninh đáng tin cậy, nhấn mạnh rằng không có cân nhắc thương mại nào có thể biện minh cho việc đặt thuyền viên vào tình huống nguy hiểm cực độ.
“Tôi ngày càng lo ngại trước các báo cáo cho thấy các tàu vẫn tiếp tục cố gắng đi qua eo biển Hormuz mà không có bất kỳ bảo đảm an ninh đáng tin cậy nào” - ông Dominguez nói.
Ông Dominguez nhắc lại việc nhiều thuyền viên đã bị thiệt mạng, bị thương và bị giam giữ trong những sự cố gần đây, trong khi tình hình an ninh tại khu vực vẫn rất biến động và không có các đảm bảo đáng tin cậy cho việc đi lại an toàn, theo hãng thông tấn Tân Hoa Xã.
“Mối quan tâm hàng đầu của tôi là sự an toàn và tính mạng của các thuyền viên đang bị đặt vào những tình huống này” - ông Dominguez nói, đồng thời nhấn mạnh rằng thuyền viên không nên bị đặt vào những tình huống rủi ro cao và khó kiểm soát như vậy.
Người đứng đầu IMO nhấn mạnh rằng thuyền trưởng và các công ty vận tải biển phải chịu trách nhiệm cuối cùng trong việc lập kế hoạch hành trình và đánh giá rủi ro theo các khung quản lý an toàn và an ninh quốc tế.
Ông cũng kêu gọi tất cả các bên liên quan hành động có trách nhiệm và tránh các hành động có thể khiến thuyền viên dân sự gặp nguy hiểm.
Theo số liệu của IMO, tính đến ngày 9-6, đã có tổng cộng 42 sự cố hàng hải được xác nhận kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, khiến 11 thuyền viên thiệt mạng.
