Trong chiến lược phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, TP.HCM đang đặt kỳ vọng lớn vào phân khúc du lịch tàu biển - lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác tương xứng. Việc bổ sung dự án cảng tàu khách quốc tế hiện đại không chỉ mang ý nghĩa đầu tư hạ tầng mà còn mở ra hướng đi mới cho toàn ngành du lịch.
Cảng hơn 3.000 tỉ đồng, mở cửa ngõ đón tàu quốc tế
UBND TP.HCM đã công bố danh mục khoảng 250 dự án kêu gọi đầu tư cho giai đoạn 2026-2030, trong đó nổi bật là dự án Cảng tàu khách quốc tế tại Vũng Tàu với tổng vốn gần 3.150 tỉ đồng. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cấp hạ tầng du lịch đường biển, qua đó đưa khu vực phía Nam tham gia sâu hơn vào bản đồ du thuyền quốc tế.
Theo định hướng, cảng sẽ được xây dựng theo tiêu chuẩn hiện đại, có khả năng tiếp nhận các tàu du lịch cỡ lớn và trở thành điểm dừng chân quan trọng trong các hải trình toàn cầu. Dự án có quy mô khoảng 73,24 ha, bao gồm nhà ga hành khách, bãi đỗ xe, hệ thống giao thông nội khu, mảng xanh và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Khu bến cảng được thiết kế với cầu cảng dài 420 m, có thể đón tàu lên đến 225.000 GT, cùng khu bến du thuyền dự kiến phục vụ khoảng 280 phương tiện, đáp ứng đa dạng nhu cầu khai thác.
Việc ưu tiên phát triển dự án này cho thấy TP.HCM đang chủ động mở ra “cửa ngõ” mới cho du lịch tàu biển phía Nam. Trong bối cảnh hệ thống cảng hiện hữu chưa đủ năng lực tiếp nhận tàu lớn, đây không chỉ là giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng mà còn là đòn bẩy quan trọng để thành phố vươn lên trở thành trung tâm du lịch tàu biển của khu vực.
Từ góc độ doanh nghiệp, đại diện Công ty lữ hành Saigontourist cho biết sự gia tăng của các tuyến du thuyền quốc tế đến Việt Nam mở ra cơ hội đón dòng khách có mức chi tiêu cao. Đồng thời, dự án giúp du khách trong nước tiếp cận loại hình du lịch cao cấp ngay tại “cảng nhà”. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả tiềm năng này, cần có chính sách dài hạn và ổn định nhằm tạo niềm tin cho các hãng tàu quốc tế cũng như doanh nghiệp trong nước.
Ở góc nhìn khác, ông Phan Xuân Anh, Chủ tịch HĐTV Công ty Du Ngoạn Việt, cho rằng hạn chế lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở hạ tầng cảng bến. Trước đây, các tàu du lịch lớn có thể cập bến gần khu vực trung tâm như Bến Nhà Rồng. Tuy nhiên, từ khi cầu Phú Mỹ đi vào hoạt động với độ tĩnh không hạn chế, chỉ các tàu nhỏ dưới 1.000 khách mới có thể vào sâu trong nội đô. Phần lớn tàu lớn buộc phải neo đậu tại các cảng phía ngoài. Nhiều cảng lại ưu tiên tàu container do hiệu quả kinh tế cao hơn, khiến không gian dành cho tàu du lịch ngày càng thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, việc mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập đã tạo ra lợi thế mới cho TP.HCM. Từ chỗ chỉ sở hữu khoảng 17 km bờ biển tại Cần Giờ, thành phố hiện nay có chiều dài bờ biển tăng gấp nhiều lần, đồng thời kế thừa tiềm năng phát triển du lịch tàu biển vốn có của Bà Rịa - Vũng Tàu. Đây chính là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái du lịch biển quy mô lớn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tận dụng lợi thế
Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM nhận định việc mở rộng địa giới hành chính đã mang lại cho thành phố lợi thế rõ rệt về không gian biển. Đây là nền tảng quan trọng để TP.HCM đẩy mạnh thu hút dòng khách quốc tế đến bằng đường tàu biển.
Theo ông Hòa, bước đi đầu tiên là tiến hành rà soát, đánh giá tổng thể hệ thống hạ tầng hiện có, từ cảng biển, luồng tuyến giao thông đến năng lực dịch vụ đón tiếp. Trên cơ sở đó, thành phố sẽ từng bước hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông và dịch vụ nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận các tàu du lịch quy mô lớn.
Song song với việc nâng cấp hạ tầng, TP.HCM định hướng phân khúc sản phẩm rõ ràng, phù hợp với đặc thù của khách tàu biển. Các nhóm khách nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch kết hợp hội nghị (MICE) hay khách trải nghiệm văn hóa, ẩm thực ngắn ngày tại nội đô sẽ được xây dựng sản phẩm riêng biệt.
Từ định hướng này, các gói du lịch chuyên biệt sẽ được thiết kế linh hoạt. Chương trình tham quan có thể từ vài giờ đến các hành trình dài ngày kết nối nhiều điểm đến như Thủ Dầu Một, Long Hải, Hồ Tràm, Núi Dinh và trung tâm TP.HCM. Cách tiếp cận này giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Ông Hòa cho rằng việc phân bổ sản phẩm hợp lý sẽ tạo điều kiện để du khách trải nghiệm trọn vẹn nhiều sắc thái khác nhau, từ nhịp sống đô thị hiện đại đến không gian biển, rừng, từ văn hóa Nam Bộ đặc trưng đến các giá trị làng nghề truyền thống.
Lãnh đạo Sở Du lịch TP.HCM nhấn mạnh du lịch tàu biển đang dần trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần định vị thành phố như một điểm đến mang tính liên kết vùng và đủ năng lực tiếp cận dòng khách quốc tế cao cấp.
Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng địa phương cần xây dựng chính sách ưu đãi đủ hấp dẫn để kích cầu, như khuyến khích hãng tàu lưu đêm, tặng vé tham quan hoặc tổ chức trải nghiệm đặc thù. Đồng thời, việc thành lập hiệp hội chuyên về du lịch tàu biển là cần thiết để thúc đẩy hợp tác giữa các doanh nghiệp.
Theo đánh giá của Tổ chức Du lịch Thế giới, du lịch tàu biển tạo ra mức doanh thu cao hơn khoảng 40% so với hàng không hay đường bộ. Sở hữu hơn 3.260 km bờ biển, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch tàu biển thế giới. Những trung tâm như Đà Nẵng, Nha Trang, Hải Phòng hay Quảng Ninh đều hội tụ tiềm năng phát triển mạnh mẽ nếu được đầu tư đúng hướng.
Để tận dụng lợi thế bền vững, các địa phương cần gắn kết hệ thống cảng biển với hạ tầng nghỉ dưỡng ven bờ và các tuyến du lịch liên vùng. Cách tiếp cận này không chỉ giúp mở rộng không gian trải nghiệm mà còn khuyến khích du khách quay trở lại nhiều lần.
Thực tế cho thấy, du lịch tàu biển Việt Nam đang chuyển mình tích cực. Trong tương lai, nếu hạ tầng và dịch vụ được triển khai đồng bộ, hình ảnh những con tàu du lịch hiện đại neo đậu tại Vịnh Hạ Long, Nha Trang hay Phú Quốc sẽ trở thành biểu trưng cho một Việt Nam năng động và giàu bản sắc.
Ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam
