Sáng nay, hơn 151.000 thí sinh đã hoàn thành bài thi Ngữ Văn - môn thi đầu tiên trong kỳ thi vào lớp 10.
Bám sát đề minh hoạ
Thầy Võ Kim Bảo, Tổ trưởng chuyên môn tổ Ngữ văn, trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành) đánh giá đề có cấu trúc bám sát đề minh họa của Sở GD&ĐT TP.HCM, đảm bảo đúng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông 2018 nên rất vừa sức. Học sinh học theo bất kỳ bộ sách giáo khoa nào trong ba bộ hiện hành (Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống, Cánh diều) đều có thể hoàn thiện tốt bài làm.
Cũng theo thầy Bảo, đề có độ bao phủ rộng nhằm kiểm tra toàn diện kiến thức, nhưng đặc biệt chú trọng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Thay vì bắt học sinh thuộc lòng văn mẫu, các câu hỏi đòi hỏi kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế, giúp thí sinh phát huy tư duy độc lập và năng lực sáng tạo.
Điểm đặc biệt của đề thi vào lớp 10 tại TP.HCM là luôn được xây dựng theo mạch chủ đề xuyên suốt. Trục chủ đề “Những sắc màu cảm xúc” được đặt ngay ở phần đầu bài thi, đóng vai trò như một gợi ý logic giúp học sinh chủ động xâu chuỗi tư duy xuyên suốt phần đọc hiểu và nghị luận.
Đề thi có sự phân hoá
Dù nội dung gần gũi nhưng thầy Bảo cho rằng đề thi có tính phân hóa rất rõ rệt ở khía cạnh trải nghiệm văn học, năng lực ngôn ngữ và hiểu biết xã hội của thí sinh.
Ở Phần I, các câu hỏi nhỏ ở câu 1 được sắp xếp tăng dần theo mức độ nhận thức. Thầy Bảo bày tỏ sự ấn tượng đặc biệt với câu hỏi 1d: “Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?”.
"Đây là câu hỏi xuất sắc, bám sát thực tế cuộc sống trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang bùng nổ. Câu hỏi không đánh đố nhưng buộc người viết phải tư duy sâu sắc. Bản thân tôi cũng phải suy nghĩ một lúc và đặt mình vào vị trí thí sinh để cân nhắc các hướng trả lời. Đây chính là câu hỏi mang tính phân hóa cao và tôi rất mong chờ những bài làm sáng tạo từ học sinh" - thầy Bảo chia sẻ.
Bên cạnh đó, câu 2 của Phần I (Nghị luận văn học) tuy quen thuộc nhưng cũng đặt ra thử thách lớn. Bài làm của thí sinh sẽ được đánh giá rất cao nếu biết đào sâu, đưa ra lời bình luận sắc sảo về cái tên của nhân vật robot “Biết Điều” hay nhận định của nhân vật này: “Nếu mình lo sợ mất mình, thì có lẽ mình đã bắt đầu không chỉ là một robot nữa rồi”.
Đối với Phần II (Nghị luận xã hội), câu hỏi thứ 2 tiếp tục là một điểm sáng khi đặt ra một vấn đề khá mới mẻ về những điều gần gũi, quen thuộc xung quanh mà đôi khi người trẻ ít để tâm đến.
Chạm đúng hơi thở cuộc sống hiện đạii
Đồng quan điểm, cô Ngô Thị Hạnh, giáo viên Ngữ văn trường THCS Quang Trung (phường Gò Vấp) đánh giá đề thi rất hay và tiệm cận với thực tế cuộc sống.
"Giữa bối cảnh xã hội công nghệ phát triển vượt bậc, đề bài đã khéo léo khẳng định một chân lý máy móc hay công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế được sự thấu cảm và thế giới cảm xúc của con người"- cô Hạnh nhắn nhủ.
Đề thi năm nay vẫn đảm bảo độ phân hóa cao, đòi hỏi thí sinh phải có tư duy sâu sắc và vốn kiến thức xã hội vững vàng, đặc biệt là sự nhạy bén với các vấn đề thời sự.
Để chuẩn bị cho kỳ thi, trước đó trường THCS Quang Trung cũng từng đưa ra các dạng đề tương tự về chủ đề công nghệ số (như việc học sinh đắm chìm vào điện thoại khiến tâm hồn bị thu hẹp, khô cứng) để học sinh cọ xát và không bị bỡ ngỡ.
Nhận xét về yêu cầu đề xuất giải pháp giúp thế giới cảm xúc của người trẻ trở nên phong phú hơn, cô Hạnh cho rằng nội dung này rất vừa sức.
"Các em có thể dễ dàng đưa ra các giải pháp thực tế. Về hành vi, đó là việc hạn chế lạm dụng công nghệ, chủ động rời xa màn hình để kết nối đời thực. Về tinh thần, các em có thể tìm niềm vui qua việc đi dạo, hòa mình vào thiên nhiên, viết nhật ký để nuôi dưỡng sự tích cực, đồng thời sắp xếp thời gian học tập khoa học để giảm áp lực, tăng lòng trắc ẩn" - cô Hạnh nói
Tương tự, một giáo viên dạy Văn khác tại khu vực Gò Vấp nhận định đề Văn năm nay không khó. Phần đọc hiểu học sinh sẽ dễ lấy điểm, phần nghị luận xã hội cũng "dễ thở" hơn các năm trước khi cho phép học sinh tự do lựa chọn giữa nêu ý kiến hoặc đề xuất giải pháp.
Tuy nhiên, vị giáo viên này lưu ý điểm thi năm nay có thể không quá cao do học sinh dễ chủ quan và bị mất điểm ở những lỗi diễn đạt hoặc sai sót nhỏ.
Thầy VÕ KIM BẢO, Tổ trưởng chuyên môn tổ Ngữ văn, trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành):
Không nên so sánh lời giải của mình với các bạn
Việc làm sai lầm thường thấy ở học sinh sau khi thi xong là hỏi đáp án thầy cô, lên mạng tra đáp án, so sánh lời giải của mình với các bạn khác…
Đề thi có độ mở cao và chú trọng việc phát triển phẩm chất, năng lực người học nên sẽ không có một đáp án cố định ở một số câu yêu cầu năng lực viết. Những câu trả lời có cơ sở cụ thể, được trình bày rõ ràng, nêu được quan điểm hợp lí, logic thì sẽ được giám khảo ghi nhận trong quá trình chấm.
Nhất là trong văn chương, một hình ảnh thơ, một chi tiết trong truyện có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau dựa vào hoàn cảnh lớn và hoàn cảnh nhỏ của mỗi người.
Chính vì vậy, chỉ có giám khảo, người có trình độ chuyên môn và được tập huấn kĩ lưỡng về việc chấm thi mới có thể đưa ra nhận định đâu là câu trả lời đúng, đâu là câu trả lời chưa đúng.
Mỗi học sinh có một suy nghĩ, kinh nghiệm sống khác nhau, nên sẽ có vô số câu trả lời khác nhau. Không nên vì thấy mình có suy nghĩ khác với bạn hay thậm chí là khác với thầy cô mà cho là mình làm bài sai. Tâm lí bị ảnh hưởng bởi điều đó sẽ khiến học sinh mất tinh thần khi tiếp tục thi các môn còn lại.
