Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Nhà giáo. Theo đó, thay vì lộ trình thăng hạng viên chức hành chính thông thường, Bộ đề xuất cơ chế thăng tiến đặc cách.
Đây được xem là chính sách trọng tâm nhằm ghi nhận đúng năng lực thực chất và tạo động lực đột phá cho đội ngũ nhà giáo.
Chuyển từ "thăng hạng viên chức" sang "thăng tiến nghề nghiệp"
Một trong những mục tiêu cốt lõi của dự thảo Nghị định là thể chế hóa chủ trương của Đảng về trọng dụng nhân tài, chuyển từ quản lý máy móc theo quy định viên chức hành chính sang quản trị chuyên biệt theo đặc thù nghề nghiệp sư phạm.
Để giải quyết bất cập của các kỳ thi thăng hạng hành chính vốn được đánh giá là "cứng nhắc" và chưa bao quát hết năng lực chuyên môn thực chất, dự thảo quy định chính sách thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo gồm hai trường hợp: Thăng tiến tuần tự và thăng tiến đặc cách.
Trong đó, thăng tiến tuần tự là việc nhà giáo được xếp vào vị trí việc làm có chức danh cao hơn liền kề trong cùng một cấp học hoặc trình độ đào tạo khi đạt chuẩn nghề nghiệp của chức danh đó.
Thăng tiến đặc cách là nhà giáo được xét đặc cách để xếp vào vị trí việc làm có chức danh cao hơn liền kề hoặc cao nhất trong cùng một cấp học hoặc trình độ đào tạo. Quy định này cho phép nhà giáo có năng lực vượt trội rút ngắn lộ trình phát triển nghề nghiệp, không phụ thuộc hoàn toàn vào thâm niên.
Hai nhóm đối tượng được đề xuất quy định xét thăng tiến nghề nghiệp đặc cách bao gồm:
- Nhà giáo có phẩm chất, năng lực nổi trội, có thành tích đặc biệt xuất sắc trong hoạt động nghề nghiệp, được tập thể cán bộ quản lý, nhà giáo, người lao động trong cơ sở giáo dục thống nhất đề nghị.
- Nhà giáo đã được công nhận, xếp vào chức danh giáo sư, phó giáo sư theo quy định của pháp luật.
Đối với nhà giáo có thành tích đặc biệt xuất sắc, cơ quan có thẩm quyền sẽ phê duyệt danh mục các thành tích này sao cho phù hợp với cấp học, trình độ đào tạo và điều kiện thực tế của địa phương để làm căn cứ thực hiện.
Đổi mới phương thức đánh giá
Một điểm đột phá khác trong quy trình thăng tiến là loại bỏ hình thức thi tuyển. Theo dự thảo, việc xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo được thực hiện thông qua hình thức xét hồ sơ.
Nguyên tắc xét thăng tiến phải căn cứ vào vị trí việc làm và chuẩn nghề nghiệp nhà giáo. Bộ GD&ĐT nhận định giải pháp này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt là thống nhất đánh giá theo chuẩn nghề nghiệp sẽ giúp xóa bỏ tình trạng "đánh giá song trùng" và giảm 50% khối lượng hồ sơ hành chính hằng năm cho nhà giáo.
Trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận danh sách trúng tuyển, người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện xếp vào chức danh và xếp lương ở chức danh nghề nghiệp mới cho nhà giáo.
Bộ GD&ĐT khẳng định chính sách này mang lại nhiều tác động tích cực:
- Tạo động lực thực chất: Khuyến khích nhà giáo phấn đấu liên tục thay vì tư duy chỉ "thăng" mà không có "giảm" như quy định hiện hành.
- Trọng dụng nhân tài: Cơ chế này giúp ghi nhận đúng năng lực và đóng góp đặc biệt của nhà giáo, từ đó nâng cao vị thế xã hội và sức hút của ngành giáo dục.
- Thu hút nguồn lực: Kết hợp với các chế độ đãi ngộ ngộ vượt trội (như phụ cấp 150% lương trong 5 năm đầu cho các đối tượng thu hút), cơ chế thăng tiến đặc cách đóng vai trò là "cú hích" để giữ chân nhân tài và giảm tình trạng "chảy máu chất xám".
Theo Bộ GD&ĐT, việc pháp lý hóa cơ chế thăng tiến đặc cách là giải pháp tối ưu để khắc phục sự thiếu đồng bộ giữa các cấp học hiện nay, tạo hành lang pháp lý chuyên biệt, giúp nhà giáo yên tâm công tác và cống hiến dựa trên năng lực thực tế.
