Mới đây, Công an TP.HCM vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép chất độc thạch tín (Arsenic), thu giữ hơn 3.000 chế phẩm nha khoa trôi nổi được pha chế thủ công để bán cho các phòng nha khắp cả nước. Các chế phẩm như "Arsenic Blue" hay "Pâte Nécronerve" thực chất chứa Arsenic Trioxide (As₂O₃) - một chất độc bảng A.
Sự việc làm dấy lên lo ngại về sự an toàn của người dân khi \đi điều trị răng miệng, đặc biệt là các thủ thuật liên quan đến tủy răng.
Dùng thạch tín tiềm ẩn rủi ro y khoa rất lớn
ThS.BS CKII Nguyễn Đức Minh, Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM, khẳng định trong nha khoa hiện đại, thạch tín đã bị loại bỏ hoàn toàn khỏi danh mục thuốc điều trị tại các bệnh viện lớn và trong thực hành chuẩn mực trên thế giới.
Nhiều thập kỷ trước, thạch tín từng được sử dụng trong thuốc diệt tủy với cơ chế gây độc tế bào, làm hoại tử mô tủy răng để cắt đứt cảm giác đau trong vòng 24–48 giờ. Tuy nhiên, do khả năng làm chết tủy nhanh và giá thành rẻ, hiện vẫn có một số cơ sở nha khoa hoạt động chui hoặc sử dụng thuốc trôi nổi áp dụng phương pháp này.
“Đây là kỹ thuật đã lỗi thời và tiềm ẩn rủi ro y khoa rất lớn. Hiện nay, trong các trường đại học và cơ sở đào tạo chính thống, nội dung sử dụng thạch tín để diệt tủy đã không còn được giảng dạy” - BS Minh nhấn mạnh.
Theo đó, một trong những hạn chế nghiêm trọng nhất của thạch tín là khả năng khuếch tán. Khi đặt vào buồng tủy, hoạt chất có thể thấm qua lỗ chóp chân răng ra mô quanh chóp, gây viêm quanh cuống hóa học, hoại tử nướu và nguy cơ viêm xương hàm. Xương hàm tiếp xúc với thuốc có thể bị tiêu biến, khiến răng lung lay, buộc phải nhổ bỏ.
Ngoài ra, các chế phẩm trôi nổi trên thị trường có thể sai lệch nồng độ, làm tăng nguy cơ ngộ độc toàn thân nếu nuốt phải hoặc tích tụ lâu dài, ảnh hưởng đến gan, thận.
Vẫn theo BS Minh, quy trình điều trị tủy hiện nay tại các cơ sở chính thống ưu tiên phương pháp lấy tủy sống. BS sẽ gây tê, sử dụng dụng cụ chuyên dụng để lấy sạch mô tủy và bơm rửa trong một lần điều trị, giúp kiểm soát nhiễm trùng tốt và bảo tồn tối đa cấu trúc răng.
Trong những trường hợp đặc biệt như dị ứng thuốc tê hoặc hạn chế thời gian, BS có thể chỉ định thuốc diệt tủy không chứa thạch tín (Non-Arsenic), thường có thành phần Paraformaldehyde. Loại này tác dụng chậm hơn, khoảng 5–7 ngày, nhưng an toàn hơn cho mô quanh răng.
Trước nguy cơ các sản phẩm chứa chất độc bị tuồn ra thị trường, BS Minh khuyến cáo người dân không tin vào các quảng cáo chữa tủy “siêu tốc”, “một lần là khỏi” tại các cơ sở giá rẻ, không rõ pháp lý. Nếu sau khi đặt thuốc diệt tủy xuất hiện đau dữ dội trở lại sau 2–3 ngày, nướu quanh răng đổi màu tím, xám hoặc trắng bệch, hơi thở có mùi hôi do hoại tử, cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa để được xử trí kịp thời.
BS Minh nhấn mạnh người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín, chỉ thực hiện thủ thuật xâm lấn tại các bệnh viện, phòng khám được cấp phép, đồng thời có quyền yêu cầu bác sĩ công khai loại thuốc được sử dụng trong quá trình điều trị để bảo vệ sức khỏe bản thân.
Nguy cơ vượt xa lợi ích điều trị
BS CKII Trần Anh Ninh, Giám đốc Trung tâm Răng hàm mặt Kỹ thuật cao, Bệnh viện Thống Nhất, cho biết trước đây thạch tín từng được sử dụng trong nha khoa, chủ yếu trong điều trị nội nha, đặc biệt là để làm chết tủy răng.
Tuy nhiên, do tính độc rất cao và nguy cơ gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, phương pháp này hiện nay không còn phù hợp và không được khuyến cáo sử dụng trong y học hiện đại.
Nếu sử dụng không đúng cách, thạch tín có thể gây hoại tử các mô xung quanh răng, làm tiêu mô mềm, ảnh hưởng đến nướu răng, thậm chí gây hoại tử xương ổ răng. Trong những trường hợp nặng, vùng nướu và xương bị tổn thương có thể loét ra, lộ xương, khiến bệnh nhân đau nhiều và rất khó điều trị.
Mặc dù hiện nay vẫn còn một số cơ sở nha khoa nhỏ lẻ sử dụng thạch tín, nhưng chủ yếu là do thói quen từ trước đây. Trên thực tế, tại các bệnh viện và cơ sở đào tạo chính thống, thạch tín đã không còn được sử dụng và cũng không còn được giảng dạy trong chương trình đào tạo BS răng hàm mặt. Việc tiếp tục sử dụng thạch tín trong điều trị nha khoa hiện nay được xem là sai sót về chuyên môn.
“Phương pháp điều trị được áp dụng phổ biến và an toàn hiện nay là gây tê tại chỗ, sau đó tiến hành lấy tủy răng. Cách làm này giúp bệnh nhân không đau, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và không gây hoại tử mô hay xương” – BS Ninh nói.
Về nguy cơ ngộ độc thạch tín, theo BS Ninh, trong nha khoa, lượng thạch tín được đặt trong răng thường rất nhỏ nên chủ yếu gây ảnh hưởng tại chỗ, ít khi gây ảnh hưởng toàn thân. Tuy nhiên, nếu sử dụng liều cao hoặc lặp đi lặp lại nhiều lần, thạch tín vẫn có nguy cơ gây ngộ độc, thậm chí dẫn đến tình trạng nhiễm độc mạn tính.
BS Ninh chia sẻ thêm, các dấu hiệu tại chỗ khi bị biến chứng do thạch tín thường bao gồm hoại tử nướu, hoại tử xương ổ răng, vùng tổn thương loét và lộ xương, kèm theo đau nhiều và kéo dài.
Hiện nay, theo các chuyên gia nha khoa, thạch tín không còn được sử dụng trong nha khoa hiện đại do những nguy cơ vượt xa lợi ích điều trị.
Ngày 28-1, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM (Phòng Cảnh sát kinh tế - PC03) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Võ Thị Thu Oanh (50 tuổi, ngụ phường Bàn Cờ), Tăng Thị Mỹ Hòa (48 tuổi, ngụ phường Tân Bình) và Tăng Hoàng Vinh (43 tuổi, ngụ phường An Đông) để điều tra về tội sản xuất, mua bán trái phép chất độc.
Theo điều tra, ngày 15-12-2025, PC03 phối hợp Công an phường An Đông và Sở Công Thương TP.HCM kiểm tra Hộ kinh doanh Cửa hàng Trang thiết bị nha khoa Tản Đà tại chung cư Ngô Quyền, phường An Đông.
Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện cơ sở đang bày bán sản phẩm “Arsenic Blue 5g” và nhiều lọ “Pâte Nécronerve” (chất diệt tủy trong nha khoa) nhưng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Khám xét tại cửa hàng, công an thu giữ 534 lọ Pâte Nécronerve và 5 hộp Arsenic Blue 5g. Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP.HCM xác định các mẫu đều chứa Arsenic trioxide (As₂O₃), là chất độc thuộc danh mục hóa chất phải kiểm soát đặc biệt.
Tổng khối lượng chất độc thu giữ hơn 674 gam, đây là hóa chất có khả năng gây ung thư và nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.
Quá trình điều tra, xác định Hòa là người trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh. Từ năm 2024 đến khi bị phát hiện, Hòa đã mua các sản phẩm chứa thạch tín để bán lại cho nhiều cửa hàng nha khoa trên toàn quốc, tiêu thụ hơn 3.000 hộp sản phẩm, thu về trên 1,25 tỉ đồng, trong đó số tiền thu lợi bất chính lên đến hàng trăm triệu đồng.
Mở rộng điều tra, công an làm rõ nguồn cung sản phẩm “Pâte Nécronerve” do Oanh tự pha chế, sản xuất thủ công ngay tại phòng ngủ. Oanh mua hóa chất, trộn, chia nhỏ, đóng lọ rồi bán cho Hòa nhiều lần với số lượng lớn.
Việc sản xuất hóa chất độc trong điều kiện thủ công, không bảo đảm an toàn đã làm gia tăng nguy cơ rò rỉ, phát tán chất độc ra môi trường. Ngoài ra, Vinh được xác định có vai trò nhận hàng, bán hàng, giúp sức cho Hòa trong quá trình tiêu thụ các sản phẩm chứa thạch tín. NGUYỄN TÂN
