Nhầm tưởng nhà báo, nhà thơ Hữu Việt, con trai nhà văn quá cố Hữu Mai đã thay cha chấp bút cho cuốn tiểu thuyết Không phải huyền thoại, cuốn tiểu thuyết viết về người anh hùng của dân tộc, vị tướng tài ba đương đại Võ Nguyên Giáp, chúng tôi đã tìm tới gặp anh.
Và thật bất ngờ, dù chỉ khiêm tốn nhận là người mang bản thảo cuốn tiểu thuyết trong máy tính tới Nhà xuất bản Quân đội ND (in lần 1 năm 2007) và tham gia biên tập trong lần in đầu tiên, cung cấp bản thảo cho NXB Trẻ trong lần tái bản thứ 2 (mới ra mắt trong tháng 5/2009) nhưng Hữu Việt đã ban đầu “tiết lộ” một số bí mật thú vị về cuốn sách đặc biệt này.
Bìa cuốn tiểu thuyết lịch sử Không phải huyền thoại.
- Thưa anh, với tư cách là người con trai luôn gần cận bên cha mình, đồng thời là người tham gia biên tập cuốn tiểu thuyết, anh có cảm nhận thấy những thách thức đặt ra với ông khi viết về một nhân vật lịch sử đương đại?
- Các nhân vật lịch sử trong những cuốn tiểu thuyết trước đây thường có độ lùi rất xa so với thời đại chúng ta. Nhưng với cuốn tiểu thuyết lịch sử Không phải huyền thoại mà cha tôi đã viết, chọn Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm trung tâm thì hình ảnh của Đại tướng được tôn trọng tuyệt đối dù đã được tiểu thuyết hóa.
Hơn nữa, cha tôi may mắn có nhiều năm được giúp Đại tướng Võ Nguyên Giáp thể hiện những hồi ức về kháng chiến chống Pháp. Ông cũng từng sống và lăn lộn ở chiến trường Điện Biên Phủ nên những gì ông viết trong cuốn tiểu thuyết được xem như một góc nhìn riêng của mình về chiến thắng của nhân dân VN và một góc nhìn riêng của nhà văn về Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Bởi vậy, thách thức lớn đối với ông, có lẽ là việc lý giải vì sao nhân dân VN đã đánh thắng một kẻ thù mạnh hơn mình rất nhiều lần. Ông từng nói, ông là một nhà văn quân đội và ông có ý nguyện dành trọn vẹn cuộc đời viết về cuộc chiến tranh 30 năm của dân tộc.
| “Một người dáng vẻ rất giản dị. Một bộ mặt cởi mở. Còn hơn một anh hùng. Tướng Giáp. Ông thuộc dòng những chiến sĩ mà người ta sẽ kể những chiến công từ thế hệ này qua thế hệ khác. Có lẽ ngay cả những nhà sử học cũng cần rất nhiều luận chứng để tránh miêu tả ông như một nhân vật truyền thuyết, để kể lại trung thành những giá trị của ông” – Xã luận của tờ El moudjahd (Angiêri). |
- Sẽ có rất nhiều độc giả tò mò khi cầm cuốn sách trên tay và người ta muốn biết về một Đại tướng đằng sau sự uy nghiêm và danh tiếng, anh có tiết lộ gì sớm cho những độc giả đang muốn tìm đọc cuốn sách này?
- Nếu với những ai muốn tò mò về đời tư hay cách miêu tả trực diện về tướng mạo, về những biểu hiện đời thường một nhân cách đặc biệt để trở thành đại tướng như trong nhiều cuốn sách tiểu thuyết về nhân vật lịch sử khác thì có lẽ sẽ… thất vọng.
Như tôi đã nói, đây là cuốn tiểu thuyết lịch sử về cuộc chiến tranh của nhân dân VN mà trong đó Đại tướng Võ Nguyên Giáp là nhân vật trung tâm chứ không phải là cuốn tiểu thuyết về chân dung Đại tướng.
Một trong những nguyên nhân khiến cha tôi nung nấu cho ra đời cuốn tiểu thuyết này là vì ông nghĩ rằng, chiến thắng Điện Biên Phủ đã xảy ra hơn 50 năm nhưng vẫn có rất nhiều tác giả, dịch giả trong và ngoài nước nghiên cứu, tìm tòi về nó.
Như vậy chứng tỏ vẫn còn rất nhiều điều tiếp tục cần được làm rõ. Thậm chí, còn rất nhiều câu hỏi tưởng chừng rất ngây ngô nhưng vẫn chưa có câu trả lời chính xác. Như: “Tại sao một đất nước lạc hậu, phương tiện vũ khí thô sơ, thua kém nhiều lần so với đối phương, lại thắng một đế quốc ở thời điểm chúng mạnh nhất, đập tan tập đoàn cứ điểm khi ấy được giới quân sự nước ngoài coi là một pháo đài bất khả xâm phạm?”…
Thông qua hình ảnh trung tâm là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà văn Hữu Mai muốn lý giải phần nào những câu hỏi như vậy. Hy vọng, khi đọc xong cuốn sách này, độc giả sẽ thấy tất cả diện mạo của cuộc chiến tranh với nhiều chiều: từ ta tới địch, từ sở chỉ huy tới từng chiến hào, từ mỗi người dân tới từng vị chỉ huy chứ không chỉ riêng nói về Đại tướng.
- Đây là lần đầu tiên một cuốn tiểu thuyết viết về một nhân vật lịch sử đương đại với những vấn đề còn nóng hổi, anh có thể tiết lộ thêm những “điểm nhấn” trong cuốn sách?
 |
| Nhà thơ, nhà báo Hữu Việt, con trai cố nhà văn Hữu Mai. |
- Như tôi đã nói ở trên, đây là một cuốn tiểu thuyết lịch sử nên ngoài nhân vật trung tâm là Đại tướng Võ Nguyên Giáp thì cha tôi có dành nhiều trang viết về cuộc chiến đấu anh dũng của các chiến sĩ ta, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ, trong đó có các văn nghệ sĩ. Có hẳn một chương viết về nhà thơ Trần Dần (tác giả tiểu thuyết Người người lớp lớp) trong chiến dịch Điện Biên Phủ.
Đặc biệt, không chỉ những diễn biến về phía ta mà cả về phía địch cũng được cha tôi thể hiện trong cuốn sách bằng nhiều năm nghiên cứu về chiến tranh chống Pháp với cách đánh giá khách quan, nghiêm túc của ông. Đọc cuốn sách, phần nào độc giả cũng thấy rõ được tư duy chiến lược trong cuộc chiến.
Cũng trong cuốn sách, chúng ta được tìm hiểu kỹ hơn về “quyết định khó khăn nhất” của Đại tướng, hoãn cuộc tổng tiến công, chuyển từ phương châm “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc”, thực hiện đúng lời dặn của Bác Hồ trước khi lên đường ra trận: “Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh”.
Cuốn sách có tựa đề Không phải huyền thoại mang nhiều ý nghĩa. Ở đó, chúng ta được tìm hiểu về thiên tài quân sự bằng xương bằng thịt với những trăn trở, suy tư cùng những quyết định đúng đắn mà không ai có thể thay thế được. Trên hết thảy, ông còn là người biết tổng hợp và tận dụng sức mạnh của toàn quân, toàn dân cũng như sự sáng tạo của từng người lính, từng người dân công để làm nên chiến thắng.
Và chúng ta cũng thấy sức mạnh, sức sáng tạo kỳ lạ của những người lính bình thường ở những thời điểm quyết định. Bằng sự cần cù và những sáng kiến tưởng “lặt vặt”, họ đã sáng tạo ra những cách đánh mới, vô hiệu hóa những vũ khí tối tân của quân địch. Chẳng hạn như sáng kiến dùng con cúi để chống đạn bắn thẳng; đào hào xuyên qua hàng rào dây thép gai dày đặc, rồi bất ngờ đội đất chui lên tiêu diệt địch…
- Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!
| Cuốn tiểu thuyết Không phải huyền thoại được ra đời trong cuộc “Vận động sáng tác về đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang nhân dân” (2001- 2004) và trở thành 1 trong 10 cuốn sách xuất sắc nhất được Tổng cục Chính trị tặng Bằng khen. Điều khá thú vị mà Ban vận động này đã khuyến khích các nhà văn làm việc để có được những công trình tâm huyết là: Hãy viết tất cả những gì thấy cần viết về hai kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, kể cả những điều có thể chưa in ngay được trong sách. Sau khi hoàn thành cuốn tiểu thuyết một thời gian, nhà văn Hữu Mai lâm bệnh nặng. Theo nhà thơ, nhà báo Hữu Việt thì trước khi nằm xuống, ông đã nộp bản thảo “thô” – bản thảo lần một cho Ban Vận động Sáng tác. Bản thảo còn lại ở máy tính mà Hữu Việt cung cấp cho NXB Quân đội để in lần đầu tiên. Đây chưa phải là một bản thảo hoàn chỉnh bởi nhà văn Hữu Mai thường viết lại hoặc chỉnh sửa bản thảo không dưới 3 lần, dù đó là cuốn sách dày hay mỏng. Ông đang sửa lại bản thảo lần 2 thì lâm bệnh nặng và qua đời. |
Theo Thục Nhi (VTC News)
