| |
| Nhà báo Nguyễn Như Phong |
Ông Nguyễn Như Phong, Phó Tổng biên tập Báo Công an Nhân dân, phụ trách chuyên đề An ninh thế giới, đã khẳng định như vậy về cái gọi là “thư pháp” chữ quốc ngữ.
Phóng viên (PV): Đứng dưới góc độ một nhà báo, một người làm truyền thông, ông đánh giá gì về vấn đề mạo danh thư pháp để bôi bẩn tiếng Việt mà Vietimes đưa ra? Xu hướng viết chữ Quốc ngữ “ngụy nghệ thuật hóa” này có khác gì so với thời trước, cụ thể là thời ông còn đi học không?
Nguyễn Như Phong (NNP): Trước hết tôi phải nói rằng tôi và nhiều người nữa rất hoan nghênh Vietimes đã “chạm” được vào vấn đề “cái gọi là thư pháp tiếng Việt” và những ảnh hưởng xấu của nó đến chữ Quốc ngữ- vấn đề rất nhức nhối nhưng ít ai dám lên tiếng hay lên tiếng mà vẫn chưa giải quyết dứt khoát được vấn đề.
Nói đến thư pháp là nói đến nghệ thuật viết chữ Hán của người Trung Quốc. Thư pháp không chỉ là nghệ thuật mà còn là một thứ Đạo. Và cổ nhân đã dạy: “Học tập thư pháp khả dĩ tu thân, dưỡng tính…” Chữ Hán là chữ tượng hình với mỗi nét đều mang ý nghĩa nên mới có khái niệm “thư trung hữu họa” chứ chữ tượng thanh thì làm sao lại “họa” được!
Sở dĩ đang “loạn thư pháp tiếng Việt” là vì những người được gọi là “thư pháp gia Việt ngữ” không am hiểu thấu đáo bản chất chữ Hán và chính chữ Quốc ngữ trên quê hương mình; hoặc họ cố tình đánh tráo khái niệm để tạo ra thứ gọi là “thư pháp chữ Việt”. Chữ Quốc ngữ phải mềm mại, uyển chuyển nhưng luôn ngay ngắn, đẹp đẽ và rõ ràng, rành mạch.
Ngày xưa chúng tôi được luyện chữ với ngòi bút lá tre để chữ của mình lượn được những nét thanh, nét đậm. Đến khi ngành Giáo dục thực hiện cải cách chữ viết thì Chính ngành Giáo dục đã đi “tiên phong” trong việc “dạy” trẻ em viết chữ Quốc ngữ xấu… xấu như “thư pháp”!… Nói thẳng ra đấy là những áp dụng thiếu hiểu biết của những nhà cải cách giáo dục nửa vời khiến cho học sinh viết xấu hơn. Chữ “g” chẳng hạn, khi đáy bị thu ngắn quá thì sẽ mất cân đối, đường nét thiếu rõ ràng và thiếu thẩm mỹ, logic ngay.
Để ý gần đây có thể thấy phong trào luyện viết chữ Quốc ngữ dần hồi phục với nhiều nơi luyện chữ. Các bậc phụ huynh và chính nhiều em học sinh cũng ý thức về việc này bởi người xưa đã dạy “nét chữ, nết người”. Thế mà những kẻ tự xưng thư pháp gia lại viết hết sức loằng ngoằng.
PV: Vậy ông nhận xét gì về “cái gọi là thư pháp” và những người tự cho mình là “thư pháp gia Việt ngữ” nói trên?
NNP: Tôi hoàn toàn tán đồng nhận định về sự mạo danh thư pháp Việt của Giáo sư Trần Trí Dõi. Bản thân tôi cho rằng những người thiếu hiểu biết bị lừa khi nghe các “thư pháp gia” cho rằng kiểu viết chữ (xấu tệ) ấy là “thư pháp Việt”. Càng tệ hơn là những kẻ nói và viết ra “cái gọi là thư pháp Việt” để loè bịp thiên hạ.. Nếu gặp phải những ai hiểu biết thấu đáo tiếng Việt, tiếng Hán với đúng bản chất của nó thì những kẻ ấy sẽ không dám… to mồm.
Tâm lý của số đông là thấy cái gì ngồ ngộ, là lạ thì túm tụm lại xem xét, chỉ trỏ và mua về vì không muốn tỏ ra ta đây… kém. Nhiều Nhà xuất bản (NXB) cũng hùa theo thị hiếu lệch lạc ấy để in ra nhiều “tác phẩm” kỳ dị về cách thể hiện nội dung. Thật đáng buồn, thời nhuộm nhoạm bây giờ các giá trị ít được nhận thức thấu đáo đen trắng, đúng sai nữa…
Người viết cẩu thả, sai sót đã đành. Ngay cả những người có trách nhiệm biên tập cũng thiếu sự am hiểu tường tận vấn đề còn các NXB thì tùy tiện in ấn vì cứ nhắm vào lợi nhuận đơn thuần, vì thế lỗi chính tả, lỗi morat nhiều đến nỗi đọc sách mà cứ như… ăn cơm độn sạn! Tôi đã từng quán triệt rằng nhân viên thư viện của báo An Ninh Thế Giới không được mua sách của NXB Thanh Niên, NXB Văn hóa Dân tộc, NXB Văn hóa Thông tin vì lẽ trên.
Và VieTimes đã làm rất hay khi cảnh báo được vấn đề này cho mọi người!
| |
| Chữ Tâm trong sáng của người Việt bị biến thành chữ gì đây? |
PV: Hiện nay có nhiều người, nhiều nơi đang tổ chức giảng dạy “thư pháp Việt” cho các bạn trẻ, ở Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô chẳng hạn. Phải chăng là một cách cổ suý lệch lạc nên ngăn chặn lại?
NNP: Những hoạt động cổ súy giảng dạy, quảng bá “cái gọi là thư pháp Việt” là việc làm hết sức thiếu cân nhắc, vô trách nhiệm. Đáng ra phải ngăn chặn nó lại từ sớm nữa kìa. Trách nhiệm này thuộc về những người làm văn hóa và giáo dục bởi ngôn ngữ Việt Nam chưa bao giờ… lung tung như thế này và bị mạo danh, đánh đồng cho thứ không phải là nghệ thuật. Ở nhiều quốc gia người ta còn thành lập hẳn một Hội đồng chính tả Quốc gia để kiểm tra, quản lý những vấn đề liên quan đến ngôn ngữ. Còn chúng ta không có một qui định chính thức nào cả.
Ngay cả quyển Từ điển Bách khoa Việt Nam còn in sai nhiều chỗ nữa là. Ví dụ như dấu chữ “HÓA” với dấu sắc trên chữ “O” chứ không thể bay sang chữ “A”. “VẬT LÝ” ngày xưa viết chữ “LÝ” dùng “Y” còn bây giờ tuỳ tiện “I”, “Y” lung tung. Thử hỏi nếu viết tên cô nào đó tên Thúy mà thay “Y” bằng “I” thì…sao?
Thế mà những thứ “của rởm” kia lại được truyền bá, thật không thể hiểu nổi!
PV: Phải chăng tiếng Việt đang đóng vai trò… chuột bạch để người ta thí nghiệm “tư tưởng mới” về hình thức?
NNP: Cả về nội dung nữa chứ!
Chữ nghĩa của chúng ta đã đến hồi báo động khi những “ngôn ngữ @” đang xâm thực tiếng Việt. Ngoài ra còn có sự tuỳ tiện biến tấu tiếng Việt của những người hoạt động văn hóa. Một ví dụ cụ thể là Nguyễn Đình Chính từng lôi tiếng Việt ra “thí nghiệm” khi viết “Đêm Thánh Nhân” mà không dung bất kỳ một dấu phẩy nào trong cả tác phẩm.
Chúng ta cần giữ gìn sự trong sang của tiếng Việt cả về nội dung lẫn hình thức nên phải chặn ngay các “thí nghiệm” cả về nội dung như trên hay về hình thức như các “thư pháp gia” và “cái gọi là thư pháp” mà họ đang làm. Quan điểm của tôi là dẹp bỏ ngay những thứ văn hóa… dỏm nói trên. Và các nhà văn, nhà báo, các nhà giáo dục hãy làm gương trong việc này.
Tôi đã sợ hãi khi mới chỉ nghĩ đến việc người ta đem chữ Quốc ngữ ra vẽ rắn, vẽ giun ở chốn thanh thiên bạch nhật. lại được cổ suý bởi những kẻ không biết gì.
PV: Nhưng có người cho rằng trong sự hưởng thụ văn hóa của người dân, một bức chữ viết những điều tốt đẹp chẳng có hại gì cả?
NNP: Bây giờ đất nước phát triển nên đời sống người dân khá hơn trước nhiều. Nhu cầu hưởng thụ cũng tăng lên theo đấy nên việc người ta đi mua tranh ảnh, tượng, phù điêu hay hoành phi câu đối về treo cũng là chuyện bình thường. Tuy nhiên, phải hiểu mình đang mua gì, treo gì, treo ở đâu, treo khi nào lại là vấn đề khác.
Tôi thấy chiều hướng những người giàu xổi do trúng mánh này nọ muốn tỏ ra mình có học khi bỏ hàng đống tiền mua những thứ nói trên về treo, đặt chật nhà mà chẳng hiểu gì cả. Đấy là thói trưởng giả, không hơn.
Có lần tôi thấy nhà nọ treo hoành phi “Ẩm thủy tư nguyên” và được giải thích là đơn giản “Uống nước nhớ nguồn”. Xét ra nó đúng nghĩa theo kiểu… học vẹt, dịch vẹt. Chẳng lẽ uống nước… cống mà nhớ nguồn được ư? Phải là “Ẩm hà tư nguyên” mới đúng. Nước sông thì mới có nguồn... Mà bức này đâu phải nơi nào cũng treo được. Phải treo nơi nhà thờ họ và do chính con trưởng tự tay treo mới xong chứ đâu đơn giản. Ngoài ra…
PV: Chắc ông vẫn còn điều gì bức xúc với mớ lộn xộn thư thư, pháp pháp ở Việt Nam?
NNP: Đến đây tôi xin lái sang vấn đề thư pháp Hán tại Việt Nam một chút. Tôi thấy người ta lập nhóm Nhị Thập Bát Tú mà… không biết xấu hổ. Tên nhóm là gồm các nhà thơ danh tiếng có từ thời vua Lê Thánh Tông được họ bê nguyên về tự gá danh cho mình. Đóng góp của mình tới đâu đã nhanh mồm tự xưng ta đây là “tinh tú”? Khái niệm “ông đồ” bây giờ biến tấu quá nhiều khi chữ “đồ” được hiểu theo nghĩa động từ là “đồ đi, đồ lại”. Có nhiều người đồ chữ mình mấy lượt cho đẹp rồi đem khoe, đem bán. Nghệ thuật thư pháp thực sự bị lạm dụng để làm kinh tế.
Về bản chất xưa nay, những người viết tiếng Hán ở Việt Nam chẳng thể mảy may tác động, đóng góp được chút lý luận nào cho thư pháp tiếng Hán cả. Nên nhớ rằng những giá trị văn hóa dân tộc nếu đã trường tồn theo thời gian thì đó đích thị là vàng mười. Có cho vào axít, vùi dưới cát cũng chẳng thể nào phủ nhận được giá trị nguyên bản ấy. Vì vậy, xin hãy đừng tô vẽ gì thêm nhân danh nghệ thuật.
PV: Xin cảm ơn ông!
MAI QUỐC ẤN - (Theo VieTimes và CAND)
